કિં નુ નિઃક્ષત્રિયો લોકો યત્રાનાથોઽવસીદતિ। સમાગમ્ય તુ રાજાનો મયોક્તા રાજસત્તમાઃ
શું હવે દુનિયામાં ક્ષત્રિયો બાકી રહ્યા નથી, જ્યાં અનાથને કોઈ સહારો નથી મળતો? છતાં, એકઠા થયેલા રાજાઓને મેં કહ્યું હતું.
શૃણ્વન્તુ સર્વે રાજાનો મયોક્તં રાજસત્તમાઃ। ઇક્ષ્વાકૂણાં તુ યે વૃદ્ધાઃ પાઞ્ચાલાનાં ચ યે વરાઃ
તમામ રાજાઓ, શ્રેષ્ઠ રાજાઓ, મારી વાત સાંભળો—ઇક્ષ્વાકુઓના વડીલો અને પાંચાલોના શ્રેષ્ઠ પુરુષો.
ત્વત્પ્રસાદાદ્વિવાહેઽસ્મિન્મા ધર્મો મા પરાજયેત્। પ્રસીદ યજ્ઞસેનેહ ગતિર્મે ભવ સોમક
આ લગ્નમાં તમારી કૃપાથી ધર્મ હારવો નહીં જોઈએ; કૃપા કરો યજ્ઞસેન, મારો માર્ગ તમારા સાથે જ રહે, હે સોમક.
જાનામિ ત્વાં બોધયામિ રાજપુત્રિ વિશેષતઃ। યથાશક્તિ યથાધર્મં બલં સંધારયામ્યહમ્
હું તને ઓળખું છું, રાજકન્યા, અને ખાસ તને સમજાવું છું: મારી શક્તિ પ્રમાણે અને ધર્મ પ્રમાણે હું મારી શક્તિ જાળવી રાખું છું.
અન્યસ્માત્પાર્થિવાદ્યત્તે ભયં સ્યાત્પાર્થિવાત્મજે। તસ્યાપનયને હેતું સંવિધાતુમહં પ્રભુઃ
હે રાજકન્યા, જો તને કોઈ બીજા રાજાથી ભય હોય, તો એ ભય દૂર કરવાનો સામર્થ્ય મારે છે.
નહિ શાન્તનવસ્યાહં મહાસ્ત્રસ્ય પ્રહારિણઃ। ઈશ્વરઃ ક્ષત્રિયાણાં હિ બલં ધર્મોઽનુવર્તતે
હું શાંતનુના પુત્ર, મહાશસ્ત્રધારી ભીષ્મનો સ્વામી નથી; ક્ષત્રિયોમાં બળ હંમેશા ધર્મને અનુસરે છે.
સા સાધુ વ્રજ કલ્યાણિ ન માં ભીષ્મો દહેદ્બલાત્। ન પ્રત્યગૃહ્ણંસ્તે સર્વે કિમિત્યેવ ન વેદ્મ્યહમ્
હું તને સ્વીકાર્યો નથી, એ બધાને ખબર છે, પણ કેમ એવું થયું એ મને ખબર નથી; એટલે, હે શુભે, તું નિર્ભય રહી આગળ વધ, ભીષ્મ મને બળપૂર્વક દુઃખ નહીં આપે.
ઇત્યુક્તા સ્રજમાસજ્ય દ્વારિ રાજ્ઞો વ્યપાદ્રવત્
આ રીતે કહેતાં, તેણે ફૂલની માળા મૂકી અને રાજાના દ્વારેથી દોડી ગઈ.
વ્યુદસ્તાં સર્વલોકેષુ તપસા સંશિતવ્રતામ્। તામન્વગચ્છદ્દ્રુપદઃ સાન્ત્વં જલ્પન્પુનઃ પુનઃ
તપ અને દૃઢ સંકલ્પથી સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ, એવી તેણી પાછળ દ્રુપદે વારંવાર શાંતવના શબ્દો કહ્યા.
સ્રજં ગૃહાણ કલ્યાણિ ન નો વૈરં પ્રસઞ્જય
માળા લઈ લે, હે શુભે, અમારો દુશ્મનાવાળો ભાવ ઊભો ન કર.
એવમેવ ત્વયા કાર્યમિતિ સ્મ પ્રતિકાઙ્ક્ષતે। ન તુ તસ્યાન્યથા ભાવો દૈવમેતદમાનુષમ્
આ રીતે તારે કરવું જોઈએ—એ આશા દ્રુપદે રાખી; પણ તેણીનું મન ન બદલાયું—આ તો દૈવ છે, માનવની વાત નથી.
યશ્ચૈનાં સ્રજમાદાય સ્વયં વૈ પ્રતિમોક્ષતે। સ ભીષ્મં સમરે હન્તા મમ ધર્મપ્રણાશનમ્
જે આ માળા લઈ પોતે પહેરે છે, એ જ યુદ્ધમાં ભીષ્મને મારે છે, જે મારા ધર્મનો નાશક છે.
તાં સ્રજં દ્રુપદો રાજા કંચિત્કાલં રરક્ષ સઃ। તતો વિસ્રમ્ભમાસ્થાય તૂષ્ણીમેતામુપૈક્ષત
દ્રુપદે એ માળા થોડો સમય સુધી સાચવી રાખી; પછી તેને અવગણીને ચુપચાપ મૂકી દીધી.
તાં શિખણ્ડિન્યબધ્નાત્તુ બાલા પિતુરવજ્ઞયા। તાં પિતા ત્વત્યજચ્છીઘ્રં ત્રસ્તો ભીષ્મસ્ય કિલ્બિષાત્
પછી બાળાવસ્થામાં શિખંડિનીએ પિતાની અવગણના કરીને એ માળા પહેરી; અને પિતા ભીષ્મના ભયથી તરત જ તેણીને ત્યજી દીધી.
ઇષીકં બ્રાહ્મણં ભીતા સાભ્યગચ્છત્તપસ્વિનમ્। ગઙ્ગાદ્વારિ તપસ્યન્તં તુષ્ટિહેતોસ્તપસ્વિની
ભયભીત થઈ, તેણીએ ગંગાના કાંઠે તપસ્યા કરતા એક બ્રાહ્મણ તપસ્વી પાસે જઈને, તેની કૃપા મેળવવા માટે વિનંતી કરી.
ઉપચારાભિતુષ્ટસ્તામબ્રવીદૃષિસત્તમઃ। ગઙ્ગાદ્વારે વિભજનં ભવિતા નચિરાદિવ
તેણી દ્વારા કરેલી સેવા થી પ્રસન્ન થઈ, મહાન ઋષિએ કહ્યું: 'ગંગાના તટે વહેંચણી થવાની છે, વધુ સમય નહીં લાગે.'
તત્ર ગન્ધર્વરાજાનં તુમ્બુરું પ્રિયદર્શનમ્। આરાધયિતુમીહસ્વ સમ્યક્પરિચરસ્વ તમ્
ત્યાં તું સુંદર દેખાતા ગંધર્વરાજ તુંબુરુને પ્રસન્ન કરવાનો પ્રયત્ન કરજે અને તેની સારી રીતે સેવા કરજે.
અહમપ્યત્ર સાચિવ્યં કર્તાસ્મિ તવ શોભને। તં તદાચર ભદ્રં તે સ તે શ્રેયો વિધાસ્યતિ
હું પણ, હે સૌંદર્યવતી, તને આ કાર્યમાં મદદ કરીશ; જે કહું છું એ કરજે, એ તારા માટે કલ્યાણકારક થશે.
તતો વિભજનં તત્ર ગન્ધર્વાણામવર્તત। તત્ર દ્વાવવશિષ્યેતાં ગન્ધર્વાવમિતૌ જસૌ
પછી ત્યાં ગંધર્વોમાં વહેંચણી થઈ, અને ત્યાં બે સમાન તેજવાળા ગંધર્વો બાકી રહ્યા.
તયોરેકઃ સમીક્ષ્યૈનાં સ્ત્રીબુભૂષુરુવાચ હ। ઇદં ગૃહ્ણીષ્વ પુંલિઙ્ગં વૃણે સ્ત્રીલિઙ્ગમેવ તે
એમાંથી એકે, સ્ત્રી બનવાની ઈચ્છા સાથે, તેણીને જોઈને કહ્યું: 'તું આ પુરૂષ સ્વરૂપ લઈ લે, હું તારો સ્ત્રી સ્વરૂપ પસંદ કરું છું.'
નિયમં ચક્રતુસ્તત્ર સ્ત્રી પુમાંશ્ચૈવ તાવુભૌ। તતઃ પુમાન્સમભવચ્છિખણ્ડી પરવીરહા
ત્યાં બંનેએ એ રીતે નક્કી કર્યું કે એક સ્ત્રી અને બીજો પુરૂષ રહેશે; તેથી પરશત્રુઓને હરાવનાર શિખંડી પુરૂષ બન્યો.
સ્ત્રી ભૂત્વા હ્યપચક્રામ સ ગન્ધર્વો મુદાન્વિતઃ। લબ્ધ્વા તુ મહતીં પ્રીતિં યાજ્ઞસેનિર્મહાયશાઃ
સ્ત્રી બનીને એ ગંધર્વ આનંદથી ત્યાંથી ચાલ્યો ગયો; અને મહાન યશસ્વી યાજ્ઞસેનીએ ખૂબ આનંદ મેળવ્યો.
તતો બુદ્બુદકં ગત્વા પુનરસ્ત્રાણિ સોઽકરોત્। તત્ર ચાસ્ત્રાણિ દિવ્યાનિ કૃત્વા સ સુમહાદ્યુતિઃ
પછી તે બુદબુદક નામના સ્થળે ગયો અને ફરીથી શસ્ત્રો પ્રાપ્ત કર્યા; ત્યાં તેણે દિવ્ય શસ્ત્રો મેળવ્યા.
સ્વદેશમભિસંપદે પાઞ્ચાલં કુરુનન્દન। સોઽભિવાદ્ય પિતુઃ પાદૌ મહેષ્વાસઃ કૃતાઞ્જલિઃ
પછી તે પોતાના દેશ, પંચાલમાં પાછો ગયો, અને મહાન ધનુર્ધર એ પિતા ના પગરવને વંદન કરી, હાથ જોડ્યા.
ઉવાચ ભવતા ભીષ્માન્ન ભેતવ્યં કથંચન
તેણે કહ્યું: 'હવે તમને ભીષ્મથી કદી પણ ડરવાની જરૂર નથી.'
અમ્બાયાં નિર્ગતાયાં તુ ભીષ્મઃ શાન્તનવસ્તદા। ન્યાયેન કારયામાસ રાજ્ઞો વૈવાહિકીં ક્રિયામ્
જ્યારે અંબા ત્યાંથી ચાલી ગઈ, ત્યારે શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે રાજાના લગ્ન વિધિ નિયમસર કરાવી.
અમ્બિકામ્બાલિકે ચૈવ પરિણીયાગ્નિસંનિધૌ। `તયોઃ પાણી ગૃહીત્વા તુ કૌરવ્યો રૂપદર્પિતઃ।' વિચિત્રવીર્યો ધર્માત્મા કામાત્મા સમપદ્યત
અંબિકા અને અંબાલિકાનો અગ્નિ સમક્ષ વિવાહ કરીને, સૌંદર્યમાં ગર્વિત, ધર્મનિષ્ઠ પણ કામાસક્ત વિचित्रવીર્ય તેમના પતિ બન્યા.
તે ચાપિ બૃહતીશ્યામે નીલકુઞ્ચિતમૂર્ધજે। રક્તતુઙ્ગનખોપેતે પીનશ્રોણિપયોધર઼ે
બન્ને ઊંચી, શ્યામવર્ણની, વાળ ઘાટા અને કાળા, લાલ અને ઊંચા નખવાળી, પહોળા કટિ અને ભરાવદાર સ્તનવાળી હતી.
આત્મનઃ પ્રતિરૂપોઽસૌ લબ્ધઃ પતિરિતિ સ્થિતે। વિચિત્રવીર્યં કલ્યાણ્યૌ પૂજયામાસતુઃ શુભે
'અમને આપણા જેવો પતિ મળ્યો છે' એમ માની, શુભ કન્યાઓએ વિचित्रવીર્યનું સન્માન કર્યું.
અન્યોન્યં પ્રતિ સક્તે ચ એકભાવે ઇવ સ્થિતે।' સ ચાશ્વિરૂપસદૃશો દેવતુલ્યપરાક્રમઃ। સર્વાસામેવ નારીણાં ચિત્તપ્રમથનો રહઃ
બન્ને એકબીજામાં લાગણીપૂર્વક જોડાઈ ગયેલી, અને એ અશ્વિદ્વય જેવો દેખાવ ધરાવતો, દેવ સમાન પરાક્રમી, સૌ સ્ત્રીઓના મનને એકાંતમાં આકર્ષતો હતો.