કથં તુ સંભવસ્તસ્યા દુઃશલાયા વદસ્વ મે। યથાવદિહ વિપ્રર્ષે પરં મેઽત્ર કુતૂહલમ્
મને સાચી રીતે કહો કે દુઃશલા કેવી રીતે જન્મી? હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, આ વિષયમાં મને ખૂબ જ ઉત્સુકતા છે.
સાધ્વયં પ્રશ્ન ઉદ્દિષ્ટઃ પાણ્ડવેય બ્રવીમિ તે। તાં માંસપેશીં ભગવાન્સ્વયમેવ મહાતપાઃ
હે પાંડુપુત્ર, તમારો પ્રશ્ન યોગ્ય છે, હું તમને કહું છું. એ મહાન તપસ્વીએ પોતે એ માંસના પિંડને વહેંચી દીધો હતો.
શીતાભિરદ્ભિરાસિચ્ય ભાગં ભાગમકલ્પયત્। યો યથા કલ્પિતો ભાગસ્તંત ધાત્ર્યા તથા નૃપ
ઠંડા પાણીથી છાંટીને, એ પિંડને સમાન ભાગોમાં વહેંચી દીધા અને દરેક ભાગ ધાયને આપ્યા, હે રાજા.
ઘૃતપૂર્ણેષુ કુણ્ડેષુ એકૈકં પ્રાક્ષિપત્તદા। એતસ્મિન્નન્તરે સાધ્વી ગાન્ધારી સુદૃઢવ્રતા
પછી દરેક ભાગને ઘીથી ભરેલા અલગ અલગ પાત્રમાં મૂકવામાં આવ્યા. એ જ સમયે, ગાંધારી, જે પ્રતિજ્ઞામાં દૃઢ હતી—
દુહિતુઃ સ્નેહસંયોગમનુધ્યાય વરાઙ્ગના। `નાબ્રવીત્તમૃષિં કિંચિદ્ગૌરવાચ્ચ યશસ્વિની।' મનસા ચિન્તયદ્દેવી એતત્પુત્રશતં મમ
પોતાની દીકરી માટેના પ્રેમનો વિચાર કરતી એ મહાન સ્ત્રીએ ઋષિને માનથી કંઈ કહ્યું નહીં, પણ મનમાં રાણી વિચારી રહી: 'મને સો પુત્રો મળે.'
ભવિષ્યતિ ન સંદેહો ન બ્રવીત્યન્યથા મુનિઃ। મમેયં પરમા તુષ્ટિર્દુહિતા મે ભવેદ્યદિ
આ નિશ્ચિત છે કે આવું થશે, ઋષિ ક્યારેય ખોટું બોલતા નથી. પણ મને સૌથી વધુ આનંદ તો ત્યારે મળશે જ્યારે મારી પાસે એક દીકરી પણ થશે.
એકા શતાધિકા બાલા ભવિષ્યતિ કનીયસી। તતો દૌહિત્રજાલ્લોકાદબાહ્યોઽસૌ પતિર્મમ
એક એવી દીકરી જન્મે છે, જે એના ભાઈઓ કરતાં સો વર્ષ નાની હશે. એ દીકરીના પુત્ર દ્વારા મારી વંશ પરલોક સુધી ચાલતો રહેશે; એ મારા ઘરનો જ જમાઈ હશે, કોઈ પરકિયો નહીં.
અધિકા કિલ નારીણાં પ્રીતિર્જામાતૃજા ભવેત્। યદિ નામ મમાપિ સ્યાદ્દુહિતૈકા શતાધિકા
કહવામાં આવે છે કે સ્ત્રીને પોતાના દીકરીના જમાઈ માટે વિશેષ પ્રેમ હોય છે; કાશ મને પણ એવી એક દીકરી મળે, જે મારા સો પુત્રોથી નાની હોય.
કૃતકૃત્યા ભવેયં વૈ પુત્રદૌહિત્રસંવૃતા। યદિ સત્યં તપસ્તપ્તં દત્તં વાઽપ્યથવા હુતમ્
જો મારા તપ, દાન કે હવન સાચા અને સફળ થયા હોય, તો પુત્ર અને દૌહિત્રોથી ઘેરાઈને હું પૂર્ણ સુખી થઈ જઉં.
ગુરવસ્તોષિતા વાપિ તથાઽસ્તુ દુહિતા મમ। એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ કૃષ્ણદ્વૈપાયનઃ સ્વયમ્
કે પછી મેં મારા વડીલોને પ્રસન્ન કર્યા હોય, તો પણ એ જ થાય — મને દીકરી મળે.
વ્યભજત્સ તદા પેશીં ભગવાનૃષિસત્તમઃ। `ગણ્યમાનેષુ કુણ્ડેષુ શતે પૂર્ણે મહાત્મના
એ સમયે કૃષ્ણ દ્વૈપાયન મહર્ષીએ પોતે જ એ માંસપિંડને વિભાજિત કરી, અને મહાન આત્માએ એક એક કરીને સો ભાગ કુંડમાં મૂકી દીધા.
અભવચ્ચાપરં ખણ્ડં વામહસ્તે તદા કિલ।' ગણયિત્વા શતં પૂર્ણમંશાનામાહ સૌબલીમ્
પછી એમના ડાબા હાથમાં એક ભાગ વધુ બચી ગયો; સો પૂર્ણ ભાગ ગણ્યા પછી, તેમણે સુબલની દીકરીને કહ્યું.
પૂર્ણં પુત્રશતં ત્વેતન્ન મિથ્યા વાગુદાહૃતા। દૈવયોગાચ્ચ ભાગૈકઃ પરિશિષ્ટઃ શતાત્પરઃ
"તને પૂરા સો પુત્ર મળશે; આ વચન ખોટું નથી. દૈવી ઈચ્છાથી એક ભાગ વધુ રહ્યો છે, જે સોથી અલગ છે."
એષા તે સુભગા કન્યા ભવિષ્યતિ યતેપ્સિતા
"આ શુભ દીકરી તારી ઈચ્છા પ્રમાણે તને મળશે."
તં ચાપિ પ્રાક્ષિપત્તત્ર કન્યાભાગં તપોધનઃ। `સંભૂતા ચૈવ કાલેન સર્વેષાં ચ યવીયસી
પછી તે તપસ્વીએ એ દીકરીનો ભાગ પણ ત્યાં મૂકી દીધો; અને સમય આવતાં, એ બધામાં સૌથી નાની દીકરી જન્મી.
ઐતત્તે કથિતં રાજન્દુઃશલાજન્મ ભારત। બ્રૂહિ રાજેન્દ્ર કિં ભૂયો વર્તયિષ્યામિ તેઽનઘ
હે ભારત, હું તને દુઃશલા જન્મની વાત કહી દીધી. હવે, હે રાજેન્દ્ર, તને જે વધુ સાંભળવું હોય એ કહેજે, હું તને કહું છું, હે નિર્દોષ.
જ્યેષ્ઠાઽનુજ્યેષ્ઠતાં તેષાં નામાનિ ચ પૃથક્પૃથક્। ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પુત્રાણામાનુપૂર્વ્યાત્પ્રકીર્તય
હવે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોના મોટાપણું અને નામો એક પછી એક ક્રમવાર કહો.
દુર્યોધનો યુયુત્સુશ્ચ રાજન્દુઃશાસનસ્તથા। દુઃસહો દુઃશલશ્ચૈવ જલસન્ધઃ સમઃ સહઃ
દુર્યોધન, યુયુત્સુ, દુઃશાસન, દુઃસહ, દુઃશલ, જલસંધ, સમ, અને સહ;
વિન્દાનુવિન્દૌ દુર્ધર્ષઃ સુબાહુર્દુષ્પ્રધર્ષણઃ। દુર્મર્ષણો દુર્મુખશ્ચ દુષ્કર્ણઃ કર્ણ એવ ચ
વિંદ, અનુવિંદ, દુર્દર્શ, સુબાહુ, દુષ્પ્રધર્ષણ, દુર્મર્ષણ, દુર્મુખ, દુષ્કર્ણ અને કર્ણ;
વિવિંશતિર્વિકર્ણશ્ચ શલઃ સત્વઃ સુલોચનઃ। ચિત્રોપચિત્રૌ ચિત્રાક્ષશ્ચારુચિત્રઃ શરાસનઃ
વિવિંશતિ, વિકર્ણ, શલ, સત્વ, સુલોચન, ચિત્રોપચિત્ર, ચિત્રાક્ષ, ચારુચિત્ર અને શરાસન;
દુર્મદો દુર્વિગાહશ્ચ વિવિત્સુર્વિકટાનનઃ। ઊર્ણનાભઃ સુનાભશ્ચ તથા નન્દોપનન્દકૌ
દુર્મદ, દુર્વિગાહ, વિવિત્સુ, વિકટાનન, ઊર્ણનાભ, સુનાભ, અને એ જ રીતે નંદ તથા ઉપનંદ;
ચિત્રબાણશ્ચિત્રવર્મા સુવર્મા દુર્વિમોચનઃ। અયોબાહુર્મહાબાહુશ્ચિત્રાઙ્ગશ્ચિત્રકુણ્ડલઃ
ચિત્રબાણ, ચિત્રવર્મા, સુવર્મા, દુર્વિમોચન, અયોબાહુ, મહાબાહુ, ચિત્રાંગ અને ચિત્રકુંડલ;
ભીમવેગો ભીમબલો બલાકી બલવર્ધનઃ। ઉગ્રાયુધઃ સુષેણશ્ચ કુણ્ડધારો મહોદરઃ
ભીમવેગ, ભીમબલ, બલાકી, બલવર્ધન, ઉગ્રાયુધ, સુષેણ, કુંડધાર અને મહોદર;
ચિત્રાયુધો નિષઙ્ગી ચ પાશી વૃન્દારકસ્તથા। દૃઢવર્મા દૃઢક્ષત્રઃ સોમકીર્તિરનૂદરઃ
ચિત્રાયુધ, નિષંગી, પાશી, વૃંદારક, દૃઢવર્મા, દૃઢક્ષત્ર, સોમકીર્તિ અને અનૂદર.
દૃઢસન્ધો જરાસન્ધઃ સત્યસન્ધઃ સદઃ સુવાક્। ઉગ્રશ્રવા ઉગ્રસેનઃ સેનાનીર્દુષ્પરાજયઃ
જરાસંધ પોતાના સંબંધોમાં અડગ, વચનનો પક્કો, સભામાં વાક્ચાતુર્ય ધરાવનારો, ભયંકર પ્રતિષ્ઠાવાળો, વિશાળ સેના ધરાવતો અને યુદ્ધમાં હરાવવો અઘરો હતો.
અપરાજિતઃ કુણ્ડશાયી વિશાલાક્ષો દુરાધરઃ। દૃઢહસ્તઃ સુહસ્તશ્ચ વાતવેગસુવર્ચસૌ
તે અજેય હતો, કાંટાવાળી શય્યામાં સુતો, વિશાળ આંખો ધરાવતો, જિતવું મુશ્કેલ, મજબૂત હાથવાળો, કુશળ હાથવાળો અને પવન જેવી તેજસ્વિતા ધરાવતો હતો.
આદિત્યકેતુર્બહ્વાશી નાગદત્તોઽગ્રયાય્યપિ। કવચી ક્રથનઃ કુણ્ડી કુણ્ડધારો ધનુર્ધરઃ
સૂર્યધ્વજ ધારણ કરતો, બહુ ખાવાવાળો, સાપોનું દાન મળેલું, સન્માનમાં સર્વોપરી, કવચધારી, દુશ્મનોને ચકનાચૂર કરનાર, સુંદર કુંડળો પહેરનાર અને ધનુષ્ય ચલાવવામાં નિપુણ હતો.
ઉગ્રભીમરથૌ વીરૌ વીરબાહુરલોલુપઃ। અભયો રૌદ્રકર્મા ચ તથા દૃઢરથાશ્રયઃ
રથ પર ભયંકર અને ભયાનક, પરાક્રમી, બલવાન હાથવાળો, અતૃપ્ત, નિર્ભય, ભયાનક કૃત્યો કરનાર અને પોતાના રથમાં અડગ રહેતો હતો.
અનાધૃષ્યઃ કુણ્ડભેદી વિરાવી ચિત્રકુણ્ડલઃ। પ્રમથશ્ચ પ્રમાથી ચ દીર્ઘરોમશ્ચ વીર્યવાન્
કોઈ પણ જીત ન શકે એવો, કુંડળ તોડી નાખનાર, ગર્જનાવાળો, ચમકતા કુંડળો ધરાવતો, દમનકાર અને વિનાશક, લાંબા વાળવાળો અને શક્તિશાળી હતો.
દીર્ઘબાહુર્મહાબાહુર્વ્યૂઢોરાઃ કનકધ્વજઃ। કુણ્ડાશી વિરાજાશ્ચૈવ દુઃશલા ચ શતાધિકા
લાંબા હાથવાળો, મહાબલવાન, પહોળા છાતીવાળો, સોનાની ધ્વજાવાળો, કુંડળ ખાવાવાળો, તેજસ્વી અને દુઃશલા, જે સો કરતાં વધુ હતી.