તસ્યાર્જુનઃ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ કઙ્કપત્રપરિચ્છદૈઃ। ન્યપાતયદ્ધયાઞ્શીઘ્રં યતમાનસ્ય મારિષ। ધનુશ્ચાસ્યાપરૈશ્છિત્ત્વા શરૈઃ પાર્થો વિચક્રમે
અર્જુને તીક્ષ્ણ અને ગીધના પાંખવાળા તીરો વડે, શ્રુતાયુના ઘોડાઓને ઝડપથી ઘાયલ કરી નાખ્યા અને બીજા તીરો વડે તેનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું, પછી આગળ વધ્યો.
અમ્બષ્ઠસ્તુ ગદાં ગૃહ્ય ક્રોધપર્યાકુલેક્ષણઃ। આસસાદ રણે પાર્થં કેશવં ચ મહારથમ્
અંબષ્ઠે ગુસ્સાથી આંખો લાલ કરીને ગદા ઉઠાવી, યુદ્ધમાં પાર્થ અને મહારથી કેશવ પાસે પહોંચી ગયો.
તતઃ સમ્પ્રહરન્વીરો ગદામુદ્યમ્ય ભારત। રથમાવાર્ય ગદયા કેશવં સમતાડયત્
પછી એ વીર ગદા ઉંચકી, રથને રોકી, ગદાથી કેશવને જોરથી માર્યો.
ગદયા તાડિતં દૃષ્ટ્વા કેશવં પરવીરહા। અર્જુનોઽથ ભૃશં ક્રુદ્ધઃ સોઽમ્બષ્ઠં પ્રતિ ભારત
કેશવને ગદાથી ઘાયલ થતો જોઈ, શત્રુવિર અર્જુન ખૂબ જ ગુસ્સે થયો અને એ અંબષ્ઠ સામે તીવ્ર ક્રોધથી ઊભો રહ્યો.
તતઃ શરૈર્હેમપુઙ્ખૈઃ સગદં રથિનાં વરમ્। છાદયામાસ સમરે મેઘઃ સૂર્યમિવોદિતમ્
પછી અર્જુને સોનાની પાંખવાળા તીરો વડે ગદા પકડીને ઊભેલા શ્રેષ્ઠ રથિયારને આવરી લીધો, જાણે મેઘ ઉગતા સૂર્યને ઢાંકી દે.
અથાપરૈઃ શરૈશ્ચાપિ ગદાં તસ્ય મહાત્મનઃ। અચૂર્ણયત્તદા પાર્થસ્તિદદ્ભુતમિવાભવત્
પછી પાર્થે બીજા તીરો વડે એ મહાન આત્માવાનની ગદાને તોડી નાખી, અને એ દૃશ્ય અદ્ભુત લાગ્યું.
અથ તાં પતિતાં દૃષ્ટ્વા ગૃહ્યાન્યાં ચ મહાગદામ્। અર્જુનં વાસુદેવં ચ પુનઃ પુનરતાડયત્
પછી ગદા પડી ગયેલી જોઈ, તેણે બીજી મોટી ગદા પકડી અને વારંવાર અર્જુન અને વાસુદેવ પર પ્રહાર કર્યા.
તસ્યાર્જુનઃ ક્ષુરપ્રાભ્યાં સગદાવુદ્યતૌ ભુજૌ। ચિચ્છેદેન્દ્રધ્વજાકારૌ શિરશ્ચાન્યેન પત્રિણા
અર્જુને કટાર જેવા તીરો વડે ગદા ઉંચકીને ઊભેલા તેના બંને હાથ કાપી નાખ્યા, જે ઇન્દ્રના ધ્વજ જેવા લાગતા હતા, અને બીજા પાંખવાળા તીરે તેનું માથું પણ કાપી નાખ્યું.
સ પપાત હતો રાજન્વસુધામનુનાદયન્। ઇન્દ્રધ્વજ ઇવોત્સૃષ્ટો યન્ત્રનિર્મુક્તબન્ધનઃ
હે રાજા, તે યુદ્ધમાં માર્યો ગયો અને ધરતી પર પડ્યો, જેમ ઇન્દ્રનો ધ્વજ બંધનમાંથી મુક્ત થઈને નીચે પડે છે અને આખું મેદાન ગૂંજતું થાય છે.
અમ્બષ્ઠે તુ તદા ભગ્ને તવ સૈન્યમભજ્યત
જ્યારે અંબષ્ઠ પરાજિત થયો, ત્યારે તારો સૈન્ય તૂટી પડ્યું.
રથાનીકાવગાઢશ્ચ વારણાશ્વશતૈર્વૃતઃ। અદૃશ્યત પદા પાર્થો ઘનૈઃ સૂર્ય ઇવાવૃતઃ
પાર્થ પદયાત્રા કરીને રથોની ગાઢ પાંખી વચ્ચે, હજારો હાથીઓ અને ઘોડાઓથી ઘેરાયેલો દેખાયો, જેમ ઘનઘોર વાદળો વચ્ચે સૂર્ય છુપાય છે.
નાનાવિધૈશ્ચ શસ્ત્રૌઘૈઃ પાત્યમાનૈર્મહારણે। ન સન્ધિઃ શક્યતે ભેત્તું વર્મબન્ધસ્ય તસ્ય તુ
મહાસંગ્રામમાં અનેક પ્રકારના શસ્ત્રવર્ષા વરસતા હોવા છતાં, તેના કવચના બંધને કોઈ તોડી શક્યું નહીં.
સ તેન વર્મણા ગુપ્તો વૃત્રં દેવરિપું તદા। જઘાન સમરેઽભીતઃ શક્રો દેવાગ્રણીસ્તદા
એ કવચથી સુરક્ષિત થઈને, દેવોના આગવા ઇન્દ્રે નિર્ભય થઈને યુદ્ધમાં દેવશત્રુ વૃત્રને માર્યો.
તં ચ મન્ત્રમયં બન્ધં વર્મ ચાઙ્ગિરસે દદૌ। અઙ્ગિરાઃ પ્રાહ પુત્રસ્ય મન્ત્રજ્ઞસ્ય બૃહસ્પતેઃ। બૃહસ્પતિરથોવાચ અગ્નિવેશ્યાય ધીમતે
એ મંત્રમય બંધન અને કવચ અંગિરાસને આપ્યું; અંગિરાસે પોતાના પુત્ર, મંત્રજ્ઞ બૃહસ્પતિને કહ્યું અને પછી બૃહસ્પતિએ બુદ્ધિશાળી અગ્નિવેશ્યને કહ્યું.
અગ્નિવેશ્યો મમ પ્રાદાત્તેન બધ્નામિ વર્મ તે। તવાહ્ય દેહરક્ષાર્થં મન્ત્રેણ નૃપસત્તમ
અગ્નિવેશ્યે મને આપ્યું; એથી, હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, હું મંત્રથી તારા શરીરની રક્ષા માટે તને કવચ બાંધું છું.
એવમુક્ત્વા તતો દ્રોણસ્તવ પુત્રં મહાદ્યુતિમ્। પુનરે વચઃ પ્રાહ શનૈરાચાર્યપુઙ્ગવઃ
આ રીતે કહ્યા પછી, મહાન ગુરુ દ્રોણે ધીરે ધીરે તારા તેજસ્વી પુત્રને ફરી સંબોધન કર્યું.
બ્રહ્મસૂત્રેણ બધ્નામિ કથચં તવ ભારત। હિરણ્યગર્ભેણ યથા બદ્ધં વિષ્ણોઃ પુરા રણે
હે ભારત, હું બ્રહ્મસૂત્રથી તને કવચ બાંધું છું, જેમ હિરણ્યગર્ભે યુદ્ધમાં વિષ્ણુને કવચ બાંધ્યું હતું.
યથા ચ બ્રહ્મણા બદ્ધં સઙ્ગ્રામે તારકામયે। શક્રસ્ય કવચં દિવ્યં તથા બધ્નામ્યહં તવ
અને જેમ બ્રહ્માએ તારકાસુરના યુદ્ધમાં ઇન્દ્રને દિવ્ય કવચ બાંધ્યું હતું, તેમ હું પણ તને એ કવચ બાંધું છું.
બદ્ધા તુ કવચં તસ્ય મન્ત્રેણ વિધિપૂર્વકમ્। પ્રેષયામાસ રાજાનં યુદ્ધાય મહતે દ્વિજઃ
મંત્રોચ્ચાર અને વિધિપૂર્વક કવચ બાંધ્યા પછી, બ્રાહ્મણે રાજાને મહાયુદ્ધ માટે મોકલ્યો.
સ સન્નદ્ધો મહાબાહુરાચાર્યેણ મહાત્મના। `પ્રસ્થિતઃ સહસા રાજન્યત્ર યાતો ધનઞ્જયઃ
મહાન આત્માવાળા ગુરુએ કવચ બાંધ્યા પછી, મહાબાહુ રાજા તત્કાળ ત્યાં ગયો, જ્યાં ધનંજય ગયો હતો.
રથાનાં ચ સહસ્રેણ ત્રિગર્તાનાં પ્રહારિણામ્। તથા દન્તિસહસ્રેણ મત્તાનાં વીર્યશાલિનામ્
ત્રિગર્તોના હજાર રથો, ભયાનક યુદ્ધકર્તા, અને હજાર મસ્ત અને શક્તિશાળી હાથીઓ સાથે તે આગળ વધ્યો.
અશ્વાનાં નિયુતેનૈવ તથાઽન્યૈશ્ચ મહારથૈઃ। વૃતઃ પ્રાયાન્મહાબાહુરર્જુનસ્ય રથં પ્રતિ
દસ હજાર ઘોડાઓ અને અન્ય મહારથીઓ સાથે મહાબાહુ રાજા અર્જુનના રથ તરફ આગળ વધ્યો.
નાનાવાદિત્રઘોષેણ યથા વૈરોચનિસ્તથા
વિવિધ વાદ્યોના ઘોષ સાથે, તે વિરોચનપુત્ર જેવી ધ્વનિ સાથે આગળ વધ્યો.
તતઃ શબ્દો મહાનાસીત્સૈન્યાનાં તવ ભારત। અગાધં પ્રસ્થિતં દૃષ્ટ્વા સમુદ્રમિવ કૌરવમ્
પછી, હે ભારત, તારા સૈન્યમાંથી મહાન ઘોષ ઉઠ્યો, કારણ કે કૌરવોનું ઘનઘોર સૈન્ય સમુદ્ર જેવું આગળ વધતું હતું.
તે હયાઃ સાધ્વશોભન્ત મિશ્રિતા વાતરંહસઃ। પારાવતસવર્ણાશ્ચ રક્તશોણાશ્ચ સંયુગે
યુદ્ધમાં પવનની ઝડપથી દોડતા, કબૂતર જેવા રંગના અને લાલ રંગના ઘોડાઓ સુંદર દેખાતા હતા.
પારાવતસવર્ણાસ્તે રક્તશોણવિમિશ્રિતાઃ। હયાઃ શુશુભિરે રાજન્મેઘા ઇવ સવિદ્યુતઃ
હે રાજા, કબૂતર જેવા રંગના અને લાલ રંગમાં મિશ્રિત એ ઘોડાઓ વીજળીવાળા વાદળો જેવું તેજસ્વી લાગતા હતા.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્તુ સમ્પ્રેક્ષ્ય દ્રોણમભ્યાશમાગતમ્। અસિચર્માદદે વીરો ધનુરુત્સૃજ્ય ભારત
ધૃષ્ટદ્યુમ્ને જ્યારે દ્રોણને પોતાના નજીક આવતો જોયો, ત્યારે તેણે પોતાની ધનુષ્યને બાજુ પર મૂકી દીધી અને બહાદુરપણે તલવાર અને ઢાલ હાથમાં લીધી.
ચિકીર્ષુર્દુષ્કરં કર્મ પાર્ષતઃ પરવીરહા। ઈષાયાઃ સમતિક્રમ્ય દ્રોણસ્ય રથમાવિશત્
પૃષ્ઠનું પુત્ર, દુશ્મન વીરોને હરાવનાર, અઘરું કામ કરવા ઉત્સુક થઈ, ઇષા પાર કરી દ્રોણના રથમાં ચઢી ગયો.
અતિષ્ઠદ્યુગમધ્યે સ યુગસન્નહનેષુ ચ। જઘનાર્ધેષુ ચાશ્વાનાં તત્સૈન્યાન્યભ્યપૂજયન્
તે રથના યૂગના મધ્યમાં અને જોડાણની જગ્યાએ, તેમજ ઘોડાઓના પાછળના ભાગે ઊભો રહ્યો; તેની આ બહાદુરી જોઈને સૈન્યોએ તેની પ્રશંસા કરી.
ખઙ્ગેન ચરતસ્તસ્ય શોણાશ્વાનધિતિષ્ઠતઃ। ન દદાર્શાન્તરં દ્રોણસ્તદદ્ભુતમિવાભવત્
જ્યારે તે તલવાર લઈને લાલ ઘોડાઓ વચ્ચે ફરતો હતો, ત્યારે દ્રોણને ક્યાંય પણ ખાલી જગ્યા દેખાઈ નહોતી; એ બધું જાણે કોઈ અજાયબી જેવી લાગતી હતી.