અર્હતસ્તસ્ય કૃત્યાનિ શતશૃઙ્ગનિવાસિનઃ। તાપસા વિધિવચ્ચક્રુશ્ચારણા ઋષિભિઃ સહ
શતશૃંગ પર વસતા પૂજનીય તપસ્વીઓએ, ઋષિઓ અને ચારણો સાથે, પાંડુ માટે સર્વ વિધિ યોગ્ય રીતે કરી.
પાણ્ડોરુપરમં દૃષ્ટ્વા દેવકલ્પા મહર્ષયઃ। તતો મન્ત્રવિદઃ સર્વે મન્ત્રયાંચક્રિરે મિથઃ
પાંડુના અવસાનને જોઈ, દેવસમાન મહર્ષિઓએ, બધા મંત્રજ્ઞોએ પરસ્પર ચર્ચા કરી.
હિત્વા રાજ્યં ચ રાષ્ટ્રં ચ સ મહાત્મા મહાયશાઃ। અસ્મિંસ્થાને તપસ્તપ્ત્વા તાપસાઞ્શરણં ગતઃ
એ મહાત્મા અને મહાયશસ્વી પાંડુએ રાજ્ય અને દેશ છોડી, અહીં તપ કર્યા અને તપસ્વીઓનો આશ્રય લીધો.
સ જાતમાત્રાન્પુત્રાંશ્ચ દારાંશ્ચ ભવતામિહ। પ્રાદાયોપનિધિં રાજા પાણ્ડુઃ સ્વર્ગમિતો ગતઃ
પાંડુ રાજાએ પોતાના જન્મેલા પુત્રો અને પત્નીઓને અહીં તમારાં હવાલે કરીને, આ લોકમાંથી સ્વર્ગમાં વિદાય લીધી.
તસ્યેમાનાત્મજાન્દેહં ભાર્યાં ચ સુમહાત્મનઃ। સ્વરાષ્ટ્રં ગૃહ્ય ગચ્છામો ધર્મ એષ હિ નઃ સ્મૃતઃ
ચાલો, એ મહાત્માના પુત્રો, દેહ અને પત્ની તથા તેનું રાજ્ય લઈએ; કેમ કે આ જ અમારો ધર્મ માનવામાં આવે છે.
તે પરસ્પરમામન્ત્ર્ય દેવકલ્પા મહર્ષયઃ। પાણ્ડોઃ પુત્રાન્પુરસ્કૃત્ય નગરં નાગસાહ્વયમ્
એ રીતે પરસ્પર સંમતિથી દેવતુલ્ય મહર્ષિઓએ, પાંડુના પુત્રોને આગળ રાખી, નાગસાહ્વય નામના શહેર તરફ પ્રસ્થાન કર્યું.
ઉદારમનસઃ સિદ્ધા ગમને ચક્રિરે મનઃ। ભીષ્માય પણ્ડવાન્દાતું ધૃતરાષ્ટ્રાય ચૈવ હિ
એ મહાન ઋષિઓ, દયાળુ હૃદયવાળા, ભીષ્મને અને ધૃતરાષ્ટ્રને પાંડવોને આપવાનો વિચાર કરીને ત્યાં જવા તૈયાર થયા.
તસ્મિન્નેવ ક્ષણે સર્વે તાનાદાય પ્રતસ્થિરે। પાણ્ડોર્દારાંશ્ચ પુત્રાંશ્ચ શરીરે તે ચ તાપસાઃ
એ જ ક્ષણે, બધા પાંડુની પત્નીઓ અને પુત્રોને લઈને, અને પોતે પણ, એ તપસ્વીઓ સાથે રવાના થયા.
સુખિની સા પુરા ભૂત્વા સતતં પુત્રવત્સલા। પ્રપન્ના દીર્ઘમધ્વાનં સંક્ષિપ્તં તદમન્યત
જે સ્ત્રી પહેલાં હંમેશા ખુશ અને પુત્રપ્રેમી હતી, તે હવે લાંબા માર્ગે નીકળી, પણ એને એ સફર ટૂંકી લાગી.
સા ત્વદીર્ઘેણ કાલેન સંપ્રાપ્તા કુરુજાઙ્ગલમ્। વર્ધમાનપુરદ્વારમાસસાદ યશસ્વિની
લાંબા સમય પછી, એ પ્રતિષ્ઠિત સ્ત્રી કુરુજાંગલમાં પહોંચી અને વર્ધમાનપુરના દ્વાર પાસે આવી.
દ્વારિણં તાપસા ઊચૂ રાજાનં ચ પ્રકાશય। તે તુ ગત્વા ક્ષણેનૈવ સભાયાં વિનિવેદિતાઃ
તપસ્વીઓએ દ્વારપાળને કહ્યું: 'રાજાને જાણ કરો.' તેઓ તરત જ ગયા અને સભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યા.
તં ચારણસહસ્રાણાં મુનીનામાગમં તદા। શ્રુત્વા નાગપુરે નૄણાં વિસ્મયઃ સમપદ્યત
એ સમયે હજારો ઋષિઓ અને મુનિઓ આવ્યા છે એમ સાંભળીને, નાગપુરના લોકોમાં આશ્ચર્ય છવાઈ ગયું.
મુહૂર્તોદિત આદિત્યે સર્વે બાલપુરસ્કૃતાઃ। સદારાસ્તાપસાન્દ્રષ્ટું નિર્યયુઃ પુરવાસિનઃ
થોડો સમય થયો હતો કે સૂર્ય ઉગ્યો હતો, ત્યારે બધા શહેરવાસીઓ, બાળકોને આગળ રાખીને, પત્નીઓ સાથે તપસ્વીઓને જોવા બહાર નીકળ્યા.
સ્ત્રીસઙ્ઘાઃ ક્ષત્રસઙ્ઘાશ્ચ યાનસઙ્ઘસમાસ્થિતાઃ। બ્રાહ્મણૈઃ સહ નિર્જગ્મુર્બ્રાહ્મણાનાં ચ યોષિતઃ
સ્ત્રીઓના જૂથો, ક્ષત્રિયોના ટોળા, વાહનોમાં બેઠેલા, બ્રાહ્મણો અને બ્રાહ્મણ સ્ત્રીઓ પણ સાથે મળીને બહાર આવ્યા.
તથા વિટ્શૂદ્રસઙ્ઘાનાં મહાન્યતિકરોઽભવત્। ન કશ્ચિદકરોદીર્ષ્યામભવન્ધર્મબુદ્ધયઃ
એ જ રીતે, વેપારીઓ અને શૂદ્રોના પણ મોટા ટોળા એકઠા થયા; કોઈને ઈર્ષ્યા નહોતી, બધા ધર્મમાં સ્થિર હતા.
તથા ભીષ્મઃ શાન્તનવઃ સોમદત્તો।ઞથ બાહ્લિકઃ। પ્રજ્ઞાચક્ષુશ્ચ રાજર્ષિઃ ક્ષત્તા ચ વિદુરઃ સ્વયમ્
એ જ રીતે ભીષ્મ, શાંતનુપુત્ર, સોમદત્ત, બાહ્લિક, પ્રજ્ઞાચક્ષુ રાજર્ષિ અને વિદુર પણ પોતે આવ્યા.
સા ચ સત્યવતી દેવી કૌસલ્યા ચ યશસ્વિની। રાજદારૈઃ પરિવૃતા ગાન્ધારી ચાપિ નિર્યયૌ
સત્યવતી દેવી, પ્રતિષ્ઠિત કૌશલ્યા, રાજપરિજનોથી ઘેરાયેલી, અને ગાંધારી પણ બહાર આવી.
ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય દાયાદા દુર્યોધનપુરોગમાઃ। ભૂષિતા ભૂષણૈશ્ચિત્રૈઃ શતસઙ્ખ્યા વિનિર્યયુઃ
ધૃતરાષ્ટ્રના વારસો, દુર્યોધનને આગે રાખીને, વિવિધ આભૂષણોથી સજ્જ, સૈંકડો સંખ્યામાં બહાર આવ્યા.
તાન્મહર્ષિગણાન્દૃષ્ટ્વા શિરોભિરભિવાદ્ય ચ। ઉપોપવિવિશુઃ સર્વે કૌરવ્યાઃ સપુરોહિતાઃ
એ મહાન ઋષિઓને જોઈને, બધા કૌરવો અને તેમના પુરોહિતોએ માથું ઝુકાવી વંદન કર્યું અને નજીક બેસી ગયા.
તથૈવ શિરસા ભૂમાવભિવાદ્ય પ્રણમ્ય ચ। ઉપોપવિવિશુઃ સર્વે પૌરજાનપદા અપિ
એ જ રીતે, શહેર અને ગામના બધા લોકો પણ માથું ઝુકાવી, ભક્તિપૂર્વક વંદન કરીને, નજીક બેસી ગયા.
તમકૂજમભિજ્ઞાય જનૌઘં સર્વશસ્તદા। પૂજયિત્વા યથાન્યાયં પાદ્યેનાર્ઘ્યેણ ચ પ્રભો
એ સમયે, એ મોટા ટોળાને ઓળખીને, બધા લોકોએ યોગ્ય રીતે, પગધોવા અને અર્જ્યથી તેમનું સન્માન કર્યું.
ભીષ્મો રાજ્યં ચ રાષ્ટ્રં ચ મહર્ષિભ્યો ન્યવેદયત્। તેષામથો વૃદ્ધતમઃ પ્રત્યુત્થાય જટાજિની। ઋષીણાં મતમાજ્ઞાય મહર્ષિરિદમબ્રવીત્
ભીષ્મએ રાજ્ય અને દેશ મહાન ઋષિઓને અર્પણ કર્યા; પછી, સૌથી વયસ્ક ઋષિ, જટા અને મૃગચર્મ પહેરેલા, બીજા ઋષિઓની મરજી જાણી, એમ બોલ્યા:
યઃ સ કૌરવ્યદાયાદઃ પાણ્ડુર્નામ નરાધિપઃ। કામભોગાન્પરિત્યજ્ય શતશૃઙ્ગમિતો ગતઃ
જે કૌરવોનો વારસ, પાંડુ નામનો રાજા હતો, એ ભોગવિલાસ છોડી, શતશૃંગથી અહીં આવ્યો હતો.
રાજા ભોગાન્પરિત્યજ્ય તપસ્વી સંબભૂવ હ। સ યથોક્તં તપસ્તેપે પત્રમૂલફલાશનઃ
એ રાજાએ ભોગોનો ત્યાગ કરીને તપસ્વી જીવન અપનાવ્યું; પાંદડાં, મૂળ અને ફળ ખાઈને, જેમ કહેવામાં આવ્યું તેમ તપ કર્યું.
પત્નીભ્યાં સહ ધર્માત્મા સંચિત્કાલમતન્દ્રિતઃ। તેન વૃત્તસમાચારૈસ્તપસા ચ તપસ્વિનઃ
પાંડુએ પોતાની પત્નીઓ સાથે ધર્મનિષ્ઠાથી અને ઉત્સાહપૂર્વક સમય વિતાવ્યો; તેના સારા વર્તન અને તપથી ત્યાંના તપસ્વીઓ ખૂબ પ્રસન્ન થયા.
તોષિતાસ્તાપસાસ્તત્ર શતશૃઙ્ગનિવાસિનઃ। સ્વર્ગલોકં ગન્તુકામં તાપસાઃ સંનિવાર્ય તમ્
શતશૃંગ પર્વત પર વસતા તે તપસ્વીઓ પાંડુના તપથી ખુશ થઈ ગયા અને જ્યારે તે સ્વર્ગ જવા ઇચ્છતો હતો, ત્યારે તેને રોકી દીધો.
ઉદ્યન્તં સહ પત્નીભ્યાં વિપ્રા વચનમબ્રુવન્। અનપત્યસ્ય રાજેન્દ્ર પુણ્યા લોકા ન સન્તિ તે
જ્યારે પાંડુ પોતાની પત્નીઓ સાથે વિદાય લઈ રહ્યો હતો, ત્યારે બ્રાહ્મણોએ કહ્યું: 'રાજા, સંતાન વિના તને પુણ્યલોક મળતો નથી.'
તસ્માદ્ધર્મં ચ વાયું ચ મહેન્દ્રં ચ તથાઽશ્વિનૌ। આરાધયસ્વ રાજેન્દ્ર પત્નીભ્યાં સહ દેવતાઃ
એથી, હે રાજા, તું તારી પત્નીઓ સાથે ધર્મ, વાયુ, મહેન્દ્ર અને અશ્વિનીકુમારોની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કર.
પ્રીતાઃ પુત્રાન્પ્રદાસ્યન્તિ ઋણમુક્તો ભવિષ્યસિ। તપસા દિવ્યચક્ષુષ્ટ્વાત્પશ્યામસ્તે તથા સુતાન્
તેઓ પ્રસન્ન થઈને તને પુત્રો આપશે અને તું પિતૃઋણથી મુક્ત થાશે; અમારે તપથી પ્રાપ્ત દિવ્ય દ્રષ્ટિથી અમે તારા પુત્રોને જોઈ રહ્યા છીએ.
અસ્માકં વચનં શ્રુત્વા દેવાનારાધયત્તદા।' બ્રહ્મચર્યવ્રતસ્થસ્ય તસ્ય દિવ્યેન હેતુના
અમારા વચન સાંભળી પાંડુએ દેવતાઓની પૂજા કરી; તે બ્રહ્મચર્ય વ્રત પાળતો હતો અને એક દિવ્ય કારણથી—