રક્ષણે વિસ્મૃતા કુન્તી વ્યગ્રા બ્રાહ્મણભોજને। પુરોહિતેન સહિતાન્બ્રાહ્મણાન્પર્યવેષયત્
કુંતી બ્રાહ્મણોને અને પુરોહિત સાથે ભોજન કરાવવામાં વ્યસ્ત રહી, એટલે રક્ષણનું ધ્યાન રહી ગયું.
દર્શનીયાંસ્તતઃ પુત્રાન્પાણ્ડુઃ પઞ્ચ મહાવને। તાન્પશ્યન્પર્વતે રમ્યે સ્વબાહુબલમાશ્રિતઃ
પછી પાંડુએ પોતાના બળ પર ભરોસો રાખી, સુંદર પર્વતોમાં પોતાના પાંચ મનમોહક પુત્રોને જોયા.
સુપુષ્પિતવને કાલે કદાચિન્મધુમાધવે। ભૂતસંમોહને રાજા સભાર્યો વ્યચરદ્વનમ્
એક વખત, મધુ અને માધવના પુષ્પભર્યા ઋતુમાં, બધા જીવોને મોહી લે તેવા વનમાં રાજા પોતાની પત્ની સાથે ફરતા હતા.
પલાશૈસ્તિલકૈશ્ચૂતૈશ્ચમ્પકૈઃ પારિભદ્રકૈઃ। અન્યૈશ્ચ બહુભિર્વૃક્ષૈઃ ફલપુષ્પસમૃદ્ધિભિઃ
પલાશ, તિલક, કેરી, ચંપા, પારિભદ્ર અને અનેક ફળ-ફૂલોથી ભરપૂર વૃક્ષો એ વનને શોભાવતું હતું.
જલસ્થાનૈશ્ચ વિવિધૈઃ પદ્મિનીભિશ્ચ શોભિતમ્। પાણ્ડોર્વનં તત્સંપ્રેક્ષ્ય પ્રજજ્ઞે હૃદિ મન્મથઃ
વિવિધ જળાશયો અને咲ી રહેલા કમળોથી શોભાયમાન એ પાંડુનું વન જોઈને, તેમના હૃદયમાં પ્રેમની લાગણી જાગી.
પ્રહૃષ્ટમનસં તત્ર વિચરન્તં યથાઽમરમ્। તં માદ્ર્યનુજગામૈકા વસનં બિભ્રતી શુભમ્
ત્યાં, પાંડુ આનંદથી દેવ જેવો વિહાર કરતા હતા, ત્યારે માત્ર માદ્રી જ સુંદર વસ્ત્રોમાં તેમને અનુસરી રહી હતી.
સમીક્ષમાણઃ સ તુ તાં વયઃસ્થાં તનુવાસસમ્। તસ્ય કામઃ પ્રવૃતે ગહનેઽગ્નિરિવોદ્ગતઃ
પાંડુએ જ્યારે યુવાન અને હલકા વસ્ત્રોમાં માદ્રીને જોયા, ત્યારે એકાંત વનમાં તેમના મનમાં ઇચ્છાની આગ ભભૂકી ઉઠી.
રહસ્યેકાં તુ તાં દૃષ્ટ્વા રાજા રાજીવલોચનામ્। ન શશાક નિયન્તું તં કામં કામવશીકૃતઃ
એકાંતમાં, કમળ જેવી આંખો ધરાવતા રાજાએ જ્યારે માદ્રીને જોઈ, ત્યારે તેઓ ઇચ્છાના વશ થઈ ગયા અને પોતાને રોકી શક્યા નહીં.
અથ સોઽષ્ટાદશે વર્ષે ઋતૌ માદ્રમલઙ્કૃતામ્। આજુહાવ તતઃ પાણ્ડુઃ પરીતાત્મા યશસ્વિનીમ્
પછી, અઢારમા વર્ષે, યોગ્ય ઋતુમાં, પાંડુએ મનથી મોહાઈને, શૃંગારથી સજ્જ માદ્રીને બોલાવી.
તત એનાં બલાદ્રાજા નિજગ્રાહ રહોગતામ્। વાર્યમાણસ્તયા દેવ્યા વિસ્ફુરન્ત્યા યથાબલમ્
પછી, એકાંતમાં, રાજાએ બળજબરીથી માદ્રીને પકડી લીધી, ત્યારે રાણી પોતાની શક્તિએ જેટલું શક્ય હતું તેટલું વિરોધ કરતી રહી.
સ તુ કામપરીતાત્મા તં શાપં નાન્વબુધ્યત। માદ્રીં મૈથુનધર્મેણ સોઽન્વગચ્છદ્બલાદિવ
ઇચ્છાથી ઘેરાયેલા પાંડુને શાપ યાદ રહ્યો નહીં, અને તેઓ માદ્રી સાથે મિલન કરવા લાગ્યા, જાણે કોઈ બળજબરીથી કરાવી રહ્યો હોય.
જીવિતાન્તાય કૌરવ્ય મન્મથસ્ય વશં ગતઃ। શાપજં ભયમુત્સૃજ્ય વિધિના સંપ્રચોદિતઃ
કૌરવ, મનમાં કામના છવાઈ, શાપના ભયને ભૂલી, વિધિના પ્રેરણે, પાંડુ પોતાનું જીવન અંત તરફ લઈ ગયા.
તસ્ય કામાત્મનો બુદ્ધિઃ સાક્ષાત્કાલેન મોહિતા। સંપ્રમથ્યેન્દ્રિયગ્રામં પ્રનષ્ટા સહ ચેતસા
પાંડુનું મન ઇચ્છાથી ઘેરાઈ અને સમયના પ્રભાવે મોહાઈ ગયું, તેમનાં ઇન્દ્રિયો અને ચેતના પણ કાબૂ બહાર થઈ ગઈ.
સ તયા સહ સંગમ્ય ભાર્યયા કુરુનન્દનઃ। પાણ્ડુઃ પરમધર્માત્મા યુયુજે કાલધર્મણા
એ રીતે, પાંડુ જે સર્વધર્મ પરાયણ હતા, પોતાના પત્ની માદ્રી સાથે મિલન કરીને, હે કુરુવંશના આનંદ, સમયના નિયમમાં બંધાઈ ગયા.
તતો માદ્રી સમાલિઙ્ગ્ય રાજાનં ગતચેતસમ્। મુમોચ દુઃખજં શબ્દં પુનઃ પુનરતીવ હિ
પછી માદ્રી, રાજાને જેમની ચેતના જતી રહી હતી એમ ભેટી, ખૂબ દુઃખથી વારંવાર રડવા લાગી.
સહ પુત્રૈસ્તતઃ કુન્તી માદ્રીપુત્રૌ ચ પાણ્ડવૌ। આજગ્મુઃ સહિતાસ્તત્ર યત્ર રાજા તથાગતઃ
પછી, કુંતી પોતાના પુત્રો અને માદ્રીના બંને પુત્રો સાથે ત્યાં આવી, જ્યાં રાજા એ રીતે પડ્યા હતા.
તતો માદ્ર્યબ્રવીદ્રાજન્નાર્તા કુન્તીમિદં વચઃ। એકૈવ ત્વમિહાગચ્છ તિષ્ઠન્ત્વત્રૈવ દારકાઃ
ત્યારબાદ, દુઃખી માદ્રીએ કુંતીને કહ્યું: 'તમે એકલી જ અહીંથી જાવ, બાળકો અહીં જ રહેવા દો.'
તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્યાસ્તત્રૈવાધાય દરકાન્। હતા।હમિતિ વિક્રુશ્ચ સહસૈવાજગામ સા
માદ્રીના આ શબ્દો સાંભળીને, કુંતીએ બાળકોને ત્યાં જ મૂકી દીધા, 'હું તો હવે બળી ગઈ!' એમ રડી ઉઠી અને તરત જ ચાલતી થઈ.
દૃષ્ટ્વા પાણ્ડું ચ માદ્રીં ચ શયાનૌ ધરણીતલે। કુન્તી શોકપરીતાઙ્ગી વિલલાપ સુદુઃખિતા
પાંડુ અને માદ્રીને જમીન પર પડેલા જોઈ, કુંતી દુઃખથી ભરાઈ ગઈ અને ખૂબ રડવા લાગી.
રક્ષ્યમાણો મયા નિત્યં વીરઃ સતતમાત્મવાન્। કથં ત્વામત્યતિક્રાન્તઃ શાપં જાનન્વનૌકસઃ
હું તો હંમેશા તારી રક્ષા કરતી હતી, હે ધીરજવાન, પછી પણ તું શાપ જાણતાં એ હદ કેવી રીતે લાંઘી, જંગલમાં રહેતાં?
નનુ નામ ત્વયા માદ્રિ રક્ષિતવ્યો નરાધિપઃ। સા કથં લોભિતવતી વિજને ત્વં નરાધિપમ્
માદ્રી, રાજાને સાચવવાની ફરજ તો તારી હતી જ, તો પછી એકાંતમાં તું કેવી રીતે લલચાઈ ગઈ અને રાજાને પણ લલચાવ્યા?
કથં દીનસ્ય સતતં ત્વામાસાદ્ય રહોગતામ્। તં વિચિન્તયતઃ શાપં પ્રહર્ષઃ સમજાયત
હંમેશા દુઃખી રહેતા પાંડુએ, એકલાં તને મળીને, શાપ યાદ હોવા છતાં, આનંદ કેવી રીતે અનુભવ્યો?
ધન્યા ત્વમસિ બાહ્લીકિ મત્તો ભાગ્યતરા તથા। દૃષ્ટવત્યસિ યદ્વક્ત્રં પ્રહૃષ્ટસ્ય મહીપતેઃ
તારે તો ધન્ય કહેવાય, બાહ્લિકનંદિની, કેમ કે તું તો મારા કરતાં વધારે નસીબદાર, તારે આનંદિત રાજાનું મુખ જોઈ શક્યું.
વિલપન્ત્યા મયા દેવિ વાર્યમાણેન ચાસકૃત્। આત્મા ન વારિતોઽનેન સત્યં દિષ્ટં ચિકીર્ષુણા
હે દેવી, જ્યારે પાંડુ રડતો હતો ત્યારે હું વારંવાર તેને અટકાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પણ ભાગ્યના ઇરાદાથી તેનું મન અટક્યું નહીં.
તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા કુન્તી શોકાગ્નિદીપિતા। પપાત સહસા ભૂમૌ છિન્નમૂલ ઇવ દ્રુમઃ
આ શબ્દો સાંભળીને, દુઃખની આગે દહાયેલી કુંતી અચાનક જમીન પર પડી ગઈ, જાણે મૂળથી કપાયેલું વૃક્ષ હોય.
નિશ્ચેષ્ટા પતિતા ભૂમૌ મોહેન ન ચચાલ સા। તસ્મિન્ક્ષણે કૃતસ્નાનમહતામ્બરસંવૃતમ્
જમીન પર પડીને, બેભાન થઈ ગયેલી કુંતી જરા પણ હલેલી નહીં; એ સમયે, સ્નાન કરીને ભવ્ય વસ્ત્રો પહેરીને—
અલઙ્કારકૃતં પાણ્ડું શયાનં શયને શુભે। કુન્તીમુત્થાપ્ય માદ્રી તુ મોહેનાવિષ્ટચેતનામ્
પાંડુને સુંદર શય્યામાં સુવાડી, સુંદર આભૂષણોથી શણગારી, માદ્રીએ બેભાન કુંતીને ઉઠાવી.
આર્યે એહીતિ તાં કુન્તીં દર્શયામાસ કૌરવ। પાદયોઃ પતિતા કુન્તી પુનરુત્થાય ભૂમિપમ્
'આર્યે, આવો,' એમ કહીને માદ્રીએ કુંતીને બતાવી; કુંતી ફરી ઊભી થઈ અને રાજાના પગે પડી.
રક્તચન્દનદિગ્ધાંઙ્ગં મહારજનવાસસમ્। સસ્મિતેન ચ વક્ત્રેણ વદન્તમિવ ભારતમ્
પાંડુના અંગો લાલ ચંદનથી અંજાયેલા, પીળા ભવ્ય વસ્ત્રોમાં, સ્મિતભર્યા મુખે જાણે કંઈ કહેતો હોય એમ લાગતો.
પરિરભ્ય તતો મોહાદ્વિલલાપાકુલેન્દ્રિયા। માદ્રી ચાપિ સમાલિઙ્ગ્ય રાજાનં વિલલાપ સા
પછી, ભ્રમમાં પડીને, કુંતીએ પાંડુને ભેટી રડી પડી; માદ્રી પણ રાજાને ભેટીને રડવા લાગી.