ભવિષ્યતિ સુવિક્રાન્તઃ કુમારો દિક્ષુ વિશ્રુતઃ। પાણ્ડુત્વં વર્ણતસ્તસ્ય માતૃદોષાદ્ભવિષ્યતિ
'એ બાળક બહુ પરાક્રમી અને ચારે દિશામાં પ્રસિદ્ધ થશે; પણ તેની માતાના કારણે તેનું રંગ પાંઢરું રહેશે.'
તસ્ય પુત્રા મહેષ્વાસા ભવિષ્યન્તીહ પઞ્ચ વૈ। ઇત્યુક્ત્વા માતરં તત્ર સોઽભિવાદ્ય જગામ હ
'એના પાંચ પુત્રો અહીં જન્મશે, અને બધા મહાન ધનુર્ધર હશે.' એમ કહીને તેણે માતાને વંદન કર્યું અને ત્યાંથી ચાલ્યો ગયો.
તં માતા પુનરેવાન્યમેકં પુત્રમયાચત। તથેતિ ચ મહર્ષિસ્તાં માતરં પ્રત્યભાષત
માતાએ ફરી એક પુત્ર માટે વિનંતી કરી; મહર્ષિએ પણ કહ્યું, 'તેમ જ થશે.'
તતઃ કુમારં સા દેવી પ્રાપ્તકાલમજીજનત્। પાણ્ડુલક્ષણસંપન્નં દીપ્યમાનમિવ શ્રિયા
પછી રાણી એ યોગ્ય સમયે એક પુત્રને જન્મ આપ્યો, જે પાંઢરાપણાના લક્ષણોથી યુક્ત અને તેજસ્વી હતો.
યસ્ય પુત્રા મહેષ્વાસા જજ્ઞિરે પઞ્ચ પાણ્ડવાઃ। `તયોર્જન્મક્રિયાઃ સર્વા યથાવદનુપૂર્વશઃ
એમાંથી પાંચ પુત્રો જન્મ્યા, જે પાંડવ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા; બંનેના જન્મસંસ્કાર યોગ્ય રીતે અને ક્રમશઃ કરાયા.
કારયામાસ વૈ ભીષ્મો બ્રાહ્મણૈર્વેદપારગૈઃ। અન્ધં દૃષ્ટ્વાઽમ્બિકાપુત્રં જાતં સત્યવતી સુતમ્
ભીષ્મએ વિદ્વાન બ્રાહ્મણો દ્વારા બધા વિધિ કરાવ્યા; સત્યવતીના પુત્ર, અંબિકાનો પુત્ર, જન્મથી અંધ હતો—
કૌસલ્યાર્થે સમાહૂય પુત્રમન્યમયાચત। અન્ધોયમન્યમિચ્છામિ કૌસલ્યાતનયં શુભમ્
કૌશલ્યાના હિત માટે, સત્યવતીએ પુત્રને બોલાવીને બીજો પુત્ર માંગ્યો: 'આ તો અંધ છે; હું કૌશલ્યા પાસેથી એક સારા પુત્રની ઈચ્છા રાખું છું.'
એવમુક્તો મહર્ષિસ્તાં માતરં પ્રત્યભાષત। નિયતા યદિ કૌસલ્યા ભવિષ્યતિ પુનઃશુભા
મહર્ષિએ કહ્યું: 'જો કૌશલ્યા નિષ્ઠાવાન રહેશે તો ફરીથી એક શુભ પુત્ર જન્મશે.'
ભવિષ્યતિ કુમારોઽસ્યા ધર્મશાસ્ત્રાર્થતત્વવિત્। તાં સમાધાય વૈ ભૂયઃ સ્નુષાં સત્યવતી પુનઃ
'એનો પુત્ર ધર્મ અને શાસ્ત્રના તત્ત્વને જાણનાર હશે.' આવું નક્કી કરીને સત્યવતીએ ફરીથી પોતાની વહુને બોલાવી.
ઋતુકાલે તતો જ્યેષ્ઠાં વધૂં તસ્મૈ ન્યયોજયત્। સા તુ રૂપં ચ ગન્ધં ચ મહર્ષેઃ પ્રવિચિન્ત્ય તં
પછી યોગ્ય સમયે, સત્યવતીએ મોટી વહુને મહર્ષિ સાથે મોકલી; પણ એ વહુએ મહર્ષિના રૂપ અને સુગંધને ધ્યાનમાં રાખીને—
નાકરોદ્વચનં દેવ્યા ભયાત્સુરસુતોપમા। તતઃસ્વૈર્ભૂષણૈર્દાસીં ભૂષયિત્વાઽપ્સરોપમામ્
દેવપુત્રો જેવો તે રાણીના આદેશને ભયવશ માનીને માન્યો નહીં; પછી એક દાસીને સુંદર આભૂષણોથી શણગારી, તેને અપ્સરા જેવી બનાવી.
પ્રેષયામાસ કૃષ્ણાય તતઃ કાશિપતેઃ સુતા। સા તં ત્વૃષિમનુપ્રાપ્તં પ્રત્યુદ્ગમ્યાભિવાદ્ય ચ
પછી તેણે એ શણગારેલી દાસીને કૃષ્ણ પાસે મોકલી; ત્યારબાદ કાશીરાજની પુત્રી એ ઋષિ પાસે પહોંચી, અને આવકાર આપી નમસ્કાર કર્યો.
સંવિવેશાભ્યનુજ્ઞાતા સત્કૃત્યોપચચાર હ। `વાગ્ભાવોપપ્રદાનેન ગાત્રસંસ્પર્શનેન ચ
પ્રવેશ કરવાની પરવાનગી મળતાં, તેણે ઋષિને સન્માનપૂર્વક સેવા આપી; મીઠા શબ્દો, ભાવભરી ભેટો અને શરીર સ્પર્શથી તેની સેવા કરી.
કામોપભોગેન રહસ્તસ્યાં તુષ્ટિમગાદૃષિઃ। તયા સહોષિતો રાજન્મહર્ષિઃ સંશિતવ્રતઃ
ગોપનીય રીતે, ઋષિએ તેની સાથે કામસુખ માણ્યો અને સંતોષ પામ્યો; હે રાજા, મહર્ષિએ, જે વ્રતમા અડગ હતો, તેણે તેની સાથે નિવાસ કર્યો.
ઉત્તિષ્ઠન્નબ્રવીદેનામભુજિષ્યા ભવિષ્યસિ। અયં ચ તે શુભે ગર્ભઃ શ્રેયાનુદરમાગતઃ। ધર્માત્મા ભવિતા લોકે સર્વબુદ્ધિમતાં વરઃ
ઋષિએ ઊભા રહીને તેને કહ્યું: 'તું માતા બનશે, અને તારા ગર્ભમાં જે પુત્ર આવ્યો છે, તે શુભ છે; એ પુત્ર ધર્મમય અને બધા બુદ્ધિશાળીમાંથી શ્રેષ્ઠ થશે.'
સ જજ્ઞે વિદુરો નામ કૃષ્ણદ્વૈપાયનાત્મજઃ। ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય વૈ ભ્રાતા પાણ્ડોશ્ચૈવ મહાત્મનઃ
તે પુત્ર કૃષ્ણદ્વૈપાયનનો વિદુર નામે જન્મ્યો; તે ધૃતરાષ્ટ્ર અને મહાન પાંડુનો ભાઈ હતો.
ધર્મો વિદુરરૂપેણ શાપાત્તસ્ય મહાત્મનઃ। માણ્ડવ્યસ્યાર્થતત્ત્વજ્ઞઃ કામક્રોધવિવર્જિતઃ
મહાન આત્માવાળા માંડવ્યના શાપથી ધર્મે વિદુર રૂપે જન્મ લીધો; તે અર્થતત્ત્વ જાણનારો અને કામ-ક્રોધથી રહિત હતો.
કૃષ્ણદ્વૈપાયનોઽપ્યેતત્સત્યવત્યૈ ન્યવેદયત્। પ્રલમ્ભમાત્મનશ્ચૈવ શૂદ્રાયાઃ પુત્રજન્મ ચ
કૃષ્ણદ્વૈપાયને આ બધું સત્યવતીને જણાવ્યું; પોતાનો વિલંબ અને દાસીથી પુત્ર જન્મ્યો એ પણ કહ્યું.
સ ધર્મસ્યાનૃણો ભૂત્વા પુનર્માત્રા સમેત્ય ચ। તસ્યૈ ગર્ભં સમાવેદ્ય તત્રૈવાન્તરધીયત
ધર્મનો ઋણ ચૂકવી, તેણે ફરી માતા સાથે મુલાકાત કરી; ગર્ભની વાત જણાવી, ત્યાં જ અંતર્ધાન થયો.
એતે વિચિત્રવીર્યસ્ય ક્ષેત્રે દ્વૈપાયનાદપિ। જજ્ઞિરે દેવગર્ભાભાઃ કુરુવંશવિવર્ધનાઃ
વિચિત્રવીર્યના ક્ષેત્રમાં દ્વૈપાયનથી જન્મેલા આ દેવસમાન પુત્રોએ કુરુ વંશને વધાર્યો.
કિં કૃતં કર્મ ધર્મેણ યેન શાપમુપેયિવાન્। કસ્ય શાપાચ્ચ બ્રહ્મર્ષેઃ શૂદ્રયોનાવજાયત
ધર્મે એવું કયું કર્મ કર્યું કે તેને શાપ મળ્યો? અને કયા શાપથી મહર્ષિ શૂદ્રના ગર્ભમાં જન્મ્યા?
બભૂવ બ્રાહ્મણઃ કશ્ચિન્માણ્ડવ્ય ઇતિ વિશ્રુતઃ। ધૃતિમાન્સર્વધર્મજ્ઞઃ સત્યે તપસિ ચ સ્થિતઃ
કોઈ બ્રાહ્મણ હતો, નામ માંડવ્ય, જે પ્રસિદ્ધ, ધીરજવાળો, સર્વધર્મ જાણનારો અને સત્ય તથા તપમાં સ્થિર હતો.
સ તીર્થયાત્રાં વિચરન્નાજગામ યદૃચ્છયા। સંનિકૃષ્ટાનિ તીર્થાનિ ગ્રામાણાં યાનિ કાનિ ચ। તત્રાશ્રમપદં કૃત્વા વસતિ સ્મ મહામુનિઃ
તે તીર્થયાત્રા કરતા, સંજોગે ગામો પાસેના અનેક તીર્થો પર ગયો; ત્યાં આશ્રમ બાંધી મહામુનિ રહેતો હતો.
સ આશ્રમપદદ્વારિ વૃક્ષમૂલે મહાતપાઃ। ઊર્ધ્વબાહુર્મહાયોગી તસ્થૌ મૌનવ્રતાન્વિતઃ
આશ્રમના દ્વારે, વૃક્ષ નીચે, મહાતપસ્વી, હાથ ઉપર ઉંચા કરી, મહાયોગમાં લીન અને મૌનવ્રત ધારણ કરી ઊભો રહ્યો.
તસ્ય કાલેન મહતા તસ્મિંસ્તપસિ વર્તતઃ। તમાશ્રમમનુપ્રાપ્તા દસ્યવો લોપ્ત્રહારિણઃ
લાંબા સમય સુધી એ તપ કરતા, એક દિવસ લૂંટારા, ચોરી કરેલી વસ્તુ લઈને, તેના આશ્રમમાં આવ્યા.
અનુસાર્યમાણા બહુભી રક્ષિભિર્ભરતર્ષભ। `તામેવ વસતિં જગ્મુસ્તે ગ્રામાલ્લોપ્ત્રહારિણઃ
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ઘણા રક્ષકો દ્વારા પીછો થતા, એ લૂંટારા ગામમાંથી ભાગી એzelfde આશ્રમમાં આવ્યા.
યસ્મિન્નાવસથે શેતે સ મુનિઃ સંશિતવ્રતઃ।' તે તસ્યાવસથે લોપ્ત્રં દસ્યવઃ કુરુસત્તમ
જ્યાં એ મુનિ, વ્રતમાં અડગ, રહેતો હતો, એzelfde આશ્રમમાં લૂંટારાઓએ ચોરીનો સામાન છુપાવ્યો.
નિધાય ચ ભયાલ્લીનાસ્તત્રૈવાનાગતે બલે। તેષુ લીનેષ્વથો શીઘ્રં તતસ્તદ્રક્ષિણાં બલમ્
ભયથી, રક્ષકો આવતાં પહેલાં, એ બધા ત્યાં છુપાઈ ગયા; પછી રક્ષકો ઝડપથી એ જગ્યાએ આવી પહોંચ્યા.
આજગામ તતોઽપશ્યંસ્તમૃષિં તસ્કરાનુગાઃ। તમપૃચ્છંસ્તતો રાજંસ્તથાવૃત્તં તપોધનમ્
પછી હું ત્યાં પહોંચ્યો અને જોયું કે તે ઋષિ ચોરો સાથે છે. રાજા, મેં તે તપસ્વી પાસે જે બન્યું હતું તે વિશે પૂછ્યું.
કતરેણ પથા યાતા દસ્યવો દ્વિજસત્તમ। તેન ગચ્છામહે બ્રહ્મન્યથા શીઘ્રતરં વયમ્
દ્વિજ શ્રેષ્ઠ, ચોરો કયા રસ્તે ગયા? બ્રાહ્મણ, અમે એ જ રસ્તે જઈએ જેથી તેમને ઝડપથી પકડી શકીએ.