તસ્ય શઙ્ખસ્ય નાદેન ધનુષો નિઃસ્વનેન ચ। નિઃસત્વાશ્ચ સસત્વાશ્ચ ક્ષિતૌ પેતુસ્તદા જનાઃ
એ શંખના અવાજ અને ધનુષ્યના ઘોંઘાટથી, જીવતા અને નિર્જીવ બંને જાતના લોકો એ સમયે જમીન પર પડી ગયા.
તૈર્વિમુક્તો રથો રેજે વાય્વીરિત ઇવામ્બુદઃ। જયદ્રથસ્ય ગોપ્તારસ્તતઃ ક્ષુબ્ધાઃ સહાનુગાઃ
તેમણે મુક્ત કરેલા એ રથ પવનમાં ઉડતા વાદળ જેવો તેજસ્વી દેખાયો; જયદ્રથના રક્ષકો પોતાના અનુયાયીઓ સાથે ગભરાઈ ગયા.
તે દૃષ્ટ્વા સહસા પાર્થં ગોપ્તારઃ સૈન્ધવસ્ય તુ। ચક્રુર્નાદાન્મહેષ્વાસાઃ કમ્પયન્તો વસુન્ધરામ્
પાર્થને અચાનક જોઈને, સૈંધવના રક્ષક મહાન ધનુર્ધરો, ધરતી ધ્રૂજાવીને જોરદાર અવાજો કરવા લાગ્યા.
બાણશબ્દરવાંશ્ચોગ્રાન્વિમિશ્રાઞ્શઙ્ખનિઃસ્વનૈઃ। પ્રાદુશ્ચક્રુર્મહાત્માનઃ સિંહનાદરવાનપિ
એ મહાત્માઓએ તીરોના ભયાનક અવાજ, શંખના ઘોંઘાટ અને સિંહના દહાડ જેવો ગર્જન પણ એકસાથે કર્યો.
તં શ્રુત્વા નિનદં ઘોરં તાવકાનાં સમુત્થિતમ્। પ્રદધ્મતુઃ શઙ્ખવરૌ વાસુદેવધનઞ્જયૌ
તમારા પક્ષમાંથી ઉઠેલો એ ભયાનક ગર્જન સાંભળી, વાસુદેવ અને ધનંજયે બંને પોતાના શ્રેષ્ઠ શંખ ફૂંક્યા.
તેન શબ્દેન મહતા પૂરિતેયં વસુન્ધરા। સશૈલા સાર્ણવદ્વીપા સપાતાલા વિશામ્પતે
એ મહાન અવાજથી આખી ધરતી, તેની પહાડીઓ, સમુદ્રો, દ્વીપો અને પાતાળ સહિત, હે રાજા, ગૂંજી ઉઠી.
સ શબ્દો ભરતશ્રેષ્ઠ વ્યાપ્ય સર્વા દિશો દશ। પ્રતિસસ્વાન તત્રૈવ કુરુપાણ્ડવયોર્બલે
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, એ અવાજ દસેય દિશામાં વ્યાપી ગયો અને ત્યાં જ કૌરવો અને પાંડવોની સેના વચ્ચે ગુંજતો રહ્યો.
તાવકા રથિનસ્તત્ર દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણધનઞ્જયૌ। સમ્ભ્રમં પરમં પ્રાપ્તાસ્ત્વરમાણા મહારથાઃ
ત્યાં કૃષ્ણ અને ધનંજયને જોઈને, તમારા રથયોદ્ધાઓ ભારે ગભરાઈ ગયા અને મહારથીઓ દોડધામમાં આવી ગયા.
અથ કૃષ્ણૌ મહાભાગૌ તાવકા વીક્ષ્ય દંશિતૌ। અભ્યદ્રવન્ત સઙ્ક્રુદ્ધાસ્તદદ્ભુતમિવાભવત્
પછી, બંને મહાન કૃષ્ણોને ક્રોધિત જોઈ, તમારા લોકો પણ ગુસ્સામાં દોડી આવ્યા; એ દૃશ્ય અદ્ભુત લાગતું હતું.
સૌમદત્તિં ત્રિભિર્વિદ્વ્વા શલ્યં ચ દશભિઃ શરૈઃ। શિતૈરગ્નિશિખાકારૈર્દ્રૌણિં વિવ્યાધ ચાષ્ટભિઃ
અર્જુને સૌમદત્તિને ત્રણ તીરો, શલ્યને અગ્નિના જ્વાળાની જેમ દહદશ તીરો અને દ્રૌણિને આઠ તીરો મારી ઘાયલ કર્યા.
ગૌતમં પઞ્ચવિંશત્યા સૈન્ધવં ચ શતેન હ। પુનર્દ્રૌણિં ચ સપ્તત્યા શરાણાં સોઽભ્યતાડયત્
કૃપાચાર્યને પચ્ચીસ તીરો, સૈંધવને સો તીરો અને ફરી દ્રૌણિને સિત્તેર તીરો મારી ઘાયલ કર્યા.
ભૂરિશ્રવાસ્તુ સઙ્ક્રુદ્ધઃ પ્રતોદં ચિચ્છિદે હરેઃ। અર્જુનં ચ ત્રિસપ્તત્યા બાણાનામાજઘાન હ
પછી ભૂરિશ્રવાએ ગુસ્સામાં આવી કૃષ્ણની કશી કાપી નાખી અને અર્જુનને ત્રેપન તીરો મારી ઘાયલ કર્યો.
તતઃ શરશતૈસ્તીક્ષ્ણૈસ્તાનરીન્શ્વેતવાહનઃ। પ્રત્યષેધદ્દ્રુતં ક્રુદ્ધો મહાવાતો ઘનાનિવ
પછી શ્વેત ઘોડાવાળાં અર્જુને ક્રોધથી ભરાઈને, શતાવધિ તીક્ષ્ણ બાણોથી શત્રુઓને ઝડપથી હાંકી કાઢ્યા, જેમ મહા પવન વાદળોને ઉડાડી દે છે.
છિત્ત્વા તુ તાઞ્શરાન્રાજક્રોધસંરક્તલોચનઃ। શક્તં જગ્રાહ સમરે ગિરીણામપિ દારિણીમ્। સ્વર્ણદણ્ડાં મહાઘોરામષ્ટઘણ્ટાં ભયાવહામ્
પછી રાજાએ, ક્રોધથી આંખો લાલ કરીને, યુદ્ધમાં એ બધા બાણો કાપી નાખ્યા અને પર્વતોને પણ ફાડી નાખે એવી, સોનાની ડાંડીવાળી, આઠ ઘંટાવાળી, ભયાનક શક્તિ હાથમાં લીધી.
સમુત્ક્ષિપ્ય ચ તાં હૃષ્ટો નનાદ બલવદ્બલી। નાદેન સર્વભૂતાનિ ત્રાસયન્નિવ ભારત
એ શક્તિને ઉંચકી ને, આનંદથી ભરીને, એ મહાબળવાન યોદ્ધાએ જોરદાર ગર્જના કરી, જાણે એના અવાજથી બધાં જીવજંતુઓ ડરી જાય.
શક્તિં સમુદ્યતાં દૃષ્ટ્વા ધર્મરાજેન સંયુગે। સ્વસ્તિ દ્રોણાય સહસા સર્વભૂતાન્યથાબ્રુવન્
યુદ્ધમાં ધર્મરાજાએ એ શક્તિ ઉંચકતી જોઈને, બધા જીવોએ અચાનક દ્રોણ માટે કલ્યાણની શુભકામનાઓ કરી.
સા રાજભુજનિર્મુક્તા નિર્મુક્તોરગસન્નિભા। પ્રજ્વાલયન્તી ગગનં દિશઃ સપ્રદિશસ્તથા। દ્રોણાન્તિકમનુપ્રાપ્તા દીપ્તાસ્યા પન્નગી યથા
રાજાના હાથમાંથી છૂટેલી એ શક્તિ, જાણે છૂટેલો સાપ હોય એમ, આકાશ અને દિશાઓને જ્યોતિથી પ્રકાશિત કરતી, અગ્નિમુખી નાગની જેમ દ્રોણ પાસે પહોંચી.
તામાપતન્તીં સહસા દૃષ્ટ્વા દ્રોણો વિશામ્પતે। પ્રાદુશ્ચક્રૈ તતો બ્રાહ્મમસ્ત્રમસ્ત્રવિદાં વરઃ
એ શક્તિ ઝડપથી પોતાની તરફ આવતી જોઈને, દ્રોણે, શસ્ત્રવિદ્યા માં સર્વોત્તમ, તરત જ બ્રહ્માસ્ત્રનો ઉપયોગ કર્યો.
તદસ્ત્રં ભસ્મસાત્કૃત્વા તાં શક્તિં ઘોરદર્શનામ્। જગામ સ્યન્દનં તૂર્ણં પાણ્ડવસ્ય યશસ્વિનઃ
એ બ્રહ્માસ્ત્રે એ ભયાનક શક્તિને ભસ્મ કરી નાખી, તરત જ યશસ્વી પાંડવના રથ પાસે પહોંચી ગયું.
તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા દ્રોણાસ્ત્રં તત્સમુદ્યતમ્। અશામયન્મહાપ્રાજ્ઞો બ્રહ્માસ્ત્રેણૈવ મારિષ
પછી મહાપંડિત યુધિષ્ઠિરે, દ્રોણે છોડેલું એ શસ્ત્ર, માત્ર બ્રહ્માસ્ત્રથી શાંત કરી દીધું.
વિદ્વ્વા તં ચ રણે દ્રોણં પઞ્ચભિર્નતપર્વભિઃ। ક્ષુરપ્રેણ સુતીક્ષ્ણેન ચિચ્છેદાસ્ય મહદ્ધનુઃ
પછી પંડિત યુધિષ્ઠિરે યુદ્ધમાં પાંચ તીક્ષ્ણ અને સુસજ્જ બાણોથી દ્રોણને ઘાયલ કર્યો અને એનું મોટું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
તદપાસ્ય ધનુશ્છિન્નં દ્રોણઃ ક્ષત્રિયમર્દનઃ। ગદાં ચિક્ષેપ સહસા ધર્મપુત્રાય મારિષ
પછી ધનુષ્ય કપાઈ ગયું જોઈ, ક્ષત્રિયવિર દ્રોણે તરત જ પોતાની ગદા ઉઠાવીને ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર પર ફેંકી.
તામાપતન્તીં સહસા ગદાં દૃષ્ટ્વા યુધિષ્ઠિરઃ। ગદામેવાગ્રહીત્ક્રુદ્ધશ્ચિક્ષેપ ચ પરન્તપ
એ ગદા ઝડપથી પોતાની તરફ આવતી જોઈ, યુધિષ્ઠિરે પણ ક્રોધથી પોતાની ગદા ઉઠાવી અને દુશ્મનોને દહાડનાર બનીને ફેંકી.
તે ગદે સહસા મુક્તે સમાસાદ્ય પરસ્પરમ્। સઙ્ઘર્ષાત્પાવકં મુક્ત્વા સમેયાતાં મહીતલે
બન્ને ગદાઓ એકસાથે છૂટી, એકબીજાને અથડાઈ, અને એ અથડામણથી અગ્નિ નીકળ્યો અને બન્ને ગદાઓ ધરતી પર પડી ગઈ.
તતો દ્રોણો ભૃશં ક્રુદ્ધો ધર્મરાજસ્ય મારિષ। ચતુર્ભિર્નિશિતૈસ્તીક્ષ્ણૈર્હયાઞ્જઘ્ને શરોત્તમૈઃ
પછી દ્રોણે ભારે ક્રોધથી ધર્મરાજાના ઘોડાઓને ચાર તીક્ષ્ણ અને ઉત્તમ બાણોથી ઘાયલ કર્યા.
ચિચ્છેદૈકેન ભલ્લેન ધનુશ્ચેન્દ્રધ્વજોપમમ્। કેતુમેકેન ચિચ્છેદ પાણ્ડવં ચાર્દયત્ત્રિભિઃ
એક પહોળા બાણથી યુધિષ્ઠિરનું ઇન્દ્રધ્વજ જેવું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું, બીજાથી ધ્વજ કાપી નાખ્યો અને ત્રણ બાણોથી પાંડવને ઘાયલ કર્યો.
હતાશ્વાત્તુલ રથાત્તૂર્ણમવપ્લુત્ય યુધિષ્ઠિરઃ। તસ્થાવૂર્ધ્વભુજો રાજા વ્યાયુધો ભરતર્ષભ
ઘોડા મરી ગયા અને રથ તૂટી ગયો ત્યારે યુધિષ્ઠિરે તરત જ રથમાંથી કૂદી પડ્યો અને નિશસ્ત્ર બનીને, હાથ ઉપર ઉંચા રાખી, ઉભો રહ્યો.
વિરથં તં સમાલોક્ય વ્યાયુધં ચ વિશેષતઃ। દ્રોણો વ્યમોહયચ્છત્રૂન્સર્વસૈન્યાનિ ચાભિભો
એમને રથવિહિન અને ખાસ કરીને નિશસ્ત્ર જોઈને, દ્રોણે શત્રુઓ અને આખા સેના પર મોહ છાવી દીધો.
મુઞ્ચંશ્ચેષુગણાંસ્તીક્ષ્ણાઁલ્લઘુહસ્તો દૃઢવ્રતઃ। અભિદુદ્રાવ રાજાનં સિંહો મૃગમિવોલ્બણઃ
ઝડપથી હાથ ચલાવી અને દૃઢ નિશ્ચયથી, તીક્ષ્ણ બાણોની વર્ષા કરતા, દ્રોણ રાજા પર એ રીતે દોડી આવ્યો જેમ સિંહ નિરાશ્રય હરણ પર તૂટી પડે.
તમભિદ્રુતમાલોક્ય દ્રોણેનામિત્રઘાતિના। હાહેતિ સુમહાઞ્શબ્દઃ પાણ્ડૂનાં સમજાયત
દ્રોણ, દુશ્મનોના વિનાશક, એમને દોડી આવતો જોઈ, પાંડવોમાં 'હાય!' એવો મોટો રડવાનો અવાજ ઊઠ્યો.