તથા તુ દૃષ્ટ્વા યોધાસ્તે પ્રહૃષ્ટૌ કૃષ્ણપાણ્ડવૌ। હતો રાજા હતો રાજેત્યૂચિરે ચ ભયાર્દિતાઃ
કૃષ્ણ અને પાંડવને આવાં ખુશ જોઈ, ડરથી ભરાયેલા યોદ્ધાઓ બોલી ઉઠ્યા: 'રાજા મરી ગયો! રાજા મરી ગયો!'
જનસ્ય સન્નિનાદં તુ શ્રુત્વા દુર્યોધનોઽબ્રવીત્। વ્યેતુ વો ભીરહં કૃષ્ણૌ પ્રેષયિષ્યામિ મૃત્યવે
લોકોની ગૂંજન સાંભળી, દુર્યોધને કહ્યું: 'તમારો ડર દૂર થવા દો; હું કૃષ્ણ અને અર્જુનને મરણ તરફ મોકલીશ.'
ઇત્યુક્ત્વા સૈનિકાન્સર્વાઞ્જયાપેક્ષી નરાધિપઃ। પાર્થમાભાષ્ય સંરમ્ભાદિદં વચનમબ્રવીત્
આ રીતે બધા સૈનિકોને કહી, વિજયની આશામાં રાજાએ રોષથી પાર્થને સંબોધી આ શબ્દો કહ્યા:
પાર્થ યચ્છિક્ષિતં તેઽસ્ત્રં દિવ્યં પાર્થિવમેવ ચ। તદ્દર્શય મયિ ક્ષિપ્રં યદિ જાતોઽસિ પાણ્ડુના
પાર્થ, તું જે દેવદત્ત અને રાજાશ્રય શસ્ત્રો શીખ્યો છે, જો ખરેખર પાંડુનો પુત્ર છે તો એ બધું મને તરત બતાવ.
યદ્બલં તવ વીર્યં ચ કેશવસ્ય તથૈવ ચ। તત્કુરુષ્વ મયિ ક્ષિપ્રં પશ્યામસ્તવ પૌરુષમ્
તારી પાસે જે શક્તિ અને પરાક્રમ છે અને એ જ રીતે કેશવની પણ, એ બધું તરત મને બતાવ, જેથી અમે તારો પરાક્રમ જોઈ શકીએ.
અસ્મત્પરોક્ષં કર્માણિ કૃતાનિ પ્રવદન્તિ તે। સ્વામિસત્કારયુક્તાનિ યાનિ તાનીહ દર્શય
તારા ગુપ્ત કાર્યો, જે સ્વામીની મર્યાદા માટે કર્યા છે એમ કહેવાય છે, એ બધું અહીં બતાવ.
તતઃ ક્રુદ્ધો રણે પાર્થઃ સૃક્વિણી પરિસંલિહન્। નાપશ્યચ્ચ તતોઽસ્યાઙ્ગં યન્ન સ્યાદ્વર્મરક્ષિતમ્
પછી યુદ્ધમાં ક્રોધિત થયેલા પાર્થે હોઠ ચાટ્યા અને સામેના શત્રુના જે અંગો વરમાથી બચેલા નહોતા, એ બધાને નહિ છોડ્યા.
તતોઽસ્ય નિશિતૈર્બાણૈઃ સુમુક્તૈરન્તકોપમૈઃ। હયાંશ્ચકાર નિર્દેહાનુભૌ ચ પાર્ષ્ણિસારથી
પછી તીખા અને યોગ્ય નિશાનવાળા બાણોથી, જે મૃત્યુ જેવી ભયાનક હતી, તેણે ઘોડા અને બંને સારથી તથા પાછળના રક્ષકને માર્યા.
ધનુરસ્યાચ્છિનત્તૂર્ણં હસ્તાવાપં ચ વીર્યવાન્। રથં ચ શકલીકર્તું સવ્યસાચી પ્રચક્રમે
મજબૂત ભુજાવાળા સવ્યસાચીએ ઝડપથી સામેના ધનુષ્ય અને એ પકડી રાખેલો હાથ કાપી નાખ્યો અને રથને પણ ટુકડાઓમાં વહેંચવા લાગ્યો.
દુર્યોધનં ચ બાણાભ્યાં તીક્ષ્ણાભ્યાં વિરથીકૃતમ્। આવિદ્ધ્યદ્ધસ્તતલયોરુભયોરર્જુનસ્તદા
પછી અર્જુને તીખા બે બાણોથી દુર્યોધનને, જે હવે રથ વિના હતો, બંને હાથમાં ઘા કર્યા.
[પ્રયત્નજ્ઞો હિ કૌન્તયો નખમાંસાન્તરેષુભિઃ। સ વેદનાભિરાવિગ્નઃ પલાયનપરાયણઃ।।]
[કારણ કે કુશળ કૌંસલ્ય ધરાવતો કૌંતેયે, દુર્યોધનના આંગળીઓ વચ્ચેના માંસમાં બાણ ઘૂસાડી દીધા, જેથી દુ:ખથી પીડાઈને દુર્યોધન ભાગી ગયો.]
તં કૃચ્છ્રામાપદં પ્રાપ્તં દૃષ્ટ્વા પરમધન્વિનઃ। સમાપેતુઃ પરીપ્સન્તો ધનઞ્જયશરાર્દિતમ્
એ મહાન ધનુર્ધારીને મુશ્કેલીમાં અને ધનંજયના બાણોથી ઘાયલ જોઈ, તેના સાથીઓ તેને બચાવવા દોડી આવ્યા.
તં રથૈર્બહુસાહસ્રૈઃ કલ્પિતૈઃ કુઞ્જરૈર્હયૈઃ। પદાત્યોઘૈશ્ચ સંરબ્ધૈઃ પરિવવ્રુર્ધનઞ્જયમ્
હજારો સજ્જ રથો, હાથીઓ, ઘોડાઓ અને ઉત્સાહી પદાત સૈનિકો સાથે તેમણે ધનંજયને ઘેરી લીધો.
અથ નાર્જુનગોવિન્દૌ ન રથો વા વ્યદૃશ્યત। અસ્ત્રવર્ષેણ મહતા શરૌઘૈશ્ચાપિ સંવૃતૌ
પછી અર્જુન, ગોવિંદ કે તેમનો રથ, કોઈ પણ દેખાતા નહોતાં, કારણ કે ભારે શસ્ત્રવર્ષા અને બાણોના વરસાદે બધું ઢાંકી લીધું હતું.
તતોઽર્જુનોઽસ્ત્રવીર્યેણ નિજઘ્ને તાં વરૂથિનીમ્। તત્ર વ્યઙ્ગી કૃતાઃ પેતુઃ શતશોઽથ રથદ્વિપાઃ
પછી અર્જુને પોતાના શસ્ત્રબળથી એ મોટો સેના-વ્યૂહ તોડી નાખ્યો; ત્યાં સેંકડો રથો અને હાથીઓ અશક્ત બનીને જમીન પર પડી ગયા.
તે હતા હન્યમાનાશ્ચ ન્યગૃહ્ણંસ્તં રથોત્તમમ્। સ રથઃ સ્તમ્ભિતસ્તસ્થૌ ક્રોશમાત્રે સમન્તતઃ
જે માર્યા ગયા હતા અને જે મારવામાં આવી રહ્યા હતા, એ બધા મળીને એ ઉત્તમ રથને અટકાવી દીધો; એ રથ બધે એક પોકારના અંતરે ઊભો રહી ગયો.
તતોઽર્જુનં વૃષ્ણિવીરસ્ત્વરિતો વાક્યમબ્રવીત્। ધનુર્વિષ્ફારયાત્યર્થમહં ધ્માસ્યામિ ચામ્બુજમ્
પછી વૃષ્ણિ કુળના વીરે ઝડપથી અર્જુનને કહ્યું: 'તમે ધનુષ્યને જોરથી તાણો, ત્યાં સુધી હું શંખ ફૂંકીશ.'
તતો વિષ્ફાર્ય બલવદ્ગાણ્ડીવં જઘ્નિવાન્રિપૂન્। મહતા શરવર્ષેણ તલશબ્દેન ચાર્જુનઃ
પછી અર્જુને ગાંડીવને જોરથી તાણીને, દુશ્મનો પર તીરોની ભારે વરસાદ વરસાવી અને ધનુષ્યના ઘોંઘાટ સાથે તેમને સંહાર્યા.
પાઞ્ચજન્યં ચ બલવાન્દધ્મૌ તારેણ કેશવઃ। રજસા ધ્વસ્તપક્ષ્માન્તઃ પ્રસ્વિન્નવદનો ભૃશમ્
મહાન બળવાન કેશવે પાંચજન્ય શંખને તીવ્ર અવાજે ફૂંક્યો; ધૂળ અને પરસેવે તેમનું મુખ ઢંકાઈ ગયું હતું અને પવનથી પાંપણ પણ હલાઈ ગઈ હતી.
તેનાચ્યુતોષ્ઠપુટપૂરિતમારુતેન શઙ્ખાન્તરોદરવિવૃદ્ધવિનિઃસૃતેન। નાદેન સાસુરવિયત્સુરલોકપાલ-- મુદ્વિગ્નમીશ્વર જગત્સ્ફુટતીવ સર્વમ્
અચ્યૂતના હોઠમાંથી નીકળેલા વાયુથી શંખના ખોખામાંથી જે ગર્જના નીકળી, એ અવાજથી દેવો, દૈત્યો અને લોકપાલો સહીત આખું જગત, હે ઈશ્વર, જાણે ફાટી પડશે એમ ધ્રૂજવા લાગ્યું.
તસ્ય શઙ્ખસ્ય નાદેન ધનુષો નિઃસ્વનેન ચ। નિઃસત્વાશ્ચ સસત્વાશ્ચ ક્ષિતૌ પેતુસ્તદા જનાઃ
એ શંખના અવાજ અને ધનુષ્યના ઘોંઘાટથી, જીવતા અને નિર્જીવ બંને જાતના લોકો એ સમયે જમીન પર પડી ગયા.
તૈર્વિમુક્તો રથો રેજે વાય્વીરિત ઇવામ્બુદઃ। જયદ્રથસ્ય ગોપ્તારસ્તતઃ ક્ષુબ્ધાઃ સહાનુગાઃ
તેમણે મુક્ત કરેલા એ રથ પવનમાં ઉડતા વાદળ જેવો તેજસ્વી દેખાયો; જયદ્રથના રક્ષકો પોતાના અનુયાયીઓ સાથે ગભરાઈ ગયા.
તે દૃષ્ટ્વા સહસા પાર્થં ગોપ્તારઃ સૈન્ધવસ્ય તુ। ચક્રુર્નાદાન્મહેષ્વાસાઃ કમ્પયન્તો વસુન્ધરામ્
પાર્થને અચાનક જોઈને, સૈંધવના રક્ષક મહાન ધનુર્ધરો, ધરતી ધ્રૂજાવીને જોરદાર અવાજો કરવા લાગ્યા.
બાણશબ્દરવાંશ્ચોગ્રાન્વિમિશ્રાઞ્શઙ્ખનિઃસ્વનૈઃ। પ્રાદુશ્ચક્રુર્મહાત્માનઃ સિંહનાદરવાનપિ
એ મહાત્માઓએ તીરોના ભયાનક અવાજ, શંખના ઘોંઘાટ અને સિંહના દહાડ જેવો ગર્જન પણ એકસાથે કર્યો.
તં શ્રુત્વા નિનદં ઘોરં તાવકાનાં સમુત્થિતમ્। પ્રદધ્મતુઃ શઙ્ખવરૌ વાસુદેવધનઞ્જયૌ
તમારા પક્ષમાંથી ઉઠેલો એ ભયાનક ગર્જન સાંભળી, વાસુદેવ અને ધનંજયે બંને પોતાના શ્રેષ્ઠ શંખ ફૂંક્યા.
તેન શબ્દેન મહતા પૂરિતેયં વસુન્ધરા। સશૈલા સાર્ણવદ્વીપા સપાતાલા વિશામ્પતે
એ મહાન અવાજથી આખી ધરતી, તેની પહાડીઓ, સમુદ્રો, દ્વીપો અને પાતાળ સહિત, હે રાજા, ગૂંજી ઉઠી.
સ શબ્દો ભરતશ્રેષ્ઠ વ્યાપ્ય સર્વા દિશો દશ। પ્રતિસસ્વાન તત્રૈવ કુરુપાણ્ડવયોર્બલે
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, એ અવાજ દસેય દિશામાં વ્યાપી ગયો અને ત્યાં જ કૌરવો અને પાંડવોની સેના વચ્ચે ગુંજતો રહ્યો.
તાવકા રથિનસ્તત્ર દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણધનઞ્જયૌ। સમ્ભ્રમં પરમં પ્રાપ્તાસ્ત્વરમાણા મહારથાઃ
ત્યાં કૃષ્ણ અને ધનંજયને જોઈને, તમારા રથયોદ્ધાઓ ભારે ગભરાઈ ગયા અને મહારથીઓ દોડધામમાં આવી ગયા.
અથ કૃષ્ણૌ મહાભાગૌ તાવકા વીક્ષ્ય દંશિતૌ। અભ્યદ્રવન્ત સઙ્ક્રુદ્ધાસ્તદદ્ભુતમિવાભવત્
પછી, બંને મહાન કૃષ્ણોને ક્રોધિત જોઈ, તમારા લોકો પણ ગુસ્સામાં દોડી આવ્યા; એ દૃશ્ય અદ્ભુત લાગતું હતું.
સૌમદત્તિં ત્રિભિર્વિદ્વ્વા શલ્યં ચ દશભિઃ શરૈઃ। શિતૈરગ્નિશિખાકારૈર્દ્રૌણિં વિવ્યાધ ચાષ્ટભિઃ
અર્જુને સૌમદત્તિને ત્રણ તીરો, શલ્યને અગ્નિના જ્વાળાની જેમ દહદશ તીરો અને દ્રૌણિને આઠ તીરો મારી ઘાયલ કર્યા.