પારાશર્યો મહાયોગી સ બભૂવ મહાનૃષિઃ। કન્યાપુત્રો મમ પુરા દ્વૈપાયન ઇતિ શ્રુતઃ
પરાશરનો એ પુત્ર મહાન યોગી અને મહાન ઋષિ બન્યો; મારી કુંવારી દિકરીથી જન્મેલો એ પુત્ર દ્વૈપાયન તરીકે જાણીતો થયો.
યો વ્યસ્ય વેદાંશ્ચતુરસ્તપસા ભગવાનૃષિઃ। લોકે વ્યાસત્વમાપેદે કાર્ષ્ણ્યાત્કૃષ્ણત્વમેવ ચ
જે ભગવાન ઋષિએ તપસ્યા દ્વારા ચારેય વેદોને વિભાજિત કર્યા, એ જ જગતમાં વ્યાસ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા અને કાળી ચામડી હોવાને કારણે કૃષ્ણ નામે ઓળખાયા.
સત્યવાદી શમપરસ્તપસ્વી દગ્ધકિલ્બિષઃ। સદ્યોત્પન્નઃ સ તુ મહાન્સહ પિત્રા તતો ગતઃ
સત્યવચન, શાંત, તપસ્વી અને પાપરહિત એવા એ મહાન પુત્ર તુરંત જન્મ્યા અને પછી પિતાની સાથે ચાલ્યા ગયા.
સ નિયુક્તો મયા વ્યક્તં ત્વયા ચાપ્રતિમદ્યુતિઃ। ભ્રાતુઃ ક્ષેત્રેષુ કલ્યાણમપત્યં જનયિષ્યતિ
એ સ્પષ્ટ રીતે મારા અને તારી ઇચ્છાથી નિમણૂક થયો હતો, હે અનન્ય તેજસ્વી, કે તે તારા ભાઈના ક્ષેત્રોમાં શુભ સંતાન ઉત્પન્ન કરશે.
સ હિ મામુક્તવાંસ્તત્ર સ્મરેઃ કૃચ્છ્રેષુ મામિતિ। તં સ્મરિષ્યે મહાબાહો યદિ ભીષ્મ ત્વમિચ્છસિ
એ ત્યાં મને કહ્યું હતું, 'કઠિન સમયમાં મને યાદ કરજે.' હે ભીમશ, જો તું ઇચ્છે તો હું તેને યાદ કરીશ.
તવ હ્યનુમતે ભીષ્મ નિયતં સ મહાતપાઃ। વિચિત્રવીર્યક્ષેત્રેષુ પુત્રાનુત્પાદયિષ્યતિ
હે ભીમશ, તારી મંજૂરીથી એ મહાન તપસ્વી નિશ્ચિત જ વિચિત્રવીર્યના ક્ષેત્રોમાં પુત્રો ઉત્પન્ન કરશે.
મહર્ષેઃ કીર્તને તસ્ય ભીષ્મઃ પ્રાઞ્જલિરબ્રવીત્। `દેશકાલૌ ચ જાનાસિ ક્રિયતામર્થસિદ્ધયે
મહાન ઋષિનું નામ સાંભળીને, ભીમશે હાથ જોડીને કહ્યું, 'તમે યોગ્ય સમય અને સ્થાન જાણો છો; હેતુની Siddhi માટે એ કાર્ય કરો.'
અર્થમર્થાનુબન્ધં ચ ધર્મં ધર્માનુબન્ધનમ્। કામં કામાનુબન્ધં ચ વિપરીતાન્પૃથક્પૃથક્
હેતુ અને તેના સંબંધિત હેતુઓ, ધર્મ અને તેના અનુસંધાન, કામ અને તેના અનુસંધાન, અને તેમના વિપરીત, દરેકને અલગ અલગ રીતે.
યો વિચિન્ત્ય ધિયા ધીરો વ્યવસ્યતિ સ બુદ્ધિમાન્। તદિદં ધર્મયુક્તં ચ હિતં ચૈવ કુલસ્ય નઃ
જે મનથી વિચાર કરીને દૃઢ નિશ્ચય કરે છે, એ સાચો બુદ્ધિશાળી કહેવાય છે; અને આ જે છે, એ ધર્મને અનુરૂપ છે અને આપણા કુટુંબ માટે પણ લાભદાયી છે.
ઉક્તં ભવત્યા યચ્છ્રેયસ્તન્મહ્યં રોચતે ભૃશમ્
તમે અમારા કલ્યાણ માટે જે કહ્યું છે, તે મને ખૂબ ગમ્યું છે.
કૃષ્ણદ્વૈપાયનં કાલી ચિન્તયામાસ વૈ મુનિમ્। સ વેદાન્વિબ્રુવન્ધીમાન્માતુર્વિજ્ઞાય ચિન્તિતમ્
કૃષ્ણદ્વૈપાયન ઋષિએ પોતાની માતા કાળીનું મન જાણીને વિચાર કર્યું; અને જ્યારે તેઓ વેદોનું ઉપદેશ આપી રહ્યા હતા, ત્યારે એ જ્ઞાની પુત્ર તેમની ઈચ્છા જાણી તરત હાજર થયા.
પ્રાદુર્બભૂવાવિદિતઃ ક્ષણેન કુરુનન્દન। તસ્મૈ પૂજાં તતઃ કૃત્વા સુતાય વિધિપૂર્વકમ્
કુરુઓના આનંદરૂપ, તે ક્ષણે જ અજાણ્યા રીતે તેઓ પ્રગટ થયા; પછી માતાએ વિધિપૂર્વક પુત્ર માટે પૂજા કરી.
પરિષ્વજ્ય ચ બાહુભ્યાં પ્રસ્રવૈરભ્યષિઞ્ચત। મુમોચ બાષ્પં દાશેયી પુત્રં દૃષ્ટ્વા ચિરસ્ય તુ
માતાએ પુત્રને બાહુમાં ભરીને, લાંબા સમય પછી પુત્રને જોઈને, આનંદના આંસુઓથી તેને ભીંજવી દીધો.
તામદ્ભિઃ પરિષિચ્યાર્તાં મહર્ષિરભિવાદ્ય ચ। માતરં પૂર્વજઃ પુત્રો વ્યાસો વચનમબ્રવીત્
મહર્ષિએ દુઃખી માતાને પાણી છાંટી, અને વંદન કર્યા પછી, મોટા પુત્ર વ્યાસે પોતાની માતાને કહ્યું.
ભવત્યા યદભિપ્રેતં તદહં કર્તુમાગતઃ। શાધિ માં ધર્મતત્ત્વજ્ઞે કરવાણિ પ્રિયં તવ
માતા, તમે જે ઈચ્છો છો, એ માટે હું આવ્યો છું; ધર્મને જાણનારી, તમે જે કહો, તે હું જરૂરથી કરીશ.
તસ્મૈ પૂજાં તતોઽકાર્ષીત્પુરોધાઃ પરમર્ષયે। સ ચ તાં પ્રતિજગ્રાહ વિધિમન્મન્ત્રપૂર્વકમ્
પછી પુરોહિતે મહાન ઋષિ માટે વિધિપૂર્વક પૂજા કરી; અને તેમણે પણ મંત્રોચ્ચાર સાથે તે સ્વીકારી.
પૂજિતો મન્ત્રપૂર્વં તુ વિધિવત્પ્રીતિમાપ સઃ। તમાસનગતં માતા પૃષ્ટ્વા કુશલમવ્યયમ્
મંત્ર અને વિધિ પ્રમાણે પૂજા પામી, તેઓ પ્રસન્ન થયા; અને બેઠા હતા ત્યારે માતાએ તેમનું સુખ-દુઃખ પૂછ્યું.
સત્યવત્યથ વીક્ષ્યૈનમુવાચેદમનન્તરમ્। માતાપિત્રોઃ પ્રજાયન્તે પુત્રાઃ સાધારણાઃ કવે
પછી સત્યવતીએ તેમને જોઈને તરત કહ્યું: 'મુનિ, પુત્રો માતા અને પિતા બંનેમાંથી સમાન રીતે જન્મે છે.'
તેષાં પિતા યથા સ્વીમી તથા માતા ન સંશયઃ। વિધાનવિહિતઃ સ ત્વં યથા મે પ્રથમઃ સુતઃ
જેમ પિતા પોતાનાં હોય છે, તેમ માતા પણ નિશ્ચયે પોતાની જ હોય છે; અને નિયમ પ્રમાણે, તમે મારા મોટા પુત્ર છો.
વિચિત્રવીર્યો બ્રહ્મર્ષે તથા મેઽવરજઃ સુતઃ। યથૈવ પિતૃતો ભીષ્મસ્તથા ત્વમપિ માતૃતઃ
બ્રાહ્મણ ઋષિ, વિचित्रવીર્ય પણ મારા નાના પુત્ર છે; જેમ ભીષ્મ પિતાથી છે, તેમ તમે માતાથી છો.
ભ્રાતા વિચિત્રવીર્યસ્ય યથા વા પુત્ર મન્યસે। અયં શાન્તનવઃ સત્યં પાલયન્સત્યવિક્રમઃ
તમે પોતાને વિचित्रવીર્યનો ભાઈ કે પુત્ર જેવો માનો, તેમ આ શાંતનુનો પુત્ર પણ છે, જે સત્યને પાળે છે અને દૃઢ પ્રતિજ્ઞા ધરાવે છે.
બુદ્ધિં ન કુરુતેઽપત્યે તથા રાજ્યાઽનુશાસને। સ ત્વં વ્યપેક્ષયા ભ્રાતુઃ સન્તાનાય કુલસ્ય ચ
તે સંતાન કે રાજ્યના વ્યવહારમાં ભાગ લેતો નથી; તેથી, ભાઈના વંશ અને કુટુંબના હિત માટે, હવે તું વિચાર કર.
ભીષ્મસ્ય ચાસ્ય વચનાન્નિયોગાચ્ચ મમાનઘ। અનુક્રોશાચ્ચ ભૂતાનાં સર્વેષાં રક્ષણાય ચ
ભીષ્મના વચનથી, મારા આદેશથી, પાપરહિત, અને સર્વ જીવો પર દયા રાખીને તથા તેમના રક્ષણ માટે,
આનૃશંસ્યાચ્ચ યદ્બ્રૂયાં તચ્છ્રુત્વા કર્તુમર્હસિ। યવીયસસ્વ ભ્રાતુર્ભાર્યે સુરસુતોપમે
અને દયાથી, હું જે કહું, તે સાંભળી, તું કરજે; પોતાના નાના ભાઈની, દેવકન્યાઓ જેવી પત્નીઓ સાથે.
રૂપયૌવનસંપન્ને પુત્રકામે ચ ધર્મતઃ। તયોરુત્પાદયાપત્યં સમર્થો હ્યસિ પુત્રક
સુંદરતા અને યુવાનીથી યુક્ત, અને ધર્મથી સંતાનની ઈચ્છા ધરાવતી, એ બંનેમાંથી સંતાન ઉત્પન્ન કરવા તું સક્ષમ છે, પુત્ર.
અનુરૂપં કુલસ્યાસ્ય સંતત્યાઃ પ્રસવસ્ય ચ
આ કુટુંબની વંશ પરંપરા અને વારસ માટે યોગ્ય છે.
તથા તવ મહાપ્રાજ્ઞે ધર્મે પ્રણિહિતા મતિઃ। તસ્માદહં ત્વન્નિયોગાદ્ધર્મમુદ્દિશ્ય કારણમ્
જેમ તમારી બુદ્ધિ ધર્મમાં સ્થિર છે, તેમ હું પણ તમારા આદેશથી ધર્મના હિત માટે કાર્ય કરું છું.
ઈપ્સિતં તે કરિષ્યામિ દૃષ્ટં હ્યેતત્સનાતનમ્। ભ્રાતુઃ પુત્રાન્પ્રદાસ્યામિ મિત્રાવરુણયોઃ સમાન્
તમે જે ઇચ્છો તે હું કરીશ, કેમ કે આ તો પ્રાચીન રીત છે; હું તમારા ભાઈને મિત્ર અને વરુણ જેટલા પુત્રો આપીશ.
વ્રતં ચરેતાં તે દેવ્યૌ નિર્દિષ્ટમિહ યન્મયા। સંવત્સરં યથાન્યાયં તતઃ શુદ્ધે ભવિષ્યતઃ
તમારી બે રાણીઓએ, જે વ્રત મેં અહીં કહ્યું છે, તે એક વર્ષ સુધી યોગ્ય રીતે પાલન કરવું જોઈએ; પછી તેઓ શુદ્ધ થશે.
સદ્યો યથા પ્રપદ્યેતે દેવ્યૌ ગર્ભં તથા કુરુ
જેમ રાણીઓ તૈયાર છે, તેમ તરત જ તેઓ ગર્ભ ધારણ કરે એવી વ્યવસ્થા કરો.