ઉચ્ચાવચાનિ રૂપાણિ ચકાર સુબહૂનિ ચ। અણુર્બૃહત્પુનઃ સ્થૂલો નાદાન્મુઞ્ચન્નિવામ્બુદઃ
એણે અનેક પ્રકારનાં રૂપ ધારણ કર્યા, ક્યારે નાનકડો, ક્યારે મોટો, પછી ફરી વિશાળ, અને મેઘ જેવો ગર્જન કરતો હતો.
[નિપેતુર્ગગનાચત્ચૈવ શરધારાઃ સહસ્રશઃ। શક્તયઃ કણપાઃ પ્રાસાઃ શૂલપટ્ટસતોમરાઃ
આકાશમાંથી હજારો તીરોની ધારા, ભાલા, કટારીઓ, ભાલ, શૂળ અને તોમરાઓ વરસવા લાગ્યા.
શતઘ્ન્યઃ પરિઘાશ્ચૈવ ભિણ્ડિપાલાઃ પરશ્વથાઃ। શિલાઃ ખઙ્ઘા ગુડાશ્ચૈવ ઋષ્ટીર્વજ્રાણિ ચૈવ હ
શતઘ્ની, ગદા, ભિંડિપાલ, કુહાડી, પથ્થરો, તલવાર, લાકડાની ગાદ, ભાલા અને વજ્ર પણ વરસ્યા.
સા રાક્ષસવિસૃષ્ટા તુ શસ્ત્રવૃષ્ટિઃ સુદારુણા। જઘાન પાણ્ડુપુત્રસ્ય સૈનિકાન્રણમૂર્ધનિ।।]
એ રાક્ષસે વરસાવેલી એ ભયાનક શસ્ત્રવર્ષાએ યુદ્ધના મેદાનમાં પાંડુપુત્રના સૈનિકોને માર્યા.
ઉચ્ચાવચાસ્તથા વાચો વ્યાજહાર સમન્તતઃ। તેન પાણ્ડવસૈન્યાનાં સૂદિતા યુધિ વારણાઃ
એણે ચારે બાજુ વિવિધ પ્રકારના ભયાનક અવાજો કર્યા અને તેના દ્વારા પાંડવ સૈન્યના હાથીઓ યુદ્ધમાં મારાયા.
હયાશ્ચ બહવો રાજન્પત્તયશ્ચ તથા પુનઃ। રથેભ્યો રથિનઃ પેતુસ્તસ્ય નુન્નાઃ સ્મ સાયકૈઃ
રાજા, ઘણા ઘોડા, પગદળ અને રથ上的 યોદ્ધાઓ પણ તેના તીરો વડે ઘાયલ થઈ રથમાંથી નીચે પડ્યા.
શોણિતોદાં રથાવર્તાં હસ્તિગ્રાહસમાકુલામ્। છત્રહંસાં કર્દમિનીં બાહુપન્નગસઙ્કુલામ્
એમણે લોહીની લહેરો વાળી, હાથી જેવા રાક્ષસોથી ભરેલી, છત્રીઓ હંસની જેમ તરતી, કાદવથી ભરેલી અને બાહુઓ સાપ જેવી ફેલાયેલી એવી ભયાનક નદી વહાવી.
નદીં પ્રવર્તયામાસ રક્ષોગણસમાકુલામ્। વહન્તીં બહુધા રાજંશ્ચેદિપાઞ્ચાલસૃઞ્જયાન્
એમણે રાક્ષસોની ટોળીઓથી ભરેલી એવી નદી વહાવી, જે અનેક રીતે ચેદી, પંચાલ અને શ્રુંજયોને વહાવી લઈ ગઈ, રાજા.
તં તથા સમરે રાજન્વિચરન્તમભીતવત્। પાણ્ડવા ભૃશસંવિગ્નાઃ પ્રાપશ્યંસ્તસ્ય વિક્રમમ્
યુદ્ધમાં એ ભય વિના ફરતો હતો, એ જોતા પાંડવો બહુ ગભરાઈ ગયા અને એની પરાક્રમ જોઈને ચકિત થઈ ગયા.
તાવકાનાં તુ સૈન્યાનાં પ્રહર્ષઃ સમજાયત। વાદિત્રનિનદશ્ચોગ્રઃ સુમહાન્રોમહર્ષણઃ
પણ તમારા સૈનિકોમાં તો આનંદ છવાઈ ગયો અને ભયાનક, મોટો વાદ્યનો અવાજ ઊઠ્યો, જે સાંભળીને રોમાંચ થઈ જાય.
તં શ્રુત્વા નિનદં ઘોરં તવ સૈન્યસ્ય પાણ્ડવઃ। નામૃષ્યત યથા નાગસ્તલશબ્દં સમીરિતમ્
પાંડવ, જ્યારે તમારા સૈન્યનો એ ભયાનક ગર્જન સાંભળ્યો, ત્યારે એ સહન કરી શક્યો નહીં, જેમ સાપ વીજળીના ગર્જનને સહન કરી શકતો નથી.
તતઃ ક્રોધાભિતામ્રાક્ષો નિર્દહન્નિવ પાવકઃ। સન્દધે ત્વાષ્ટ્રમસ્ત્રં સ સ્વયં ત્વષ્ટેવ મારુતિઃ
પછી ગુસ્સાથી આંખો લાલ થઈ ગયેલી, અગ્નિ જેવી જ્વાળા ફૂંકતો એ રાક્ષસે ત્વષ્ટ્રનું અસ્ત્ર સંકલ્પ્યું, જાણે ત્વષ્ટ્ર કે પવનદેવ પોતે જ હોય.
તતઃ શરસહસ્રાણિ પ્રાદુરાસન્સમન્તતઃ। તૈઃ શરૈસ્તવ સૈન્યસ્ય વિદ્રવઃ સુમહાનભૂત્
પછી ચારેય બાજુએ હજારો બાણ દેખાવા લાગ્યા અને એ બાણોથી તમારા સૈન્યમાં ભારે ભાગદોડ મચી ગઈ.
તદસ્ત્રં પ્રેરિતં તેન ભીમસેનેન સંયુગે। રાક્ષસસ્ય મહામાયાં હત્વા રાક્ષસમાર્દયત્
યુદ્ધમાં ભીમસેને છોડેલું એ અસ્ત્રે રાક્ષસની મહામાયા નાશ કરી અને રાક્ષસને ઘાયલ કર્યો.
સ વધ્યમાનો બહુધા ભીમસેનેન રાક્ષસઃ। સન્ત્યજ્ય સમરે ભીમં દ્રોણાનીકમુપાદ્રવત્
ભીમસેને ઘણી રીતે મારતા એ રાક્ષસે યુદ્ધમાં ભીમને છોડી દીધો અને દ્રોણની સેના તરફ દોડી ગયો.
તસ્મિંસ્તુ નિર્જિતે રાજન્રાક્ષસેન્દ્રે મહાત્મના। અનાદયન્સિંહનાદૈઃ પાણ્ડવાઃ સર્વતો દિશમ્
રાજા, જ્યારે એ મહાન આત્માવાળા રાક્ષસરાજ પરાજિત થયો, ત્યારે પાંડવો ચારેય દિશામાં સિંહની જેમ ગર્જના કરવા લાગ્યા.
અપૂજયન્મારુતિં ચ સંહૃષ્ટાસ્તે મહાબલમ્। પ્રહાદમિવ દૈતેયા યથા શક્રં મરુદ્ગણાઃ
ખુશ થઈને તેઓ મહાબળવાન મારુતિની પૂજા કરવા લાગ્યા, જેમ મરુદગણોએ આનંદથી ઇન્દ્રની પૂજા કરી હતી.
તતઃ પ્રતિહતે ચક્રે સ વીરો રોષસંકુલઃ। પ્રાહિણોત્તરસા શૂલં શક્તીર્દશશતં તદા
પછી જ્યારે તેનું ચક્ર અટકાવાયું, ત્યારે એ વીર ગુસ્સાથી ભરાઈને એક હજાર શૂળો જ્વલંત ક્રોધથી ફેંકી દીધા.
જ્વલન્તીશ્ચ કિરન્તીશ્ચ જ્વાલામાલાઃ સમન્તતઃ। યુગાન્તોલ્કાનિભાસ્તીક્ષ્ણા હેમદણ્ડા મહાસ્વનાઃ
એ શૂળો ચારે બાજુ અગ્નિની માળાઓ છાંયતા, યુગાંતના તારા જેવી તીખી, સોનાની કાંડીવાળા અને ભયાનક અવાજવાળા હતા.
તાશ્ચાપતન્તીઃ સમ્પ્રેક્ષ્ય રાક્ષસસ્ય ઘટોત્કચઃ। અર્ધચન્દ્રૈઃ પ્રચિચ્છેદ નારાચૈઃ કઙ્કપત્રિભિઃ
એ શૂળો દોડી આવતા જોઈને ઘટોત્કચે તેમને અર્ધચંદ્ર અને કાંકપત્રવાળા બાણોથી કાપી નાખ્યા.
તતો રોષપરીતાઙ્ગઃ પ્રમુમોચ સ રાક્ષસઃ। શરવર્ષં મહાઘોરં ઘટોત્કચરથં પ્રતિ
પછી ગુસ્સાથી તપતો એ રાક્ષસે ઘટોત્કચના રથ પર ભયાનક બાણવર્ષા કરી.
તયોઃ પ્રતિભયં યુદ્ધમાસીદ્રાક્ષસસિંહયોઃ। કુર્વતોર્વિવિધા માયાઃ શક્રશમ્બરયોરિવ
એ બંને રાક્ષસસિંહો વચ્ચે ભયજનક યુદ્ધ થયું, બંને વિવિધ માયાઓ કરતા હતા, જાણે ઇન્દ્ર અને શમ્બરાનું યુદ્ધ થાય.
અલમ્બુસો ભૃશં ક્રુદ્ધો ઘટોત્કચમતાડયત્
અલંબુસાએ ભારે ગુસ્સામાં ઘટોત્કચને ઘાયલ કર્યો.
તયોર્યુદ્ધં સમભવદ્રક્ષોગ્રામણિમુખ્યયોઃ। યાદૃગેવ પુરા વૃત્તં રામરાવણયોઃ પ્રભો
એ રાક્ષસસેનાના મુખ્ય બે વીરોએ જે યુદ્ધ કર્યું, એ તો પહેલાં રામ અને રાવણ વચ્ચે થયું હતું એવું જ ભયાનક હતું, પ્રભુ.
ઘટોત્કચસ્તુ વિંશત્યા નારાચાનાં સ્તનાન્તરે। અલમ્બુસમથો વિદ્ધા સિંહવદ્વ્યનદન્મુહુઃ
ઘટોત્કચએ અલંબુસાને છાતીમાં વીસ તીરો ઘૂસી દીધા અને સિંહની જેમ વારંવાર ગર્જના કરી.
તથૈવાલમ્બુસો રાજન્હૈડિમ્બિં યુદ્ધદુર્મદમ્। વિદ્વ્વા વિદ્વૃઽનદદ્વૃષ્ટઃ પૂરયન્ખં સમન્તતઃ
એ જ રીતે, રાજા, યુદ્ધમાં ભયંકર અલંબુસાએ હિડીંબપુત્રને ઘાયલ કર્યો અને ઉગ્ર ગર્જના કરી, જેનાથી આખું મેદાન ગૂંજી ઉઠ્યું.
તથા તૌ ભૃશસઙ્ક્રુદ્ધૌ રાક્ષસેન્દ્રૌ મહાબલૌ। નિર્વિશેષમયુધ્યેતાં માયાભિરિતરેતરમ્
એ બંને મહાબલી રાક્ષસરાજાઓ ભારે ક્રોધથી એકબીજાની સામે માયાથી યુદ્ધ કરવા લાગ્યા અને બંનેમાં કોઈ ફરક રહ્યો નહીં.
માયાશતસૃજૌ નિત્યં મોહયન્તૌ પરસ્પરમ્। માયાયુદ્ધેષુ કુશલૌ માયાયુદ્ધમયુધ્યતામ્
એ બંને સતત સો સો માયા રચી, એકબીજાને ભુલાવતાં, માયાયુદ્ધમાં પારંગત હતા અને માયાથી જ યુદ્ધ કરતા રહ્યા.
યાંયાં ઘટોત્કચો યુદ્ધે માયાં દર્શયતે નૃપ। તાં તામલમ્બુસો રાજન્માયયૈવ નિજઘ્નિવાન્
યુદ્ધમાં ઘટોત્કચ જે પણ માયા બતાવતો, રાજા, અલંબુસાએ પોતાની માયાથી એ માયા તોડી નાખી.
તં તથા યુધ્યમાનં તુ માયાયુદ્ધવિશારદમ્। અલમ્બુસં રાક્ષસેન્દ્રં દૃષ્ટ્વાઽક્રુધ્યન્ત પાણ્ડવાઃ
અલંબુસા રાક્ષસરાજને આવી રીતે માયાયુદ્ધમાં કુશળતાથી લડતો જોઈ પાંડવો ગુસ્સેથી ભરાઈ ગયા.