બન્ધુપક્ષભયાદ્ભીતા લજ્જયા ચ યશસ્વિની। તામર્કઃ પુનરેવેદબ્રવીદ્ભરતર્ષભ।।?
સગાંઓની ચિંતા અને લાજથી એ યશસ્વિ કન્યા ડરી ગઈ; ત્યારે સૂર્યદેવે ફરી કહ્યું, હે ભારતવંશી.
મત્પ્રસાદાન્ન તે રાજ્ઞિ ભવિતા દોષ ઇત્યુત
મારા આશીર્વાદથી, રાણી, તને કોઈ દોષ લાગશે નહીં.
પ્રસીદ ભગવન્મહ્યમવલેપો હિ નાસ્તિ મે। ત્વયૈવ પરિહાર્યં સ્યાત્કન્યાભાવસ્ય દૂષણમ્
દયાળુ થાઓ, ભગવાન, મને તો કોઈ દંભ નથી. કન્યાપણું ગુમાવવાનો દોષ તમે જ દૂર કરો.
વ્યપયાતુ ભયં તેઽદ્ય કુમારં પ્રસમીક્ષસે। મયા ત્વં ચાપ્યનુજ્ઞાતા પુનઃ કન્યા ભવિષ્યસિ
આજે તારો ડર દૂર થવા દઈ, તું બાળકને જોશે. મારી અનુમતિથી તું ફરી કન્યા બની જશે.
એવમુક્તા તતઃ કુન્તી સંપ્રહૃષ્ટતનૂરુહા। સઙ્ગતાઽભૂત્તદા સુભ્રૂરાદિત્યેન મહાત્મના
આ રીતે કહેતાં, કુંતી આનંદથી રોમાંચિત થઈ, અને એ સુંદર ભ્રૂવાળી એ સમયે મહાન આત્માવાળા સૂર્યદેવ સાથે એક થઈ.
પ્રકાશકર્મા તપનઃ કન્યાગર્ભં દદૌ પુનઃ।' તત્ર વીરઃ સમભવત્સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરઃ
પ્રકાશરૂપ સૂર્યદેવે ફરી કન્યાના ગર્ભમાં બાળક મૂક્યું; ત્યાં એક વિરુ, બધા શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ, જન્મ્યો.
આમુક્તકવચઃ શ્રીમાન્દેવગર્ભઃ શ્રિયાન્વિતઃ। સહજં કવચં બિભ્રત્કુણ્ડલોદ્દ્યોતિતાનનઃ
જન્મથી જ કવચ ધરાવતો, તેજસ્વી, દૈવી ગર્ભથી જન્મેલો અને વૈભવથી ભરપૂર, કુદરતી કવચ પહેરતો અને કુંડળોથી તેનું મુખ તેજમય હતું.
અજાયત સુતઃ કર્ણઃ સર્વલોકેષુ વિશ્રુતઃ। પ્રાદાચ્ચ તસ્યૈ કન્યાત્વં પુનઃ સ પરમદ્યુતિઃ
કર્ણ નામે એક પુત્ર જન્મ્યો, જે સર્વ લોકમાં પ્રસિદ્ધ થયો; અને એ તેજસ્વીએ કુંતીને ફરી કન્યાપણું આપી દીધું.
દત્ત્વા ચ તપતાં શ્રેષ્ઠો દિવમાચક્રમે તતઃ। દૃષ્ટ્વા કુમારં જાતં સા વાર્ષ્ણેયી દીનમાનસા
પછી તપસ્વીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા સૂર્યદેવે બાળક આપી સ્વર્ગે ગયા; બાળકને જન્મેલું જોઈ, વાર્ષ્ણેયી કુંતી દુઃખી મનથી રહી.
એકાગ્રં ચિન્તયામાસ કિં કૃત્વા સુકૃતં ભવેત્। ગૂહમાનાપચારં સા બન્ધુપક્ષભયાત્તદા
એ એકાગ્ર ચિત્તે વિચારવા લાગી, 'શું કરું જેથી સારા ફળ મળે?' પોતાનો દોષ છુપાવી, સગાંઓના ભયથી ડરી ગઈ.
મઞ્જૂષાં રત્નસંપૂર્ણાં કૃત્વા બાલસમાશ્રિતામ્। ઉત્સસર્જ કુમારં તં જલે કુન્તી મહાબલમ્
માણિક અને રત્નોથી ભરેલી પેટી બનાવી, એમાં બાળકને રાખી, કુંતીએ એ મહાબલી પુત્રને પાણીમાં છોડ્યો.
તમુત્સૃષ્ટં જલે ગર્ભં રાધાભર્તા મહાયશાઃ। પુત્રત્વે કલ્પયામાસ સભાર્યઃ સૂતનન્દનઃ
પાણીમાં છોડાયેલો એ બાળક રાધાના પતિએ, જે મહાન યશસ્વી હતો, શોધી લીધો; પત્ની સાથે એ રથચાલકે તેને પુત્ર તરીકે સ્વીકાર્યો.
નામધેયં ચ ચક્રાતે તસ્ય બાલસ્ય તાવુભૌ। વસુના સહ જાતોઽયં વસુષેણો ભવત્વિતિ
બન્નેએ એ બાળકનું નામ રાખ્યું, 'આ ધન સાથે જન્મ્યો છે, તેથી તેનું નામ વસુસેન રાખો.'
સ વર્ધમાનો બલવાન્સર્વાસ્ત્રેષૂદ્યતોઽભવત્। આપૃષ્ઠતાપાદાદિત્યમુપાતિષ્ઠત વીર્યવાન્
એ બાળક વધતો ગયો, બળવાન અને બધા શસ્ત્રોમાં પારંગત બન્યો; પછી એણે પુછ્યું ત્યારે, તે બલવાન સૂર્યદેવની ઉપાસના કરવા ગયો.
તસ્મિન્કાલે તુ જપતસ્તસ્ય વીરસ્ય ધીમતઃ। નાદેયં બ્રાહ્મણેષ્વાસીત્કિંચિદ્વસુ મહીતલે
એ સમયે, જ્યારે તે વીર અને બુદ્ધિશાળી પુરુષ જપ કરી રહ્યો હતો, પૃથ્વી પર ક્યાંયે પણ બ્રાહ્મણોને આપવાની એક પણ ભેટ મળી ન હતી.
તતઃ કાલે તુ કસ્મિંશ્ચિત્સ્વપ્નાન્તે કર્ણમબ્રવીત્। આદિત્યો બ્રાહ્મણો ભૂત્વા શૃણુ વીર વચો મમ
પછી, એક રાત્રિના અંતે સપનામાં, સૂર્યદેવ બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરીને કર્ણને બોલ્યા: 'હે વીર, મારા વચન સાંભળ.'
પ્રભાતાયાં રજન્યાં ત્વામાગમિષ્યતિ વાસવઃ। ન તસ્ય ભિક્ષા દાતવ્યા વિપ્રરૂપી ભવિષ્યતિ
સવાર થાય ત્યારે ઇન્દ્ર તારી પાસે આવશે; તે બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરશે, તેને તું દાન ન આપ.
નિશ્ચયોઽસ્યાપહર્તું તે કવચં કુણ્ડલે તથા। અતસ્ત્વાં બોધયામ્યેષ સ્મર્તાસિ વચનં મમ
તેનો ઉદ્દેશ તારા કવચ અને કુંડળ લેવાનો છે; તેથી હું તને ચેતવી રહ્યો છું, મારા વચન યાદ રાખજે.
શક્રો માં વિપ્રરૂપેણ યદિ વૈ યાચતે દ્વિજ। કથં તસ્મૈ ન દાસ્યામિ યથા ચાસ્મ્યવબોધિતઃ
જો શક્ર બ્રાહ્મણ બનીને મારી પાસે કંઈ માગે, તો હું તેને કેવી રીતે ના પાડી શકું, જેમ મને શીખવાયું છે.
વિપ્રાઃ પૂજ્યાસ્તુ દેવાનાં સતતં પ્રિયમિચ્છતામ્। તં દેવદેવં જાનન્વૈ ન શક્તોઽસ્મ્યવમન્ત્રણે
દેવતાઓની કૃપા ઇચ્છનારા લોકો માટે બ્રાહ્મણો હંમેશાં પૂજ્ય છે; અને જ્યારે હું જાણું છું કે એ દેવતાઓના દેવ છે, ત્યારે હું તેને અવગણવા અસમર્થ છું.
યદ્યેવં શૃણુ મે વીર વરં તે સોઽપિ દાસ્યતિ। શક્તિં ત્વમપિ યાચેથાઃ સર્વશત્રુવિબાધિનીમ્
જો એવું હોય તો, હે વીર, મારા વચન સાંભળ: તે તને એક વરદાન આપશે; તું તેના પાસેથી બધા શત્રુઓનો વિનાશ કરનાર શક્તિ માગજે.
એવમુક્ત્વા દ્વિજઃ સ્વપ્ને તત્રૈવાન્તરધીયત। કર્ણઃ પ્રબુદ્ધસ્તં સ્વપ્નં ચિન્તયાનોઽભવત્તદા
આ રીતે બોલીને તે બ્રાહ્મણ સપનામાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયો; કર્ણ જાગ્યો અને તે સપનાનો વિચાર કરવા લાગ્યો.
તમિન્દ્રો બ્રાહ્મણો ભૂત્વા પુત્રાર્થં ભૂતભાવનઃ। કુણ્ડલે પ્રાર્થયામાસ કવચં ચ મહાદ્યુતિઃ
ઇન્દ્રે પોતાના પુત્ર માટે, સર્વજીવોના સર્જક બની, બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરીને તેજસ્વી કર્ણ પાસે કુંડળ અને કવચ માગ્યા.
ઉત્કૃત્યાવિમનાઃ સ્વાઙ્ગાત્કવચં રુધિરસ્રવમ્। કર્ણૌ પાર્શ્વે ચ દ્વે છિત્ત્વા પ્રાયચ્છત્સ કૃતાઞ્જલિઃ
કર્ણે નિઃસંકોચે પોતાના શરીર પરથી લોહી વહી રહેલું કવચ કાપી કાઢ્યું અને બંને કુંડળ પણ કાપી, હાથ જોડીને આપી દીધાં.
પ્રતિગૃહ્ય તુ દેવેશસ્તુષ્ટસ્તેનાસ્ય કર્મણા। અહો સાહસમિત્યાહ મનસા વાસવો હસન્
તે બધું મેળવીને દેવતાઓના સ્વામી તેના કર્મથી પ્રસન્ન થયા; વાસવ સ્મિત સાથે મનમાં બોલ્યા: 'આહ, શું સાહસ છે!'
દેવદાનવયક્ષાણાં ગન્ધર્વોરગરક્ષસામ્। ન તં પશ્યામિ યો હ્યેતત્કર્મ કર્તા ભવિષ્યતિ
દેવ, દાનવ, યક્ષ, ગંધર્વ, સાપ અને રાક્ષસોમાંથી કોઈ પણ એવો નથી, જે આવું કાર્ય કરી શકે.
પ્રીતોઽસ્મિ કર્મણા તેન વરં બ્રૂહિ યદિચ્છસિ
હું તારાં આ કર્મથી પ્રસન્ન છું; કહો, તને કયું વરદાન જોઈએ છે.
શક્તિં તસ્મૈ દદૌ શક્રો વિસ્મયાદ્વાક્યમબ્રવીત્। દેવદાનવયક્ષાણાં ગન્ધર્વોરગરક્ષસામ્
શક્રે તેને એક શક્તિ આપી અને આશ્ચર્યથી કહ્યું: 'દેવ, દાનવ, યક્ષ, ગંધર્વ, સાપ અને રાક્ષસોમાં—'
યસ્મૈ ક્ષેપ્સ્યસિ રુષ્ટઃ સન્સોઽનયા ન ભવિષ્યતિ। હત્વૈકં સમરે શત્રું તતો મામાગમિષ્યતિ। ઇત્યુક્ત્વાન્તર્દધે શક્રો વરં દત્ત્વા તુ તસ્ય વૈ
તુ કોઈ પર ગુસ્સાથી આ શક્તિ ફેંકીશ, તો એ બચી નહીં શકે; યુદ્ધમાં એક શત્રુને માર્યા પછી, આ શક્તિ મારી પાસે પાછી આવી જશે.' આવું કહી શક્રે તેને વરદાન આપી અદૃશ્ય થઈ ગયા.
પ્રાઙ્નામ તસ્ય કથિતં વસુષેણ ઇતિ ક્ષિતૌ। કર્ણો વૈકર્તનશ્ચૈવ કર્મણા તેન સોઽભવત્
પહેલાં પૃથ્વી પર તેનું નામ વસુસેન હતું; આ કાર્યથી તે વિકર્તનપુત્ર કર્ણ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો.