પ્રતસ્થે સર્વમુત્સૃજ્ય સભાર્યઃ કુરુનન્દનઃ। તતસ્તસ્યાનુયાતારસ્તે ચૈવ પરિચારકાઃ
પછી, બધું છોડીને, કુરુવંશનો પુત્ર પોતાની પત્નીઓ સાથે નીકળી પડ્યો, અને તેના સેવકો પણ પાછળથી ગયા.
શ્રુત્વા ભરતસિંહસ્ય વિધિધાઃ કરુણા ગિરઃ। ભમમાર્તસ્વરં કૃત્વા હાહેતિ પરિચુક્રુશુઃ
રાજાના દુ:ખદ શબ્દો સાંભળીને, સેવકો દુ:ખથી 'હા હા' કહીને જોરથી રડવા લાગ્યા.
ઉષ્ણમશ્રુ વિમુઞ્ચન્તસ્તં વિહાય મહીપતિમ્। યયુર્નાગપુરં તૂર્ણં સર્વમાદાય તદ્ધનમ્
ગમગીન થઈ, ગરમ આંસુ વહાવી, મહારાજને છોડીને, તેઓ ઝડપથી નાગપુર ગયા અને બધું ધન લઈ ગયા.
તે ગત્વા નગરં રાજ્ઞો યથાવૃત્તં મહાત્મનઃ। કથયાંચક્રિરે રાજ્ઞસ્તદ્ધનં વિવિધં દદુઃ
શહેરમાં પહોંચીને, તેમણે રાજાને પાંડુ સાથે જે થયું એ બધું કહ્યું અને વિવિધ ખજાના આપી દીધા.
શ્રુત્વા તેભ્યસ્તતઃ સર્વં યથાવૃત્તં મહાવને। ધૃતરાષ્ટ્રો નરશ્રેષ્ઠઃ પાણ્ડુમેવાન્વશોચત
જંગલમાં જે થયું એ બધું સાંભળીને, ધૃતરાષ્ટ્ર, શ્રેષ્ઠ પુરુષ, પાંડુ માટે જ દુ:ખી થયો.
ન શય્યાસનભોગેષુ રતિં વિન્દતિ કર્હિચિત્। ભ્રાતૃશોકસમાવિષ્ટસ્તમેવાર્થં વિચિન્તયન્
ભાઈના શોકથી ઘેરાઈને, એ વિષયમાં જ મન લગાવતો, એણે ક્યારેય શય્યા, આસન અને ભોગમાં આનંદ અનુભવ્યો નહીં.
રાજપુત્રસ્તુ કૌરવ્ય પાણ્ડુર્મૂલફલાશનઃ। જગામ સહ પત્નીભ્યાં તતો નાગશતં ગિરિમ્
કૌરવ, પાંડુ રાજકુમાર જડ અને ફળ ખાઈને, પોતાની પત્નીઓ સાથે, સો શિખરવાળા પર્વત તરફ ગયો.
સ ચૈત્રરથમાસાદ્ય કાલકૂટમતીત્ય ચ। હિમવન્તમતિક્રમ્ય પ્રયયૌ ગન્ધમાદનમ્
તે ચૈત્રરથ પહોંચ્યો, કાલકૂટ પાર કર્યો, હિમવતને વટાવી, ગંધમાદન તરફ આગળ વધ્યો.
રક્ષ્યમાણો મહાભૂતૈઃ સિદ્ધૈશ્ચ પરમર્ષિભિઃ। ઉવાસ સ મહારાજ સમેષુ વિષમેષુ ચ
મહાન ભૂતો, સિદ્ધો અને મહાન ઋષિઓ દ્વારા રક્ષિત, એ મહારાજા સમતલ અને અસમતલ સ્થળોએ રહેતો હતો.
ઇન્દ્રદ્યુમ્નસરઃ પ્રાપ્ય હંસકૂટમતીત્ય ચ। શતશૃઙ્ગે મહારાજ તાપસઃ સમતપ્યત
ઇન્દ્રદ્યુમ્ન સરોવર પહોંચીને, હંસકૂટ પાર કરીને, શતશૃંગ પર્વત પર એ તપસ્વીએ તપ કર્યું.
તત્રાપિ તપસિ શ્રેષ્ઠે વર્તમાનઃ સ વીર્યવાન્। સિદ્ધચારણસઙ્ઘાનાં બભૂવ પ્રિયદર્શનઃ
ત્યાં શ્રેષ્ઠ તપમાં વ્યસ્ત રહેલા એ પરાક્રમી પાંડુ, સિદ્ધો અને ચારણોના સમૂહમાં સૌને ગમતો થયો.
સુશ્રૂષુરનહંવાદી સંયતાત્મા જિતેન્દ્રિયઃ। સ્વર્ગં ગન્તું પરાક્રાન્તઃ સ્વેન વીર્યેણ ભારત
સદાય સેવા કરતો, વિનમ્ર, આત્મસંયમી અને ઇન્દ્રિયજિત, એ પોતાના પરાક્રમથી સ્વર્ગ મેળવવા પ્રયત્નશીલ રહ્યો, ભારત.
કેષાંચિદભવદ્ભ્રાતા કેષાંચિદભવત્સખા। ઋષયસ્ત્વપરે ચૈનં પુત્રવત્પર્યપાલયન્
કેટલાંક માટે એ ભાઈ થયો, કેટલાંક માટે મિત્ર; અને કેટલાક ઋષિઓ એનું પુત્રની જેમ રક્ષણ કરતા.
સ તુ કાલેન મહતા પ્રાપ્ય નિષ્કલ્મષં તપઃ। બ્રહ્મર્ષિસદૃશઃ પાણ્ડુર્બભૂવ ભરતર્ષભ
કાળ પસાર થતાં, નિર્મળ તપ પ્રાપ્ત કરીને, પાંડુ બ્રહ્મઋષિ જેવો બની ગયો, ભારતશ્રેષ્ઠ.
અમાવાસ્યાં તુ સહિતા ઋષયઃ સંશિતવ્રતાઃ। બ્રહ્માણં દ્રષ્ટુકામાસ્તે સંપ્રતસ્થુર્મહર્ષયઃ
અમાવાસ્યાના દિવસે, સંકલ્પમાં સ્થિર ઋષિઓ સાથે મળીને, બ્રહ્માને જોવા માટે એકત્ર થયા.
સંપ્રયાતાનૃષીન્દૃષ્ટ્વા પાણ્ડુર્વચનમબ્રવીત્। ભવન્તઃ ક્વ ગમિષ્યન્તિ બ્રૂત મે વદતાં વરાઃ
ઋષિઓને જતાં જોઈને, પાંડુએ કહ્યું: 'તમારે ક્યાં જવું છે, બોલો, બોલનાર શ્રેષ્ઠો?'
સમાવાયો મહાનદ્ય બ્રહ્મલોકે મહાત્મનામ્। દેવાનાં ચ ઋષીણાં ચ પિતૄણાં ચ મહાત્મનામ્। વયં તત્ર ગમિષ્યામો દ્રષ્ટુકામાઃ સ્વયંભુવમ્
બ્રહ્મલોકમાં મહાન આત્માઓ, દેવો, ઋષિઓ અને પિતૃઓની મહાસભા થવાની છે; અમે ત્યાં જઈએ છીએ, સ્વયંભૂને જોવા ઇચ્છીએ છીએ.
પાણ્ડુરુત્થાય સહસા ગન્તુકામો મહર્ષિભિઃ। સ્વર્ગપારં તિતીર્ષુઃ સ શતશૃઙ્ગાદુદઙ્મુખઃ
પાંડુ અચાનક ઊભો થયો, મહર્ષિઓ સાથે જવા ઇચ્છ્યો, શતશૃંગ પર્વતથી ઉત્તર તરફ સ્વર્ગ પાર કરવા આતુર હતો.
પ્રતસ્થે સહ પત્નીભ્યામબ્રુવંસ્તં ચ તાપસાઃ। ઉપર્યુપરિ ગચ્છન્તઃ શૈલરાજમુદઙ્મુખાઃ
એ પત્નીઓ સાથે નીકળી પડ્યો, અને તપસ્વીઓએ કહ્યું: 'અમે પર્વતરાજ ઉપર ઉપર જઈ, ઉત્તર તરફ જઈએ છીએ.'
દૃષ્ટવન્તો ગિરૌ રમ્યે દુર્ગાન્દેશાન્બહૂન્વયમ્। વિમાનશતસંબાધાં ગીતસ્વરનિનાદિતામ્
અમે સુંદર પર્વત પર અનેક દુર્ગમ પ્રદેશો જોયા છે, જ્યાં વિમાનોથી ભરેલા, ગીત અને સંગીતથી ગૂંજતા છે.
આક્રીડભૂમિં દેવાનાં ગન્ધર્વાપ્સરસાં તથા। ઉદ્યાનાનિ કુબેરસ્ય સમાનિ વિષમાણિ ચ
ત્યાં દેવો, ગંધર્વો અને અપ્સરાઓના રમણસ્થળો છે, અને કુબેરના ઉદ્યાનો, સમતલ અને અસમતલ બંને છે.
મહાનદીનિતમ્બાંશ્ચ ગહનાન્ગિરિગહ્વરાન્। સન્તિ નિત્યહિમા દેશા નિર્વૃક્ષમૃગપક્ષિણઃ
મહાન નદીઓના કિનારા અને ઘન પર્વત ગુફાઓ છે; હમેશા હિમથી ઢંકાયેલા, વૃક્ષ, પ્રાણી અને પક્ષીઓ વિનાના પ્રદેશો છે.
સન્તિ ક્વચિન્મહાદર્યો દુર્ગાઃ કાશ્ચિદ્દુરાસદાઃ। નાતિક્રામેત પક્ષી યાન્કુત એવેતરે મૃગાઃ
કેટલાંક સ્થળે વિશાળ રણ છે, અને કેટલીક દુર્ગમ કિલ્લાઓ છે; ત્યાં પક્ષી પણ પાર ન કરી શકે, તો બીજા પ્રાણીઓ તો શક્ય જ નથી.
વાયુરેકો હિ યાત્યત્ર સિદ્ધાશ્ચ પરમર્ષયઃ। ગચ્છન્ત્યૌ શૈલરાજેઽસ્મિન્રાજપુત્ર્યૌ કથં ન્વિમે
અહીં માત્ર પવન, સિદ્ધો અને મહાન ઋષિઓ જ જઈ શકે છે; તો, રાજકુમાર, તમારી પત્નીઓ પર્વતરાજને કેવી રીતે પાર કરશે?
અપ્રજસ્ય મહાભાગા ન દ્વારં પરિચક્ષતે
હે પુણ્યવતી, સંતાન વિના માણસ માટે કોઈ માર્ગ ખુલ્લો નથી.
સ્વર્ગે તેનાભિતપ્તોઽહમપ્રજસ્તુ બ્રવીમિ વઃ। સોઽહમુગ્રેણ તપસા સભાર્યસ્ત્યક્તજીવિતઃ
આ કારણે મને સ્વર્ગ વિશે ચિંતા સતાવે છે; સંતાન વિના હું તમને કહું છું—હું અને મારી પત્ની, જીવ ત્યાગવા તૈયાર થઈને, કઠોર તપસ્યા કરીશું.
અનપત્યોઽપિ વિન્દેયં સ્વર્ગમુગ્રેણ કર્મણા
સંતાન ન હોવા છતાં, હું કઠિન કર્મોથી સ્વર્ગ મેળવી શકું છું.
અપત્યમનઘં રાજન્વયં દિવ્યેન ચક્ષુષા। દૈવોદ્દિષ્ટં નરવ્યાઘ્ર કર્મણેહોપપાદય
હે રાજા, દૈવી દ્રષ્ટિથી નિર્દોષ સંતાનને જોઈ, જે વંશને આગળ વધારશે અને ભાગ્યે લખાયેલું છે, હે પુરૂષશ્રેષ્ઠ, એ પુત્રને કર્મથી પ્રાપ્ત કરો.
અક્લિષ્ટં ફલમવ્યગ્રો વિન્દતે બુદ્ધિમાન્નરઃ। તસ્મિન્દૃષ્ટે ફલે રાજન્પ્રયત્નં કર્તુમર્હસિ
વિચારશીલ માણસ નિર્વિકાર રહીને શુદ્ધ ફળ મેળવે છે; હે રાજા, આવું ફળ જોઈને તું પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.
તચ્છ્રુત્વા તાપસવચઃ પાણ્ડુસ્ચિન્તાપરોઽભવત્
તપસ્વીના એ વચન સાંભળી પાંડુ વિચારમાં પડી ગયા.