સત્વરૂપગુણોપેતા ધર્મારામા મહાવ્રતા। દુહિતા કુન્તિભોજસ્ય પૃથા પૃથુલલોચના
સુંદરતા, ગુણ અને ઝડપી સ્વભાવથી યુક્ત, ધર્મમાં રમી અને મહાન વ્રતવાળી, કુન્તિભોજની પુત્રી, વિશાળ નેત્રવાળી પૃથા હતી.
તાં તુ તેજસ્વિનીં કન્યાં રૂપયૌવનશાલિનીમ્। વ્યાવૃણ્વન્પાર્થિવાઃ કેચિદતીવ સ્ત્રીગુણૈર્યુતામ્
તે તેજસ્વી અને યુવાન કન્યાને, જે સ્ત્રીસૌંદર્યથી ભરપૂર હતી, કેટલાક રાજાઓએ પસંદ કરવા પ્રયાસ કર્યો.
તતઃ સા કુન્તિભોજેન રાજ્ઞાહૂય નરાધિપાન્। પિત્રા સ્વયંવરે દત્તા દુહિતા રાજસત્તમ
પછી કુંતિભોજ રાજાએ અનેક રાજાઓને બોલાવીને, પોતાની દીકરીને સ્વયંવર વિધિમાં સર્વોત્તમ રાજાને, પિતાના ઈચ્છાથી, આપી દીધી.
તતઃ સા રઙ્ગમધ્યસ્થં તેષાં રાજ્ઞાં મનસ્વિની। દદર્શ રાજશાર્દૂલં પાણ્ડું ભરતસત્તમમ્
ત્યાં, રાજાઓની સભામાં ઉભેલી તે વિદુષી કુંતિએ, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા, ભરતવંશના ગૌરવ, પાંડુને જોયા.
સિંહદર્પં મહોરસ્કં વૃષભાક્ષં મહાબલમ્। આદિત્યમિવ સર્વેષાં રાજ્ઞાં પ્રચ્છાદ્ય વૈ પ્રભાઃ
પાંડુ સિંહ જેવી શાન, પહોળા છાતી, વાઘ જેવી આંખો અને મહાન બળ ધરાવતા હતા; તેઓ બધાં રાજાઓ વચ્ચે એવી રીતે તેજસ્વી લાગતા કે જાણે સૂર્યના પ્રકાશે બધાનું તેજ ઢાંકી નાખ્યું હોય.
તિષ્ઠન્તં રાજસમિતૌ પુરન્દરમિવાપરમ્। તં દૃષ્ટ્વા સાઽનવદ્યાઙ્ગી કુન્તિભોજસુતા શુભા
રાજસભામાં પાંડુ એવા ઊભેલા હતા કે જાણે બીજો ઇન્દ્ર હોય; તેમને જોઈને, નિર્દોષ અને શુભ અંગવાળી કુંતિભોજની દીકરી કુંતિ—
પાણ્ડું નરવરં રઙ્ગે હૃદયેનાકુલાઽભવત્। તતઃ કામપરીતાઙ્ગી સકૃત્પ્રચલમાનસા
પાંડુને જોઈને, તેના હૃદયમાં ઉથલપાથલ થઈ; કામથી ભરેલી અને મન થોડી ક્ષણ માટે ડગમગાઈ ગઈ.
વ્રીડમાન સ્રજં કુન્તી રાજ્ઞઃ સ્કન્ધે સમાસજત્। તં નિશમ્ય વૃતં પાણ્ડું કુન્ત્યા સર્વે નરાધિપાઃ
લજ્જાશીલ કુંતિએ રાજાના ખભા પર માળ પહેરાવી; અને જ્યારે બધાએ સાંભળ્યું કે કુંતિએ પાંડુને પસંદ કર્યો છે, ત્યારે બધા રાજાઓ—
યથાગતં સમાજગ્મુર્ગજૈરશ્વૈ રથૈસ્તથા। તતસ્તસ્યાઃ પિતા રાજન્વિવાહમકરોત્પ્રભુઃ
જે રીતે આવ્યા હતા, એ જ રીતે હાથી, ઘોડા અને રથ પર પાછા ફર્યા; પછી કુંતિના પિતાએ વિવાહવિધિ પૂર્ણ કરી.
સ તયા કુન્તિભોજસ્ય દુહિત્રા કુરુનન્દનઃ। યુયુજેઽમિતસૌભાગ્યઃ પૌલોમ્યા મઘવાનિવ
આ રીતે, અતિ સદભાગ્યશાળી પાંડુ, કુરુવંશના દીકરા, કુંતિભોજની દીકરી સાથે જોડાયા, જેમ મેઘવંતે પૌલોમીને પામ્યા હતા.
કુન્ત્યાઃ પાણ્ડોશ્ચ રાજેન્દ્ર કુન્તિભોજો મહીપતિઃ। કૃત્વોદ્વાહં તદા તં તુ નાનાવસુભિરર્ચિતમ્। સ્વપુરં પ્રેષયામાસ સ રાજા કુરુસત્તમ
કુંતિ અને પાંડુના વિવાહ પછી, કુંતિભોજ રાજાએ વિવિધ દાન આપીને, બંનેને પોતાના શહેરમાં મોકલ્યા, હે કુરુશ્રેષ્ઠ.
તતો બલેન મહતા નાનાધ્વજપતાકિના। સ્તૂયમાનઃ સ ચાશીર્ભિર્બ્રાહ્મણૈશ્ચ મહર્ષિભિઃ
પછી, વિવિધ ધ્વજાવાળા મહાન સૈન્ય સાથે, અને બ્રાહ્મણો તથા મહર્ષિઓના આશીર્વાદથી પ્રશંસા પામતા—
સંપ્રાપ્ય નગરં રાજા પાણ્ડુઃ કૌરવનન્દનઃ। ન્યવેશત તાં ભાર્યાં કુન્તીં સ્વભવને પ્રભુઃ
કુરુવંશના આનંદ પાંડુ રાજાએ પોતાના શહેરમાં આવી, પોતાની પત્ની કુંતિને પોતાના મહેલમાં સ્થાપી.
તતઃ શાન્તનવો ભીષ્મો રાજ્ઞઃ પાણ્ડોર્યશસ્વિનઃ। વિવાહસ્યાપરસ્યાર્થે ચકાર મતિમાન્મતિમ્
પછી શાંતનુપુત્ર, વિદ્વાન અને પ્રસિદ્ધ ભીષ્માએ, પાંડુ રાજાના બીજા વિવાહ વિશે વિચાર કર્યો.
સોઽમાત્યૈઃ સ્થવિરૈઃ સાર્ધં બ્રાહ્મણૈશ્ચ મહર્ષિભિઃ। બલેન ચતુરઙ્ગેણ યયૌ મદ્રપતેઃ પુરમ્
તેમણે વૃદ્ધ મંત્રીઓ, બ્રાહ્મણો અને મહર્ષિઓ સાથે, તથા ચતુરંગ બળ લઈને, મદ્રરાજના શહેર તરફ પ્રયાણ કર્યું.
તમાગતમભિશ્રુત્ય ભીષ્મં વાહીકપુઙ્ગવઃ। પ્રત્યુદ્ગમ્યાર્ચયિત્વા ચ પુરં પ્રાવેશયન્નૃપઃ
ભીષ્મના આગમનનું સાંભળીને, વાહીકાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા રાજાએ, તેમને આવકાર્યા, સન્માન આપ્યો અને શહેરમાં લઈ ગયા.
દત્ત્વા તસ્યાસનં શુભ્રં પાદ્યમર્ઘ્યં તથૈવ ચ। મધુપર્કં ચ મદ્રેશઃ પપ્રચ્છાગમનેઽર્થિતામ્
મદ્રરાજએ તેમને સુંદર આસન, પાદ્ય, અર્ઘ્ય અને મધુપર્ક આપ્યા અને આગમનનું કારણ પૂછ્યું.
તં ભીષ્મઃ પ્રત્યુવાચેદં મદ્રરાજં કુરૂદ્વહઃ। આગતં માં વિજાનીહિ કન્યાર્થિનમરિન્દમ
કુરુઓના ગૌરવ ભીષ્મએ મદ્રરાજને કહ્યું: 'હું કન્યાની ઇચ્છાથી આવ્યો છું, હે શત્રુવિજયી.'
શ્રૂયતે ભવતઃ સાધ્વી સ્વસા માદ્રી યશસ્વિની। તામહં વરયિષ્યામિ પાણ્ડોરર્થે યશસ્વિનીમ્
'તમારી બહેન માદ્રી સદ્ગુણવંતી અને પ્રસિદ્ધ છે એવી વાત સાંભળવામાં આવે છે; હું તેને પાંડુ માટે વરમાળ પહેરાવા ઈચ્છું છું.'
યુક્તરૂપો હિ સંબન્ધે ત્વં નો રાજન્વયં તવ। એતત્સંચિન્ત્ય મદ્રેશ ગૃહાણાસ્માન્યથાવિધિ
'હે રાજા, તમે અને અમે સંબંધ માટે યોગ્ય છીએ અને વંશ પણ સરખો છે; આ વિચાર કરો, હે મદ્રરાજ, અને યોગ્ય રીતે અમને સ્વીકારો.'
તમેવંવાદિનં ભીષ્મં પ્રત્યભાષત મદ્રપઃ। ન હિ મેઽન્યો વરસ્ત્વત્તઃ શ્રેયાનિતિ મતિર્મમ
ભીષ્મજીએ આવું કહ્યું ત્યારે મદ્રદેશના રાજાએ જવાબ આપ્યો: 'તમારી કરતાં શ્રેષ્ઠ બીજું કોઈ પસંદગી નથી, એ મારી પક્કડ છે.'
પૂર્વૈઃ પ્રવર્તિતં કિંચિત્કુલેઽસ્મિન્નૃપસત્તમૈઃ। સાધુ વા યદિ વાઽસાધુ તન્નાતિક્રાન્તુમુત્સહે
આ કુળમાં અમારા પૂર્વજોએ જે નિયમો નક્કી કર્યા છે, એ સારા હોય કે ન હોય, હું એમાંથી બહાર જઈ શકતો નથી.
વ્યક્તં તદ્ભવતશ્ચાપિ વિદિતં નાત્ર સંશયઃ। ન ચ યુક્તં તથા વક્તું ભવાન્દેહીતિ સત્તમ
આ વાત તમને પણ સારી રીતે ખબર છે, એમાં કોઈ શંકા નથી. અને, હે મહાનુભાવ, તમને આવું બોલવું યોગ્ય નથી.
કુલધર્મઃ સ નો વીર પ્રમાણં પરમં ચ તત્। તેન ત્વાં ન બ્રવીમ્યેતદસંદિગ્ધં વચોઽરિહન્
કુળની પરંપરા જ અમારો સર્વોચ્ચ ધર્મ છે, હે વીર. એટલે હું તમને આ વાત નિઃશંકપણે કહી રહ્યો છું, હે શત્રુવિનાશક.
તં ભીષ્મઃ પ્રત્યુવાચેદં મદ્રરાજં જનાધિપઃ। ધર્મ એષ પરો રાજન્સ્વયમુક્તઃ સ્વયંભુવા
પછી ભીષ્મ, મનુષ્યોના સ્વામી, મદ્રરાજને કહ્યું: 'હે રાજા, આ સર્વોચ્ચ ધર્મ છે, જે સ્વયંભૂએ પોતે કહ્યું છે.'
નાત્ર કશ્ચન દોષોઽસ્તિ પૂર્વૈર્વિધિરયં કૃતઃ। વિદિતેયં ચ તે શલ્ય મર્યાદા સાધુસંમતા
અહીં કોઈ દોષ નથી, આ નિયમ તો પૂર્વજોએ જ બનાવ્યો છે. અને, હે શલ્ય, આ મર્યાદા તમને જાણીતી છે અને સારા લોકો દ્વારા માન્ય છે.
ઇત્યુક્ત્વા સ મહાતેજાઃ શાતકુમ્ભં કૃતાકૃતમ્। રત્નાનિ ચ વિચિત્રાણિ શલ્યાયાદાત્સહસ્રશઃ
આવી વાત કરીને મહાપ્રભાવી ભીષ્મજીએ શલ્યને હજારો સુવર્ણના બનાવેલા અને અણબનાવેલા વાસણો તથા અનેક પ્રકારના રત્નો આપ્યા.
ગજાનશ્વાન્રથાંશ્ચૈવ વાસાંસ્યાભરણાનિ ચ। મણિમુક્તાપ્રવાલં ચ ગાઙ્ગેયો વ્યસૃજચ્છુભમ્
ગંગાપુત્ર ભીષ્મે શુભ દાન આપ્યાં: હાથી, ઘોડા, રથ, કપડા, આભૂષણો અને મણિ, મુક્તા, પ્રવાલની માળાઓ.
તત્પ્રગૃહ્ય ધનં સર્વં શલ્યઃ સંપ્રતીમાનસઃ। દદૌ તાં સમલઙ્કૃત્ય સ્વસારં કૌરવર્ષભે
શલ્યે એ બધું ધન લઈને, સંતોષભર્યા મનથી પોતાની બહેનને સુંદર રીતે સજાવીને કૌરવોમાં શ્રેષ્ઠને આપી દીધી.
સ તાં માદ્રીમુપાદાય ભીષ્મઃ સાગરગાસુતઃ। આજગામ પુરીં ધીમાન્પ્રવિષ્ટો ગજસાહ્વયમ્
પછી સાગરપુત્ર વિદ્વાન ભીષ્મજીએ માદ્રીને લઈને ગજદ્વાર નામની નગરીમાં પ્રવેશ કર્યો.