અમર્ષિતો મહેષ્વાસઃ સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરઃ। નરવ્યાઘ્રં શિનેઃ પૌત્રં દ્રોણઃ કિમકરોદ્યુધિ
ત્યારે મહાન ધનુર્ધારી, સર્વ શસ્ત્રોમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણે, મનુષ્યોમાં વાઘ એવા શિનીના પૌત્ર પર ગુસ્સે થઈ, યુદ્ધમાં શું કર્યું?
સમ્પ્રસ્રુતક્રોધવિષો વ્યાદિતાસ્યશરાસનઃ। તીક્ષ્ણધારેષુદશનઃ સિતનારાચદંષ્ટ્રવાન્
તેના મુખમાંથી ક્રોધ અને ઝેર વહેતાં, ધનુષ્ય તાણેલું, તીખા બાણો જાણે દાંત જેવી, અને સફેદ બાણો જાણે દાઢ જેવી દેખાતી હતી.
સંરમ્ભામર્ષતામ્રાક્ષો મહોરગ ઇવ શ્વસન્। નરવીરઃ પ્રમુદિતઃ શોણૈરશ્વૈર્મહાજવૈઃ
ક્રોધ અને ઉગ્રતાથી તેની આંખો લાલ થઈ ગઈ હતી, તે મહાન સાપ જેવી શ્વાસેતો હતો, અને તે વીર આનંદથી પોતાના તેજસ્વી લાલ ઘોડાઓ દોડાવતો હતો.
ઉત્પતદ્ભિરિવાકાશે ક્રામદ્ભિરિવ પર્વતમ્। રુક્મપુઙ્ખાઞ્શરાનસ્યન્યુયુધાનમુપાદ્રવત્
જાણે આકાશમાં ઉડી રહ્યો હોય અને પહાડ ચડી રહ્યો હોય તેમ, તે સુવર્ણપાંખવાળા બાણો લઈને યુયુધાન પર તૂટી પડ્યો.
શરપાતમહાવર્ષં રથઘોષબલાહકમ્। કાર્મુકૈરાવૃતં રાજન્નારાચબહુવિદ્યુતમ્
રાજા, ત્યાં તીરોની ભારે વરસાદ વરસી રહી હતી, રથોની ગર્જના મેઘ જેવો લાગતો, ધનુષ્યોથી આખું આકાશ ઢંકાઈ ગયું હતું અને અનેક તીરો વીજળી જેવી ચમકી રહી હતી.
શક્તિખઙ્ગાશનિધરં ક્રોધવેગસમુત્થિતમ્। દ્રોણમેઘમનાવાર્યં હયમારુતચોદિતમ્
કોપથી ઉદ્ભવેલો, શક્તિ, ખડગ અને વીજળી પકડીને, અણધાર્યા દ્રોણ મેઘને ઘોડાઓના પવનએ આગળ ધપાવ્યો હતો.
દૃષ્ટ્વૈવાભિપતન્તં તં શૂરઃ પરપુરઞ્જયઃ। ઉવાચ સૂતં શૈનેયઃ પ્રહસન્યુદ્ધદુર્મદઃ
એમ તેને આવી રીતે આગળ આવતો જોઈ, શૂરવીર અને દુશ્મન નગરોનો વિજેતા, સાત્યકી, યુદ્ધના ઉત્સાહથી મસ્ત થઈ, હસતાં પોતાના સારથીને બોલ્યો.
એનં વૈ બ્રાહ્મણં શૂરં સ્વકર્મણ્યનવસ્થિતમ્। આશ્રયં ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય ધર્મરાજભયાવહમ્
આ બ્રાહ્મણ સાચે જ શૂરવીર છે, પોતાના કર્તવ્યમાં અડગ છે, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રનો આધાર છે અને ધર્મરાજ માટે ભયજનક છે.
શીઘ્રં પ્રજવિતૈરશ્વૈઃ પ્રત્યુદ્યાહિ પ્રહૃષ્ટવત્। આચાર્યં રાજપુત્રાણાં સતતં શૂરમાનિનમ્
ઝટપટ ઉત્સાહી ઘોડાઓથી રથ દોડાવ, આનંદથી રાજકુમારોના આચાર્યને સામો પડ, જે હંમેશા પોતાને શૂરવીર માને છે.
એવમુક્તસ્તતઃ સૂતઃ સાત્યકસ્યાવહદ્રથમ્'। તતો રજતસઙ્કાશા માધવસ્ય હયોત્તમાઃ। દ્રોણસ્યાભિમુખાઃ શીઘ્રમગચ્છન્વાતરંહસઃ
આવી આજ્ઞા મળતાં જ, સારથીએ સાત્યકીનો રથ આગળ લાવ્યો; પછી માધવના ચાંદી જેવા તેજસ્વી ઘોડાઓ દ્રોણની દિશામાં પવન જેવી ઝડપથી દોડી ગયા.
તતસ્તૌ દ્રોણશૈનેયૌ યુયુધાતે પરન્તપૌ। શરૈરનેકસાહસ્રૈસ્તાડયન્તૌ પરસ્પરમ્
પછી એ બંને દુશ્મન દમન કરનાર દ્રોણ અને સાત્યકી, હજારો તીરો વડે એકબીજાને ઘાયલ કરતાં યુદ્ધ કરવા લાગ્યા.
ઇષુજાલાવૃતં વ્યોમ ચક્રતુઃ પુરુષર્ષભૌ। પૂરયામાસતુર્વીરાવુભૌ દશ દિશઃ શરૈઃ। મેઘાવિવાતપાપાયે ધારાભિરિતરેતરમ્
એ બંને પુરુષશ્રેષ્ઠોએ તીરોના જાળથી આખું આકાશ ઢાંકી દીધું અને બંને વીરોએ દસેય દિશાઓ તીરો વડે ઢાંકી દીધી, જાણે મેઘો ધરતી પર ધારા વરસાવે છે.
ન સ્મ સૂર્યસ્તદા ભાતિ ન વવૌ ચ સમીરણઃ। હષુજાલાવૃતં ઘોરમન્ધકારં સમન્તતઃ
ત્યાં તો સૂર્ય પણ દેખાતો નહોતો અને પવન પણ નહોતો ફૂંકાતો; ચારેય બાજુ ભયાનક અંધકાર છવાઈ ગયો હતો, તીરોના ઘન જાળથી બધું ઢંકાઈ ગયું હતું.
અનાધૃષ્યમિવાન્યેષાં શૂરાણામભવત્તદા। અન્ધકારીકૃતે લોકે દ્રોણશૈનેયયોઃ શરૈઃ
જ્યારે દ્રોણ અને સાત્યકીના તીરોના કારણે આખું જગત અંધકારમય થઈ ગયું, ત્યારે એ યુદ્ધમાં બીજા શૂરવીરો માટે પણ તેમની નજીક જવું અશક્ય બની ગયું.
તયોઃ શીઘ્રાસ્ત્રવિદુષોર્દ્રોણસાત્વતયોસ્તદા। નાન્તરં શરવૃષ્ટીનાં દદૃશે નરસિંહયોઃ
એ બંને ઝડપથી શસ્ત્ર ચલાવનારા દ્રોણ અને સાત્યકી વચ્ચે, તીરોની વરસાદમાં જરા પણ ખાલી જગ્યા દેખાતી નહોતી.
ઇષૂણાં સન્નિપાતેન શબ્દો ધારાભિઘાતજઃ। શુશ્રુવે શક્રમુક્તાનામશનીનામિવ સ્વનઃ
તીરો એકબીજાને અથડાતા જે અવાજ થતો, તે જાણે ઇન્દ્રના વીજળીના ગર્જનાની જેમ સંભળાતો હતો.
નારાચૈર્વ્યતિવિદ્ધાનાં શરાણાં રૂપમાબભૌ। આશીવિષવિદષ્ટાનાં સર્પાણામિવ ભારત
લોખંડના તીરો વડે ભેદાયેલા તીરોનું રૂપ એવું લાગતું હતું, જાણે સાપોએ બીજાં સાપોને દંશ માર્યો હોય, હે ભારત.
તયોર્જ્યાતલનિર્ઘોષઃ શુશ્રુવે યુદ્ધશૌણ્ડયોઃ। અજસ્રં શૈલશૃઙ્ગાણાં વજ્રેણાહન્યતામિવ
એ બંને યુદ્ધકુશળોના ધનુષ્યના તાંતણા સતત વાગતા, જાણે પર્વતોના શિખરો પર વીજળી પડતી હોય એવો અવાજ થતો.
ઉભયોસ્તૌ રથૌ રાજંસ્તે ચાશ્વાસ્તૌ ચ સારથી। રુક્મપુઙ્ખૈઃ શરૈછન્નાશ્ચિત્રરૂપા બભુસ્તદા
રાજા, એ બંને રથો, તેમના ઘોડા અને સારથીઓ, સૌને સુવર્ણના પાંખવાળા તીરો ઢાંકી લીધા હતા અને એ દ્રશ્ય અદ્ભુત લાગતું હતું.
નિર્મલાનામજિહ્માનાં નારાચાનાં વિશામ્પતે। નિર્મુક્તાશીવિપાભાનાં સમ્પાતોઽભૂત્સુદારુણઃ
સાફ અને સીધા ઉડતા, લોખંડના તીરો, જે મુક્ત થયેલા સાપ જેવાં ચમકતા હતા, એમ તેમનું અથડામણ અત્યંત ભયાનક બની ગયું.
ઉભયોઃ પતિતે છત્રે તથૈવ પતિતૌ ધ્વજૌ। `નિકૃન્તતોઃ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્દ્રોણસાત્યકયો રણે
યુદ્ધમાં દ્રોણ અને સાત્યકીના તીક્ષ્ણ તીરો વડે બંનેના છત્ર અને ધ્વજ પણ કપાઈને જમીન પર પડી ગયા.
ઉભૌ રુધિરસિક્તાઙ્ગાવુભૌ ચ વિજયૈષિણૌ। સ્રવદ્ભિઃ શોણિતં ગાત્રૈઃ પ્રસ્રુતાવિવ વારણૌ। અન્યોન્યમભ્યવિધ્યેતાં જીવિતાન્તકરૈઃ શરૈઃ
બંનેના શરીર લોહીથી ભીંજાઈ ગયા હતા, બંને વિજય માટે ઝઝૂમી રહ્યા હતા, જાણે બે હાથીઓ પોતાના અંગમાંથી લોહી વહાવી રહ્યા હોય, એમ જ તેઓ એકબીજાને જીવઘાતક તીરો વડે ઘાયલ કરતા હતા.
ગર્જિતોત્કૃષ્ટસન્નાદાઃ શઙ્ખદુન્દુભિનિઃસ્વનાઃ। ઉપારમન્મહારાજ વ્યાજહાર ન કશ્ચન
મહારાજ, ગર્જનારા અને ભયંકર ધ્વનિ કરતા શંખ અને ઢોલના અવાજો એકાએક શાંત થઈ ગયા; કોઈએ પણ એક શબ્દ પણ બોલ્યો નહીં.
તુષ્ણીંભૂતાન્યનૌકાનિ યોધા યુદ્ધાદુપારમન્। દદર્શ દ્વૈરથં તાભ્યાં જાતકૌતૂહલો જનઃ
બધા યોદ્ધાઓ ચૂપચાપ થઈ ગયા અને યુદ્ધ પણ અટકી ગયું; લોકો બંને વચ્ચેનું દ્વંદ્વયુદ્ધ ઉત્સુકતાથી જોતા રહ્યા.
રથિનો હસ્તિયન્તારો હયારોહાઃ પદાતયઃ। અવૈક્ષન્તાચલૈર્નેત્રૈઃ પરિવાર્ય નરર્ષભૌ
રથ上的 યોદ્ધાઓ, હાથીઓના ચાલક, ઘોડેસવાર અને પગદળના સૈનિકોએ બંને મહાન પુરુષોને ઘેરી લીધા અને આંખ પણ ન ઝપકાવીને તેમને નિહાળતા રહ્યા.
હસ્ત્યનીકાન્યતિષ્ઠન્ત તથાનીકાનિ વાજિનામ્। તથૈવ રથવાહિન્યઃ પ્રતિવ્યૂહ્ય વ્યવસ્થિતાઃ
હાથીઓની ટુકડીઓ સ્થિર રહી, ઘોડાઓની પાંખો પણ જ્યામ હતી; એ જ રીતે રથોની સેનાઓ સામસામે ઊભી રહી.
મુક્તાવિદ્રુમચિત્રૈશ્ચ મણિકાઞ્ચનભૂષિતૈઃ। ધ્વજૈરાભરણૈશ્ચિત્રૈઃ કવચૈશ્ચ હિરણ્મયૈઃ
મોતી અને વિદ્રુમથી શોભતા ધ્વજ, રત્ન અને સોનાના આભૂષણો, અને ચમકતા સોનાના કવચોથી તેઓ સુંદર રીતે શોભતા હતા.
વૈજયન્તીપતાકાભિઃ પરિસ્તોમાઙ્ગકમ્બલૈઃ। વિમલૈર્નિશિતૈઃ શસ્ત્રૈર્હયાનાં ચ પ્રકીર્ણકૈઃ
વૈજયંતી ધ્વજાઓ, સુંદર ઓઢણીઓ, નિર્મળ અને તીક્ષ્ણ શસ્ત્રો અને ઘોડાઓના વિખેરાયેલા સાજો સાથે તેઓ શોભતા હતા.
જાતરૂપમયીભિશ્ચ રાજતીભિશ્ચ મૂર્ધસુ। ગજાનાં કુમ્ભમાલાભિર્દન્તવેષ્ટૈશ્ચ ભારત
સોનાના અને ચાંદીના મુગટ, હાથીઓના કાંધ પર હાર અને દાંતના શણગારોથી, હે ભરત, સજાવટ કરવામાં આવી હતી.
સબલાકાઃ સખદ્યોતાઃ સૈરાવતશતહદાઃ। અદૃશ્યન્તોષ્ણપર્યાયે મેઘાનામિવ વાગુરાઃ
સેનાઓ, તેજસ્વી આભૂષણો અને સેંકડો ઐરાવત જેવા મહાન હાથીઓ સાથે, તેઓ યુદ્ધના તાપમાં વીજળીથી ઢંકાયેલા મેઘો જેવા લાગતા હતા.