નામાનિ ચક્રિરે તેષાં શતશૃઙ્ગનિવાસિનઃ। ભક્ત્યા ચ કર્મણા ચૈવ તથાઽઽશીર્ભિર્વિશાંપતે
શતશૃંગ પર્વત પર રહેતા લોકો એના નામો રાખ્યા, હે રાજા, ભક્તિથી, સારા કામોથી અને આશીર્વાદથી.
જ્યેષ્ઠં યુધિષ્ઠિરેત્યેવં ભીમસેનેતિ મધ્યમમ્। અર્જુનેતિ તૃતીયં ચ કુન્તીપુત્રાનકલ્પયન્
એમાં સૌથી મોટા પુત્રનું નામ યુધિષ્ઠિર, મધ્યમનું ભીમસેન અને ત્રીજા પુત્રનું નામ અર્જુન રાખવામાં આવ્યું—કુંતીના પુત્રોને એમ ઓળખવામાં આવ્યા.
પૂર્વજં નકુલેત્યેવં સહદેવેતિ ચાપરમ્। માદ્રીપુત્રાવકથયંસ્તે વિપ્રાઃ પ્રીતમાનસાઃ
માદ્રીના મોટા પુત્રને નકુલ અને નાના પુત્રને સહદેવ એમ કહ્યું; એ બ્રાહ્મણો આનંદથી એમ બોલ્યા.
અનુસંવત્સરં જાતા અપિ તે કુરુસત્તમાઃ। પાણ્ડુપુત્રા વ્યરાજન્ત પઞ્ચસંવત્સરા ઇવ
એ બધા કુરુવંશના શ્રેષ્ઠ પુત્રો એક જ વર્ષે જન્મ્યા હોવા છતાં, પાંડુપુત્રો એમ ચમકતા હતા જાણે તેઓ પાંચ વર્ષના અંતરે જન્મ્યા હોય.
મહાસત્ત્વા મહાવીર્યા મહાબલપરાક્રમાઃ। પાણ્ડુર્દૃષ્ટ્વા સુતાંસ્તાંસ્તુ દેવરૂપાન્મહૌજસઃ
મોટા મનવાળા, મહાન પરાક્રમી અને અતિશય બળવાન એવા પાંડુએ પોતાના પુત્રોને દેવતાજેવા તેજસ્વી જોઈને આનંદ અનુભવ્યો.
મુદં પરમિકાં લેભે નનન્દ ચ નરાધિપઃ। ઋષીણામપિ સર્વેષાં શતશૃઙ્ગનિવાસિનામ્
પાંડુએ અત્યંત આનંદ મેળવ્યો અને રાજા ખુશ થયો; શતશૃંગ પર્વત પર રહેતા બધા ઋષિઓને પણ એ પુત્રો પ્રિય લાગ્યા.
પ્રિયા બભૂવુસ્તાસાં ચ તથૈવ મુનિયોષિતામ્। કુન્તીમથ પુનઃ પાણ્ડુર્માદ્ર્યર્થે સમચોદયત્
એવી જ રીતે, ઋષિપત્નીઓએ પણ તેમને ખૂબ પ્રેમ કર્યો; પછી પાંડુએ ફરી માદ્રી માટે કુંતીને વિનંતી કરી.
તમુવાચ પૃથા રાજન્ રહસ્યુક્તા તદા સતી। ઉક્તા સક્વદ્દ્વન્દ્વમેષા લેભે તેનાસ્મિ વઞ્ચિતા
પછી પૃથાએ રાજાને એકાંતમાં કહ્યું: 'મને તો કહ્યું હતું કે આ મંત્ર દરેક દેવતા માટે એક જ વાર બોલી શકાય છે; એથી હું છલાઈ ગઈ છું.'
બિભેમ્યસ્યાઃ પરિભવાત્કુસ્ત્રીણાં ગતિરિદૃશી। નાજ્ઞાસિષમહં મૂઢા દ્વન્દ્વાહ્વાને ફલદ્વયમ્
'મને સ્ત્રીઓની નિંદાનો ડર છે, કેમ કે એમની સ્થિતિ એવી જ હોય છે; હું અજાણ હતી કે જમલાંને બોલાવવાથી બે સંતાન થશે.'
તસ્માન્નાહં નિયોક્તવ્યા ત્વયૈષોઽસ્તુ વરો મમ। એવં પાણ્ડોઃ સુતાઃ પઞ્ચ દેવદત્તા મહાબલાઃ
'એટલે હવે તમે મને ફરીથી આજ્ઞા ન આપો; આ જ મારો વર છે.' આમ, પાંડુના પાંચ મહાબળવાન પુત્રો દેવતાઓ દ્વારા પ્રાપ્ત થયા.
સંભૂતાઃ કીર્તિમન્તશ્ચ કુરુવંશવિવર્ધનાઃ। શુભલક્ષણસંપન્નાઃ સોમવત્પ્રિયદર્શનાઃ
એ બધા પ્રસિદ્ધ, કુરુવંશને વધારનારા, શુભ લક્ષણોથી ભરપૂર અને ચાંદની જેવાં સૌંદર્યવાળા જન્મ્યા.
સિંહદર્પા મહેષ્વાસાઃ સિંહવિક્રાન્તગામિનઃ। સિંહગ્રીવા મનુષ્યેન્દ્રા વવૃધુર્દેવવિક્રમાઃ
સિંહ જેવી શાન, મહાન ધનુર્ધર, સિંહ જેવા ચાલવાળા, સિંહ જેવી ગળાવાળા, હે મનુષ્યરાજ, તેઓ દેવતાજીવી શક્તિથી વધતા ગયા.
વિવર્ધમાનાસ્તે તત્ર પુણ્યે હૈમવતે ગિરૌ। વિસ્મયં જનયામાસુર્મહર્ષીણાં સમેયુષામ્
પવિત્ર હિમાલય પર્વત પર તેઓ જેમ જેમ વધતા ગયા, ત્યાં ભેગા થયેલા મહાન ઋષિઓને તેમને જોઈને આશ્ચર્ય થયું.
જાતમાત્રાનુપાદાય શતશૃઙ્ગનિવાસિનઃ। પાણ્ડોઃ પુત્રાનમન્યન્ત તાપસાઃ સ્વાનિવાત્મજાન્
જન્મના ક્ષણે જ શતશૃંગ પર્વત પર રહેતા તપસ્વીઓએ પાંડુના પુત્રોને પોતાની જ સંતાનોની જેમ માન્યા.
તતસ્તુ વૃષ્ણયઃ સર્વે વસુદેવપુરોગમાઃ
પછી બધા વૃષ્ણિઓ, વસુદેવને આગળ રાખીને,
પાણ્ડુઃ શાપભયાદ્ભીતઃ શતશૃઙ્ગમુપેયિવાન્। તત્રૈવ મુનિભિઃ સાર્ધં તાપસોઽભૂત્તપસ્વિભિઃ
પાંડુ શાપના ભયથી ડરીને શતશૃંગ પર્વત પર ગયો હતો; ત્યાં તેણે મુનિઓ સાથે રહીને તપસ્વી જીવન અપનાવ્યું.
શાકમૂલફલાહારસ્તપસ્વી નિયતેન્દ્રિયઃ। યોગધ્યાનપરો રાજા બભૂવેતિ ચ વાદકાઃ
મૂળ, શાકભાજી અને ફળ ખાઈને, તપ અને ઇન્દ્રિય સંયમમાં સ્થિર રહી, રાજા યોગ અને ધ્યાનમાં લીન થયો હતો, એમ કહેવાય છે.
પ્રબુવન્તિ સ્મ બહવસ્તચ્છ્રુત્વા શોકકર્શિતાઃ। પાણ્ડોઃ પ્રીતિસમાયુક્તાઃ કદા શ્રોષ્યામ સંકથાઃ
આ સાંભળીને ઘણા લોકો દુઃખી થયા, પણ પાંડુ પ્રત્યે પ્રેમથી ભરાયેલા રહી, તેઓ કહેતા, 'ક્યારે અમે તેમની ખબર સાંભળશું?'
ઇત્યેવં કથયન્તસ્તે વૃષ્ણયઃ સહ બાન્ધવૈઃ। પાણ્ડોઃ પુત્રાગમં શ્રુત્વા સર્વે હર્ષસમન્વિતાઃ
આ રીતે વૃષ્ણિઓ પોતાના સગાઓ સાથે વાત કરતાં હતાં, અને જ્યારે પાંડુના પુત્રો આવ્યા એ સાંભળ્યું, ત્યારે બધા આનંદથી ભરાઈ ગયા.
સભાજયન્તસ્તેઽન્યોન્યં વસુદેવં વચોઽબ્રુવન્। ન ભવેરન્ક્રિયાહીનાઃ પાણ્ડુપુત્રા મહાબલાઃ
તેઓ એકબીજાને સન્માન આપતાં અને વસુદેવને કહ્યું, 'પાંડુના પરાક્રમી પુત્રો ક્યારેય ધાર્મિક ક્રિયાઓથી વંચિત ન રહે.'
પાણ્ડોઃ પ્રિયહિતાન્વેષી પ્રેષય ત્વં પુરોહિતમ્। વસુદેવસ્તથેત્યુક્ત્વા વિસસર્જ પુરોહિતમ્
પાંડુનું કલ્યાણ થાય એ ઈચ્છી, તેમણે કહ્યું, 'તમે કુટુંબના પુરોહિતને મોકલો.' વસુદેવે સંમતિ આપી અને પુરોહિતને મોકલ્યા.
યુક્તાનિ ચ કુમારાણાં પારબર્હાણ્યનેકશઃ। કુન્તીં માદ્રીં ચ સંદિશ્ય દાસીદાસપરિચ્છદમ્
તેણે રાજકુમારો માટે મોરપાંખથી શોભિત અનેક વસ્ત્રો, અને કુંતી તથા માદ્રી માટે દાસી-દાસ સહિતના સેવકો મોકલ્યા.
ગાવો હિરણ્યં રૌપ્યં ચ પ્રેષયામાસ ભારત। તાનિ સર્વાણિ સંગૃહ્ય પ્રયયૌ સ પુરોહિતઃ
ગાયો, સોનું અને ચાંદી પણ મોકલ્યા, હે ભારત; આ બધું એકઠું કરી પુરોહિત રવાના થયા.
તમાગતં દ્વિજશ્રેષ્ઠં કાશ્યપં વૈ પુરોહિતમ્। પૂજયામાસ વિધિવત્પાણ્ડુઃ પરપુરઞ્જયઃ
જ્યારે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ કાશ્યપ પુરોહિત આવ્યા, ત્યારે પાંડુએ, જે પરશત્રુઓને જીતનારો હતો, તેમને વિધિપૂર્વક સન્માન આપ્યો.
પૃથા માદ્રી ચ સંહૃષ્ટે વસુદેવં પ્રશંસતામ્। તતઃ પાણ્ડુઃ ક્રિયાઃ સર્વાઃ પાણ્ડવાનામકારયત્
કુંતી અને માદ્રી આનંદિત થઈ વસુદેવની પ્રશંસા કરવા લાગ્યાં; પછી પાંડુએ પાંડવો માટે તમામ ધાર્મિક વિધિઓ કરાવ્યાં.
ગર્ભાધાનાદિકૃત્યાનિ ચૌલોપનયનાનિ ચ। કાશ્યપઃ કૃતવાન્સર્વમુપાકર્મ ચ ભારત
કશ્યપે ગર્ભાધાનથી લઈને ચૂડાકર્મ, ઉપનયન અને ઉપાકર્મ સુધીની બધી વિધિઓ પૂર્ણ કરી, હે ભારત.
ચૌલોપનયનાદૂર્ધ્વમૃષભાક્ષા યશસ્વિનઃ। વૈદિકાધ્યયને સર્વે સમપદ્યન્ત પારગાઃ
ચૂડાકર્મ અને ઉપનયન પછી, વેદાધ્યયનમાં નિપુણ એવા પાંડુના પુત્રો સૌ વેદશાસ્ત્રમાં પારંગત બન્યા.
શર્યાતેઃ પ્રથમઃ પુત્રઃ શુક્રો નામ પરન્તપઃ। યેન સાગરપર્યન્તા ધુષા નિર્જિતા મહી
શર્યાતિના પ્રથમ પુત્રનું નામ શુક્ર હતું, હે શત્રુવિજયી, જેમણે દરિયાથી ઘેરાયેલી ધરતી જીતેલી હતી.
અશ્વમેધશતૈરિષ્ટ્વા સ મહાત્મા મહામખૈઃ। આરાધ્ય દેવતાઃ સર્વાઃ પિતૄનપિ મહામતિઃ
એ મહાન આત્માએ શતાશ્વમેઘ યજ્ઞો કરીને, ભવ્ય યજ્ઞો દ્વારા બધા દેવતાઓ અને પિતૃઓની પૂજા કરી.
શતશૃહ્ગે તપસ્તેપે શાકમૂલફલાશનઃ। તેનોપકરણશ્રેષ્ઠૈઃ શિક્ષયા ચોપબૃંહિતાઃ
શતશૃંગ પર્વત પર તેણે મૂળ, શાક અને ફળ ખાઈને તપ કર્યા; તેની ઉત્તમ સાધનો અને શિક્ષણથી તેઓ વધુ મજબૂત બન્યા.