આનયામાસ કાશ્યસ્ય સુતાઃ સાગરગાસુતઃ। સ્નુષા ઇવ સ ધર્માત્મા ભગિનીરિવ ચાનુજાઃ
સાગરગામી રાજાના પુત્રએ કાશીરાજાની દીકરીઓને ધર્મપૂર્વક વહુ તરીકે અને પોતાના નાના ભાઈ માટે બહેન તરીકે લાવ્યો.
યથા દુહિતશ્ચૈવ પરિગૃહ્ય યયૌ કુરૂન્। આનિન્યે સ મહાબાહુર્ભ્રાતુઃ પ્રિયચિકીર્ષયા
એ દીકરીઓને પોતાની પુત્રી તરીકે સ્વીકારી, એ મહાબાહુ ભાઈના પ્રેમથી તેમને કુરુઓ પાસે લાવ્યો.
તાઃ સર્વગુણસંપન્ના ભ્રાતા ભ્રાત્રે યવીયસે। ભીષ્મો વિચિત્રવીર્યાય પ્રદદૌ વિક્રમાહૃતાઃ
એ સર્વગુણસંપન્ન કન્યાઓને ભીષ્મે પોતાના પરાક્રમથી જીતીને પોતાના નાના ભાઈ વિચિત્રવીર્યને આપી.
એવં ધર્મેણ ધર્મજ્ઞઃ કૃત્વા કર્માતિમાનુષમ્। ભ્રાતુર્વિચિત્રવીર્યસ્ય વિવાહાયોપચક્રમે
આ રીતે, ધર્મને જાણનારા ભીષ્મે માનવશક્તિને પાર કરતું કાર્ય કર્યું અને પોતાના ભાઈ વિચિત્રવીર્યના લગ્નની તૈયારી શરૂ કરી.
સત્યવત્યા સહ મિથઃ કૃત્વા નિશ્ચયમાત્મવાન્। વિવાહં કારયિષ્યન્તં ભીષ્મં કાશિપતેઃ સુતા। જ્યેષ્ઠા તાસામિદં વાક્યમબ્રવીદ્ધસતી તદા
સત્યવતી સાથે મજબૂત નિર્ણય કરીને, આત્મસંયમી ભીષ્મે કાશીરાજાની દીકરીઓના લગ્નની વ્યવસ્થા કરી રહ્યા હતા, ત્યારે સૌથી મોટી અને સત્યનિષ્ઠ કન્યાએ આ રીતે કહ્યું.
મયા સૌભપતિઃ પૂર્વં મનસા હિ વૃતઃ પતિઃ। તેન ચાસ્મિ વૃતા પૂર્વમેષ કામશ્ચ મે પિતુઃ
મારે મનમાં પહેલેથી જ સૌભરાજાને પતિ તરીકે પસંદ કર્યો હતો; અને તેણે પણ મને પસંદ કરી હતી—આ મારા પિતાનું પણ મન હતું.
મયા વરયિતવ્યોઽભૂત્સાલ્વસ્તસ્મિન્સ્વયંવરે। એતદ્વિજ્ઞાય ધર્મજ્ઞ ધર્મતત્ત્વં સમાચર
મારે એ સ્વયંવરમાં સાલ્વને પસંદ કરવાનો હતો; હવે, હે ધર્મજ્ઞ, આ જાણીને, સાચા ધર્મ પ્રમાણે વર્તો.
એવમુક્તસ્તયા ભીષ્મઃ કન્યયા વિપ્રસંસદિ। ચિન્તામભ્યગમદ્વીરો યુક્તાં તસ્યૈવ કર્મણઃ
એવી રીતે કન્યાએ બ્રાહ્મણોની સભામાં કહ્યું ત્યારે, ભીષ્મે પોતાના કાર્ય અંગે યોગ્ય અને ઊંડા વિચારોમાં પડ્યો.
અન્યસક્તા ત્વિયં કન્યા જ્યેષ્ઠા ત્વમ્બા મયા જિતા। વાચા દત્તા મનોદત્તા કૃતમઙ્ગલવાચના
આ કન્યા તો બીજામાં મનથી જોડાયેલી છે; મોટી અંબા તો મેં જીતી, વચનથી આપી, મનથી આપી અને શુભ મંત્રો પણ બોલાયા છે.
નિર્દિષ્ટા તુ પરસ્યૈવ સા ત્યાજ્યા પરચિન્તિની। ઇત્યુક્ત્વા ચાનુમાન્યૈવ ભ્રાતરં સ્વવશાનુગમ્
પણ, કારણ કે એ બીજાને નિર્ધારિત હતી, એ છોડવી યોગ્ય છે, કારણ કે એના મનમાં બીજાનો વિચાર છે; આવું કહીને અને ભાઈની મંજૂરી લઈને, ભીષ્મે પોતાનું મન અનુસર્યું.
વિનિશ્ચિત્ય સ ધર્મજ્ઞો બ્રાહ્મણૈર્વેદપારગૈઃ। અનુજજ્ઞે તદા જ્યેષ્ઠામમ્બાં કાશિપતેઃ સુતામ્
ધર્મને જાણનારા અને વેદોમાં પારંગત બ્રાહ્મણો સાથે વિચારીને, એ સમયે તેમણે કાશીપતિની મોટી દીકરીને સ્વીકારી.
અમ્બિકામ્બાલિકે ભાર્યે પ્રાદાદ્ભ્રાત્રે યવીયસે। ભીષ્મો વિચિત્રવીર્યાય વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા
ભીષ્મએ અંબિકા અને અંબાલિકાને પોતાના નાના ભાઈ વિચિત્રવીર્યને ધર્મ પ્રમાણે પત્ની તરીકે આપ્યા.
તયોઃ પાણી ગૃહીત્વા તુ રૂપયૌવનદર્પિતઃ। વિચિત્રવીર્યો ધર્માત્મા નામ્બામૈચ્છત્કથંચન
સુંદરતા અને યુવાનીના ગર્વથી ભરેલા વિચિત્રવીર્યએ બંને બહેનોના હાથ પકડી લીધા, પણ ધર્મનિષ્ઠ હોવા છતાં એમણે અંબામાં કોઈ રસ ન રાખ્યો.
પાપસ્ય ફલમેવૈષ કામોઽસાધુર્નિરર્થકઃ। પરતન્ત્રોપભોગો મામાર્ય નાઽઽયોક્તુમર્હસિ
આ તો પાપનું ફળ છે; યોગ્ય ન હોય તેવો ઇચ્છા વ્યર્થ છે. બીજા પર આધાર રાખીને સુખ ભોગવવું યોગ્ય નથી, આર્ય, તું મને એ માટે ના કહો.
પ્રાતિષ્ઠચ્છાન્તનોર્વંશસ્તાત યસ્ય ત્વમન્વયઃ। અકામવૃત્તો ધર્માત્મન્સાધુ મન્યે મતં તવ
શાંતનુના વંશનો તારો વારસદાર છે, પિતા. ઇચ્છાવિહિન થઈને કરેલું તારો વિચાર સારું છે એમ હું માનું છું.
ઇત્યુક્ત્વામ્બાં સમાલોક્ય વિધિવદ્વાક્યમબ્રવીત્। વિસૃષ્ટા હ્યસિ ગચ્છ ત્વં યથાકામમનિન્દિતે
આ રીતે કહીને, તેમણે અંબા તરફ જોઈને ધર્મ પ્રમાણે કહ્યું: 'હવે તું મુક્ત છે, નિર્દોષે, તને જ્યાં મન થાય ત્યાં જા.'
નાનિયોજ્યે સમર્થોઽહં નિયોક્તું ભ્રાતરં પ્રિયમ્। અન્યબાવગતાં ચાપિ કો નારીં વાસયેદ્ગૃહે
હું મારા પ્રિય ભાઈને તેની ઇચ્છા વિરુદ્ધ કદી કહી શકતો નથી, અને જે સ્ત્રીનું મન બીજામાં હોય, એને ઘરમાં રાખવી યોગ્ય નથી.
અતસ્ત્વાં ન નિયોક્ષ્યામિ અન્યકામાસિ ગમ્યતામ્। અહમપ્યૂર્ધ્વરેતા વૈ નિવૃત્તો દારકર્મણિ
એથી, હું તને કોઈ ફરજ સોંપી શકતો નથી; તારી ઇચ્છા બીજામાં છે—જા. હું પણ બ્રહ્મચર્ય વ્રત ધારણ કરેલું છું, લગ્નકર્મમાંથી દૂર છું.
ઇત્યુક્તા સા ગતા તત્ર સખીભિઃ પરિવારિતા
આ રીતે કહેતાં, અંબા પોતાની સખીઓ સાથે ત્યાંથી ચાલી ગઈ.
નિર્દિષ્ટા હિ શનૈ રાજન્સાલ્વરાજપુરં પ્રતિ। અથામ્બા સાલ્વંમાગમ્ય સાઽબ્રવીત્પ્રતિપૂજ્ય તં
રાજા, એમને કહ્યું પ્રમાણે અંબા ધીરે ધીરે સાલ્વરાજના શહેર તરફ ગઈ. પછી અંબા ત્યાં પહોંચી અને સાલ્વને વંદન કરીને કહ્યું.
પુરા નિર્દિષ્ટભાવા ત્વામાગતાસ્મિ વરાનન। દેવવ્રતં સમુત્સૃજ્ય સાનુજં ભરતર્ષભમ્
હું પહેલેથી તને પસંદ કરાઈ હતી, એ માટે દેવવ્રત અને તેના ભાઈને છોડીને, હે સુંદરમુખ, તારી પાસે આવી છું.
પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ ભદ્રં તે વિધિવન્માં સમુદ્યતામ્
મારે તારી પાસે ધર્મ પ્રમાણે આવું છું, તું મને સ્વીકાર, તારા માટે શુભ રહે.
તયૈવમુક્તઃ સાલ્વોપિ પ્રહસન્નિદમબ્રવીત્। નિર્જિતાઽસીહ ભીષ્મેણ માં વિનિર્જિત્ય રાજસુ
એમ અંબાએ કહ્યે પછી, સાલ્વ હસી પડ્યો અને બોલ્યો: 'અહીં તને ભીષ્મએ જીતેલી છે, જેમણે રાજાઓમાં મને હરાવ્યો હતો.'
અન્યેન નિર્જિતાં ભદ્રે વિસૃષ્ટાં તેન ચાલયાત્। ન ગૃહ્ણામિ વરારોહે તત્ર ચૈવ તુ ગમ્યતામ્
હે સુંદર, બીજા દ્વારા જીતાયેલી અને તેના દ્વારા છોડાયેલી સ્ત્રીને હું સ્વીકારી શકતો નથી; એથી તું ત્યાં જા.
ઇત્યુક્તા સા સમાગમ્ય કુરુરાજ્યમનુત્તમમ્। અમ્બાબ્રવીત્તતો ભીષ્મં ત્વયાઽહં સહસા હૃતા
આ રીતે કહેતાં, અંબા ફરીથી કુરુઓના અપ્રતિમ રાજ્યમાં આવી. પછી અંબાએ ભીષ્મને કહ્યું: 'તમે મને બળજબરીથી લઈ ગયા હતા.'
ક્ષત્રધર્મમવેક્ષસ્વ ત્વં ભર્તા મમ ધર્મતઃ। યાં યઃ સ્વયંવરે કન્યાં નિર્જયેચ્છૌર્યસંપદા
ક્ષત્રિય ધર્મને ધ્યાનમાં લે, ધર્મ પ્રમાણે હવે તું જ મારો પતિ છે. જે પુરુષ સ્વયંવરમાં પોતાની શક્તિથી કન્યાને જીતે છે—
રાજ્ઞઃ સર્વાન્વિનિર્જિત્ય સ તામુદ્વાહયેદ્ધ્રુવમ્। અતસ્ત્વમેવ ભર્તા મે ત્વયાઽહં નિર્જિતા યતઃ
બધા રાજાઓને હરાવીને એ પુરુષે એ કન્યાને લગ્ન કરવી જ પડે. એટલે, તું જ મારો પતિ છે, કેમ કે તું મને જીત્યો છે.
તસ્માદ્વહસ્વ માં ભીષ્મ નિર્જિતાં સંસદિ ત્વયા। ઊર્ધ્વરેતા હ્યહમિતિ પ્રત્યુવાચ પુનઃપુનઃ
એથી, ભીષ્મ, સભામાં તારા દ્વારા જીતાયેલી મને તું લગ્ન કર. 'હું તો બ્રહ્મચારી છું,' એમ ભીષ્મ વારંવાર જવાબ આપતા.
ભીષ્મં સા ચાબ્રવીદમ્બા યથાજૈષીસ્તથા કુરુ। એવમન્વગમદ્ભીષ્મં ષટ્સમાઃ પુષ્કરેક્ષણા
અંબાએ ભીષ્મને કહ્યું: 'તમે જે વચન આપ્યું છે, એ પ્રમાણે કરો.' પછી, કમળની આંખોવાળી એ સ્ત્રી છ વર્ષ સુધી ભીષ્મના પાછળ ચાલી.
ઊર્ધ્વરેતાસ્ત્વહં ભદ્રે વિવાહવિમુખોઽભવમ્। તમેવ સાલ્વં ગચ્છ ત્વં યઃ પુરા મનસા વૃતઃ
'હું હવે બ્રહ્મચારી બની ગયો છું, સુમને! લગ્નથી પણ દૂર રહી રહ્યો છું. તું એ સાલ્વ પાસે જા, જેને તારે મનથી પસંદ કર્યો હતો.'