તમેકં રથવંશેન મહતા પર્યવારયન્। વિકર્ષન્તશ્ચ ચાપાનિ વિસૃજન્તશ્ચ સાયકાન્
તેઓએ ધનંજયને એકલા ને મોટા રથોના વલયથી ઘેરી લીધો અને ધનુષ્યો ખેંચી તીરો વરસાવા લાગ્યા.
શસ્ત્રાણિ ચ વિચિત્રાણિ ક્રુદ્ધાસ્તત્ર વ્યદર્શયન્। છાદયન્તઃ શરૈઃ પાર્થં મેઘા ઇવ દિવાકરમ્
ત્યાં ક્રોધિત યુદ્ધાઓએ વિવિધ શસ્ત્રો બતાવ્યા અને પાર્થેને તીરો વડે આવરી લીધો, જેમ મેઘો સૂર્યને ઢાંકે છે.
અભ્યદ્રવન્ત વેગેન ક્ષત્રિયાઃ ક્ષત્રિયર્ષભમ્। નરસિંહં રથોદારાઃ સિંહં મત્તા ઇવ દ્વિપાઃ
મોટા રથવાળા ક્ષત્રિયોએ મનુષ્યોમાં સિંહ સમા પાર્થે પર જોરથી હુમલો કર્યો, જેમ ઉશ્કૃષ્ટ હાથીઓ સિંહ પર તૂટી પડે છે.
તત્ર પાર્થસ્ય ભુજયોર્મહદ્બલમદૃશ્યત। યત્ક્રુદ્ધો બહુલાઃ સેનાઃ સર્વતઃ સમવારયત્
ત્યાં પાર્થેના હાથોની મહાન તાકાત દેખાઈ, કારણ કે ક્રોધે ભરાઈને તેણે ચારે બાજુથી આવતી વિશાળ સેનાઓને રોકી રાખી.
અસ્ત્રૈરસ્ત્રાણિ સંવાર્ય દ્વિષતાં સર્વતો વિભુઃ। ઇષુભિર્બુભિસ્તૂર્ણં સર્વાનેવ સમાવૃણોત્
વિરોધીઓના શસ્ત્રોને પોતાના શસ્ત્રોથી અટકાવી, તે મહાન યોદ્ધાએ ઝડપથી બધાને તીરો વડે ઢાંકી લીધા.
તત્રાન્તરિક્ષે બાણાનાં પ્રગાઢાનાં વિશામ્પતે। સઙ્ઘર્ષેણ મહાર્ચિષ્માન્પાવકઃ સમજાયત
હે રાજાઓના રાજા, ત્યાં આકાશમાં ઘનઘોર તીરોના અથડામણથી તેજસ્વી અગ્નિ પ્રગટાયો.
તત્રતત્ર મહેષ્વાસૈઃ શ્વસદ્ભિઃ શોણિતોક્ષિતૈઃ। હયૈર્નાગૈશ્ચ સમ્ભિન્નૈર્નદદ્ભિશ્ચારિકર્શન
હે અરિકર્શન, અહીં-ત્યાં મહાન ધનુર્ધરોએ, લોહીથી સ્નાન કરેલા ઘોડા અને હાથીઓ સાથે, ઘેરા શ્વાસો લીધા અને ગર્જના કરી.
સંરબ્ધૈશ્ચારિભિર્વીરૈઃ પ્રાર્થયદ્ભિર્જયં મૃધે। એકસ્થૈર્બહુભિઃ ક્રુદ્ધૈરૂષ્મેવ સમજાયત
યુદ્ધમાં વિજયની આશા રાખતા ગુસ્સે ભરેલા અનેક પદાત યોદ્ધાઓએ એકલા પાર્થે સામે લડાઈ કરી, અને ત્યાં ભયાનક ઉશ્કેરાટ ફેલાયો.
શરોર્મિણં ધ્વજાવર્તં નાગનક્રં દુરત્યયમ્। પદાતિમત્સ્યકલિલં શઙ્ખદુન્દુભિનિઃસ્વનમ્
તીરોની લહેર, ધ્વજોના વલય, હાથી અને મગર જેવું અપરિવહ્ય સમુદ્ર, પદાતોની ભીડ માછલીઓ જેવી, અને શંખ-દુન્દુભિના ઘોંઘાટથી યુદ્ધમેદાન ગૂંજી ઉઠ્યું.
અસઙ્ખ્યેયમપારં ચ રજો નીરમતીવ ચ। ઉષ્ણીષકમઠં છત્રપતાકાફેનમાલિનમ્
તે અણગણ્ય અને અપરિમિત હતું, ધૂળ પાણી જેવી લાગી, શિરમુકુટોની ટોચોથી શોભિત અને છત્ર-ધ્વજોના ફેનથી ભરપૂર હતું.
રથસાગરમક્ષોભ્યં માતઙ્ગાઙ્ગશિલાચિતમ્। વેલાભૂતસ્તદા પાર્થઃ પત્રિભિઃ સમવારયત્
એ અડગ અને હાથીઓના શરીરોથી ભરેલા રથોના મહાસમુદ્રને પાર્થે તીરો વડે રોકી રાખ્યો, જાણે કિનારો ઊભો કર્યો હોય.
અર્જુને ધરણીં પ્રાપ્તે હયહસ્તે ચ કેશવે। એતદન્તરમાસાદ્ય કથં પાર્થો ન ઘાતિતઃ
જ્યારે અર્જુન જમીન પર હતો અને કેશવે ઘોડાની લગામ પકડી હતી, ત્યારે એ સમયગાળા દરમિયાન પાર્થે કેમ મારાયો નહીં?
સદ્યઃ પાર્થિવ પાર્થેન નિરુદ્ધાઃ સર્વપાર્થિવાઃ। રથસ્થા ધરણીસ્થેન વાક્યમચ્છાન્દસં યથા
હે રાજા, પાર્થે જમીન પર રહીને તરત જ બધાં રથપર બેઠેલા રાજાઓને એમ જ રોકી લીધા, જેમ કોઈ મંત્રથી બધું શાંત થઈ જાય.
સ પાર્થઃ પાર્થિવાન્સર્વાન્ભૂમિસ્થોપિ રથસ્થિતાન્। એકો નિવારયામાસ લોભઃ સર્વગુણાનિવ।।]
એ પાર્થે, જમીન પર ઊભો રહીને પણ, એકલો જ રથપર બેઠેલા બધા રાજાઓને રોકી રાખ્યો, જેમ લોભને દબાવીને બધા ગુણો અટકાઈ જાય છે.
તતો જનાર્દનઃ સઙ્ખ્યે પ્રિયં પુરુષસત્તમમ્। અસમ્ભ્રાન્તો મહાબાહુરર્જુનં વાક્યમબ્રવીત્
પછી જનાર્દનએ યુદ્ધમાં સ્થિર રહીને, પ્રેમપૂર્વક અર્જુનને શાંત મનથી સંબોધન કર્યું.
ઉદપાનમિહાશ્વાનાં નાલમસ્તિ રણેઽર્જુન। પરીપ્સન્તે જલં ચેમે પેયં ન ત્વવગાહનમ્
અર્જુન, અહીં યુદ્ધના મેદાનમાં ઘોડાંઓ માટે યોગ્ય પાણી નથી; એ લોકોને પાણી પીવું છે, સ્નાન કરવા માટે નહીં.
ઇદમસ્તીત્યસમ્ભ્રાન્તો બ્રુવન્નસ્ત્રેણ મેદિનીમ્। અભિહત્યાર્જુનશ્ચક્રે વાજિપાનં સરઃ શુભમ્
અર્જુને નિર્ભયતાપૂર્વક કહ્યું, 'અહીં છે,' અને પોતાનું શસ્ત્ર ધરતી પર માર્યું, જેથી સુંદર સરોવર ઊભું થયું, જ્યાં ઘોડાંઓએ પાણી પીધું.
[હંસકારણ્ડવાકીર્ણં ચક્રવાકોપશોભિતમ્। સુવિસ્તીર્ણં પ્રસન્નામ્ભઃ પ્રફુલ્લવરપઙ્કજમ્
તે સરોવર હંસ અને કાંદલોથી ભરેલું હતું, ચક્રવાક પક્ષીઓથી શોભાયમાન, વિશાળ અને સ્વચ્છ પાણીવાળું, તેમજ ખીલી રહેલા સુંદર કમળોથી સજ્જ હતું.
કૂર્મમત્સ્યગણાકીર્ણમગાધમૃષિસેવિતમ્। આગચ્છન્નારદમુનિર્દર્શનાર્થં કૃતં ક્ષણાત્।।]
તેમાં કાચબા અને માછલીઓના જૂથો ભેગા થયા, સરોવર ઊંડું અને ઋષિઓ દ્વારા વંદિત હતું; અને તરત જ નારદ મુનિ પણ એ દૃશ્ય જોવા આવ્યા.
શરવંશં શરસ્થૂણં શરાચ્છાદનમદ્ભુતમ્। શરવેશ્માકરોત્પાર્થસ્ત્વષ્ટેવાદ્ભુતકર્મકૃત્
પાર્થએ તીરોની દિવાલો, તીરોના થાંભલા અને અદ્ભુત તીરોનું આવરણ બનાવીને, તીરોનું અદ્ભુત ઘર ઊભું કર્યું, જાણે ત્વષ્ટા જેવા ચમત્કારી કારગર હોય તેમ.
તતઃ પ્રહસ્ય ગોવિન્દઃ સાધુસાધ્વિત્યથાબ્રવીત્। શરવેશ્મનિ પાર્થેન કૃતે તસ્મિન્મહાત્મના
પછી ગોવિંદે હસીને કહ્યું, 'શાબાશ, શાબાશ,' જ્યારે મહાન આત્માવાળા પાર્થએ એ તીરોનું ઘર તૈયાર કર્યું.
સ તાઁલ્લબ્ધોદકાન્સ્નાતાઞ્જગ્ધાન્નાન્વિગતક્લમાન્। યોજયામાસ સંહૃષ્ટઃ પુનરેવ રથોત્તમે
પાણી મળ્યા પછી, ઘોડાંઓએ સ્નાન કર્યું, ખોરાક ખાધો અને થાક ઉતારી, પછી આનંદપૂર્વક ફરીથી તેમને શ્રેષ્ઠ રથમાં જોતાં.
સ તં રથવરં શૌરિઃ સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરઃ। સમાસ્થાય મહાતેજાઃ સાર્જુનઃ પ્રયયૌ દ્રુતમ્
શૌરી, સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને મહાન તેજસ્વી, એ ઉત્તમ રથમાં ચઢીને અર્જુન સાથે ઝડપથી આગળ વધ્યા.
યોજયિત્વા હયાંસ્તસ્ય વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા। રણે ચચાર ગોવિન્દસ્તૃણીકૃત્ય મહારથાન્
વિધિ પ્રમાણે ઘોડાંઓને જોતાં, ગોવિંદ યુદ્ધમાં પ્રવેશ્યા અને મહારથીઓને અણગણ્ય ગણ્યા.
રથં રથવરસ્યાજૌ યુક્તં લબ્ધોદકૈર્હયૈઃ। દૃષ્ટ્વા કુરુબલશ્રેષ્ઠાઃ પુનર્વિમનસોઽભવન્
જ્યારે શ્રેષ્ઠ રથચાલકનો રથ, પાણીથી તાજા થયેલા ઘોડાંઓ સાથે જોડાયેલો જોયો, ત્યારે કૌરવોના મુખ્ય સેનાપતિઓ ફરીથી નિરાશ થયા.
વિનિઃસ્વસન્તસ્તે રાજન્ભગ્નદંષ્ટ્રા ઇવોરગાઃ। ઘિગહોઽતિગતઃ પાર્થઃ કૃષ્ણશ્ચેત્યબ્રુવન્પૃથક્
તેઓએ ઊંડા શ્વાસ લીધા, રાજન, જાણે દાંત તૂટી ગયેલા સાપો હોય, અને અલગ-અલગ કહ્યું, 'પાર્થ અને કૃષ્ણ તો અમને પાર કરી ગયા.'
તત્સૈન્યં સર્વતો દૃષ્ટ્વા રોમહર્ષણમદ્ભુતમ્। ત્વરધ્વમિતિ ચાક્રન્દન્નૈતદસ્તીતિ ચાવુવન્
આ અદ્ભુત અને રોમાંચક દૃશ્ય જોઈને, આખી સેના ચીસો પાડી ઉઠી, 'ઝલદી કરો!' અને કહ્યું, 'હા, આવું જ છે!'
સર્વક્ષત્રસ્ય મિષતો રથેનૈકેન દંશિતૌ। બાલઃ ક્રીડનકેનેવ કદર્થીકૃત્ય નો બલમ્
બધા ક્ષત્રિયોની સામે, માત્ર એક જ રથમાં બન્નેએ અમને પડકાર્યા, જાણે કોઈ બાળક રમકડાંથી અમારું બળ નાનું ગણતું હોય.
ક્રોશતાં યતમાનાનામસંસક્તૌ પરન્તપૌ। દર્શયિત્વાઽત્મનો વીર્યં પ્રયાતૌ સર્વરાજસુ
જ્યારે બધા બૂમો પાડી રહ્યા હતા અને પ્રયત્ન કરી રહ્યા હતા, ત્યારે એ બંને શત્રુવિનાશકોએ પોતાનું પરાક્રમ બતાવીને બધા રાજાઓ વચ્ચેથી ચાલ્યા ગયા.
યથા દેવાસુરે યુદ્ધે તૃણીકૃત્ય ચ દાનવાન્। ઇન્દ્રાવિષ્ણૂ પુરા રાજઞ્જમ્ભસ્ય વધકાઙ્ક્ષિણૌ
જેમ દેવાસુર યુદ્ધમાં, ઇન્દ્ર અને વિષ્ણુએ દાનવોને અણગણ્ય ગણ્યા અને જંભના વધની ઈચ્છા રાખી, એ રીતે, રાજન.