તત્રાપિ તપસિ શ્રેષ્ઠે વર્તમાનઃ સ વીર્યવાન્। સિદ્ધચારણસઙ્ઘાનાં બભૂવ પ્રિયદર્શનઃ
ત્યાં શ્રેષ્ઠ તપમાં વ્યસ્ત રહેલા એ પરાક્રમી પાંડુ, સિદ્ધો અને ચારણોના સમૂહમાં સૌને ગમતો થયો.
સુશ્રૂષુરનહંવાદી સંયતાત્મા જિતેન્દ્રિયઃ। સ્વર્ગં ગન્તું પરાક્રાન્તઃ સ્વેન વીર્યેણ ભારત
સદાય સેવા કરતો, વિનમ્ર, આત્મસંયમી અને ઇન્દ્રિયજિત, એ પોતાના પરાક્રમથી સ્વર્ગ મેળવવા પ્રયત્નશીલ રહ્યો, ભારત.
કેષાંચિદભવદ્ભ્રાતા કેષાંચિદભવત્સખા। ઋષયસ્ત્વપરે ચૈનં પુત્રવત્પર્યપાલયન્
કેટલાંક માટે એ ભાઈ થયો, કેટલાંક માટે મિત્ર; અને કેટલાક ઋષિઓ એનું પુત્રની જેમ રક્ષણ કરતા.
સ તુ કાલેન મહતા પ્રાપ્ય નિષ્કલ્મષં તપઃ। બ્રહ્મર્ષિસદૃશઃ પાણ્ડુર્બભૂવ ભરતર્ષભ
કાળ પસાર થતાં, નિર્મળ તપ પ્રાપ્ત કરીને, પાંડુ બ્રહ્મઋષિ જેવો બની ગયો, ભારતશ્રેષ્ઠ.
અમાવાસ્યાં તુ સહિતા ઋષયઃ સંશિતવ્રતાઃ। બ્રહ્માણં દ્રષ્ટુકામાસ્તે સંપ્રતસ્થુર્મહર્ષયઃ
અમાવાસ્યાના દિવસે, સંકલ્પમાં સ્થિર ઋષિઓ સાથે મળીને, બ્રહ્માને જોવા માટે એકત્ર થયા.
સંપ્રયાતાનૃષીન્દૃષ્ટ્વા પાણ્ડુર્વચનમબ્રવીત્। ભવન્તઃ ક્વ ગમિષ્યન્તિ બ્રૂત મે વદતાં વરાઃ
ઋષિઓને જતાં જોઈને, પાંડુએ કહ્યું: 'તમારે ક્યાં જવું છે, બોલો, બોલનાર શ્રેષ્ઠો?'
સમાવાયો મહાનદ્ય બ્રહ્મલોકે મહાત્મનામ્। દેવાનાં ચ ઋષીણાં ચ પિતૄણાં ચ મહાત્મનામ્। વયં તત્ર ગમિષ્યામો દ્રષ્ટુકામાઃ સ્વયંભુવમ્
બ્રહ્મલોકમાં મહાન આત્માઓ, દેવો, ઋષિઓ અને પિતૃઓની મહાસભા થવાની છે; અમે ત્યાં જઈએ છીએ, સ્વયંભૂને જોવા ઇચ્છીએ છીએ.
પાણ્ડુરુત્થાય સહસા ગન્તુકામો મહર્ષિભિઃ। સ્વર્ગપારં તિતીર્ષુઃ સ શતશૃઙ્ગાદુદઙ્મુખઃ
પાંડુ અચાનક ઊભો થયો, મહર્ષિઓ સાથે જવા ઇચ્છ્યો, શતશૃંગ પર્વતથી ઉત્તર તરફ સ્વર્ગ પાર કરવા આતુર હતો.
પ્રતસ્થે સહ પત્નીભ્યામબ્રુવંસ્તં ચ તાપસાઃ। ઉપર્યુપરિ ગચ્છન્તઃ શૈલરાજમુદઙ્મુખાઃ
એ પત્નીઓ સાથે નીકળી પડ્યો, અને તપસ્વીઓએ કહ્યું: 'અમે પર્વતરાજ ઉપર ઉપર જઈ, ઉત્તર તરફ જઈએ છીએ.'
દૃષ્ટવન્તો ગિરૌ રમ્યે દુર્ગાન્દેશાન્બહૂન્વયમ્। વિમાનશતસંબાધાં ગીતસ્વરનિનાદિતામ્
અમે સુંદર પર્વત પર અનેક દુર્ગમ પ્રદેશો જોયા છે, જ્યાં વિમાનોથી ભરેલા, ગીત અને સંગીતથી ગૂંજતા છે.
આક્રીડભૂમિં દેવાનાં ગન્ધર્વાપ્સરસાં તથા। ઉદ્યાનાનિ કુબેરસ્ય સમાનિ વિષમાણિ ચ
ત્યાં દેવો, ગંધર્વો અને અપ્સરાઓના રમણસ્થળો છે, અને કુબેરના ઉદ્યાનો, સમતલ અને અસમતલ બંને છે.
મહાનદીનિતમ્બાંશ્ચ ગહનાન્ગિરિગહ્વરાન્। સન્તિ નિત્યહિમા દેશા નિર્વૃક્ષમૃગપક્ષિણઃ
મહાન નદીઓના કિનારા અને ઘન પર્વત ગુફાઓ છે; હમેશા હિમથી ઢંકાયેલા, વૃક્ષ, પ્રાણી અને પક્ષીઓ વિનાના પ્રદેશો છે.
સન્તિ ક્વચિન્મહાદર્યો દુર્ગાઃ કાશ્ચિદ્દુરાસદાઃ। નાતિક્રામેત પક્ષી યાન્કુત એવેતરે મૃગાઃ
કેટલાંક સ્થળે વિશાળ રણ છે, અને કેટલીક દુર્ગમ કિલ્લાઓ છે; ત્યાં પક્ષી પણ પાર ન કરી શકે, તો બીજા પ્રાણીઓ તો શક્ય જ નથી.
વાયુરેકો હિ યાત્યત્ર સિદ્ધાશ્ચ પરમર્ષયઃ। ગચ્છન્ત્યૌ શૈલરાજેઽસ્મિન્રાજપુત્ર્યૌ કથં ન્વિમે
અહીં માત્ર પવન, સિદ્ધો અને મહાન ઋષિઓ જ જઈ શકે છે; તો, રાજકુમાર, તમારી પત્નીઓ પર્વતરાજને કેવી રીતે પાર કરશે?
અપ્રજસ્ય મહાભાગા ન દ્વારં પરિચક્ષતે
હે પુણ્યવતી, સંતાન વિના માણસ માટે કોઈ માર્ગ ખુલ્લો નથી.
સ્વર્ગે તેનાભિતપ્તોઽહમપ્રજસ્તુ બ્રવીમિ વઃ। સોઽહમુગ્રેણ તપસા સભાર્યસ્ત્યક્તજીવિતઃ
આ કારણે મને સ્વર્ગ વિશે ચિંતા સતાવે છે; સંતાન વિના હું તમને કહું છું—હું અને મારી પત્ની, જીવ ત્યાગવા તૈયાર થઈને, કઠોર તપસ્યા કરીશું.
અનપત્યોઽપિ વિન્દેયં સ્વર્ગમુગ્રેણ કર્મણા
સંતાન ન હોવા છતાં, હું કઠિન કર્મોથી સ્વર્ગ મેળવી શકું છું.
અપત્યમનઘં રાજન્વયં દિવ્યેન ચક્ષુષા। દૈવોદ્દિષ્ટં નરવ્યાઘ્ર કર્મણેહોપપાદય
હે રાજા, દૈવી દ્રષ્ટિથી નિર્દોષ સંતાનને જોઈ, જે વંશને આગળ વધારશે અને ભાગ્યે લખાયેલું છે, હે પુરૂષશ્રેષ્ઠ, એ પુત્રને કર્મથી પ્રાપ્ત કરો.
અક્લિષ્ટં ફલમવ્યગ્રો વિન્દતે બુદ્ધિમાન્નરઃ। તસ્મિન્દૃષ્ટે ફલે રાજન્પ્રયત્નં કર્તુમર્હસિ
વિચારશીલ માણસ નિર્વિકાર રહીને શુદ્ધ ફળ મેળવે છે; હે રાજા, આવું ફળ જોઈને તું પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.
તચ્છ્રુત્વા તાપસવચઃ પાણ્ડુસ્ચિન્તાપરોઽભવત્
તપસ્વીના એ વચન સાંભળી પાંડુ વિચારમાં પડી ગયા.
આત્મનો મૃગશાપેન જાનન્નુપહતાં ક્રિયામ્
પાંડુએ જાણ્યું કે પોતાના મૃગશાપને કારણે તેના કર્મો અટકી ગયા છે.
અથ પારસવીં કન્યાં દેવકસ્ય મહીપતેઃ। રૂપયૌવનસંપન્નાં સ સુશ્રાવાપગાસુતઃ
પછી નદીપુત્રે દેવક રાજાની સુંદર અને યુવાન પારાશરી કન્યાની વાત સાંભળી.
તતસ્તુ વરયિત્વા તામાનીય ભરતર્ષભઃ। વિવાહં કારયામાસ વિદુરસ્ય મહામતેઃ
પછી, ભરતવંશી મહાન પુરુષે એ કન્યાને પસંદ કરી, લાવી અને વિદુરના લગ્નનું આયોજન કર્યું.
તસ્યાં ચોત્પાદયામાસ વિદુરઃ કુરુનન્દન। પુત્રાન્વિનયસંપન્નાનાત્મનઃ સદૃશાન્ગુણૈઃ
અને વિદુરે, કુરુવંશના આનંદરૂપ, એ સ્ત્રીમાં પોતાના જેવા ગુણવાળા અને સદાચારયુક્ત પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.
તતઃ પુત્રશતં જજ્ઞે ગાન્ધાર્યા જનમેજય। ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય વૈશ્યાયામેકશ્ચાપિ શતાત્પરઃ
પછી, હે જનમેજય, ગાંધારીને સો પુત્રો થયા અને ધૃતરાષ્ટ્રને એક વૈશ્યાસ્ત્રી પાસેથી, જે સોથી પણ શ્રેષ્ઠ હતો, એવો પુત્ર થયો.
પાણ્ડોઃ કૃન્ત્યાં ચ માદ્ર્યાં ચ પુત્રાઃ પઞ્ચ મહારથાઃ। દેવેભ્યઃ સમપદ્યન્ત સન્તાનાય કુલસ્ય વૈ
અને પાંડુને, કુંતી અને માદ્રીમાંથી, વંશની વૃદ્ધિ માટે દેવતુલ્ય પાંચ મહાન પુત્રો થયા.
કથં પુત્રશતં જજ્ઞે ગાન્ધાર્યાં દ્વિજસત્તમ। કિયતા ચૈવ કાલેન તેષામાયુશ્ચ કિં પરમ્
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, ગાંધારીને સો પુત્રો કેવી રીતે થયા? કેટલા સમયમાં અને તેમનું આયુષ્ય કેટલું હતું?
કથં ચૈકઃ સ વૈશ્યાયાં ધૃતરાષ્ટ્રસુતોઽભવત્। કથં ચ સદૃશીં ભાર્યાં ગાન્ધારીં ધર્મચારિણીમ્
અને ધૃતરાષ્ટ્રને એક પુત્ર વૈશ્યાસ્ત્રીમાંથી કેવી રીતે થયો? અને ગાંધારી, ધર્મનિષ્ઠા પત્ની, કેવી રીતે યોગ્ય પતિને પામી?
આનુકૂલ્યે વર્તમાનાં ધૃતરાષ્ટ્રોઽત્યવર્તત। કથં ચ શપ્તસ્ય સતઃ પાણ્ડોસ્તેન મહાત્મના
ગાંધારી પતિની સેવા કરતી હતી ત્યારે ધૃતરાષ્ટ્રે કેવી રીતે વર્તન કર્યું? અને મહાત્મા પાંડુ, શાપગ્રસ્ત હોવા છતાં, દેવતાઓથી પુત્રો કેવી રીતે પામ્યા?
સમુત્પન્ના દૈવતેભ્યઃ પુત્રાઃ પઞ્ચ મહારથાઃ। એતદ્વિદ્વન્યથાન્યાયં વિસ્તરેણ તપોધન
પાંચ મહાન પુત્રો દેવતાઓથી કેવી રીતે જન્મ્યા? હે જ્ઞાની, હે તપોધન, આ બધું વિગતે કહો.