અયુધ્યમાનાય તતઃ કેશવાય નરાધિપ। ક્ષિપ્તા શ્રુતાયુધેનાથ તસ્માત્તમવધીદ્ગદા
પછી, શ્રુતાયુધે કેશવ પર, જે લડતો નહોતો, ગદા ફેંકી; એ જ ગદાએ તેને મારી નાખ્યો.
યથોક્તં વરુણેનાજૌ તથા સ નિધનં ગતઃ। વ્યસુશ્ચાપ્યપતદ્ભૂમૌ પ્રેક્ષતાં સર્વધન્વિનામ્
જેમ યુદ્ધમાં વરુણે કહ્યું હતું એમ જ, શ્રુતાયુધનું અંત આવી ગયું; અને તે બધાં ધનુર્ધારીઓની સામે, પ્રાણ છોડીને ધરતી પર પડ્યો.
પતમાનસ્તુ સ બભૌ પર્ણાશાયાઃ પ્રિયઃ સુતઃ। સમ્ભગ્ન ઇવ વાતેન બહુશાખો વનસ્પતિઃ
પડતાં પડતાં પર્ણાશાયાનો પ્રિય પુત્ર તેજથી ઝગમગતો દેખાયો, જાણે પવનથી અનેક ડાળીઓ તૂટી ગયેલું મોટું વૃક્ષ ધરતી પર પડ્યું હોય.
તતઃ સર્વાણિ સૈન્યાનિ સેનામુખ્યાશ્ચ સર્વશઃ। પ્રાદ્રવન્ત હતં દૃષ્ટ્વા શ્રુતાયુધમરિન્દમમ્
પછી, શ્રુતાયુધ જે શત્રુવિનાશક હતો, તેને મરેલો જોઈને બધાં સૈનિકો અને તેમના નેતાઓ ચારે બાજુ ભાગી ગયા.
તતઃ કામ્ભોજરાજસ્ય પુત્રઃ શૂરઃ સુદક્ષિણઃ। અભ્યયાજ્જવનૈરશ્વૈઃ ફલ્ગુનં શત્રુસૂદનમ્
પછી, કામ્બોજના રાજાના શૂરવીર પુત્ર સુદક્ષિણ ઝડપથી પોતાના ઘોડાઓ સાથે શત્રુવિનાશક ફાલ્ગુન સામે આગળ વધ્યો.
તસ્ય પાર્થઃ શરાન્સપ્ત પ્રેષયામાસ ભારત। તે તં શૂરં વિનિર્ભિદ્ય પ્રાવિશન્ધરણીતલમ્
પાર્થએ તેના પર સાત બાણ છોડ્યા; એ બાણોએ શૂરવીરને ભેદી નાખ્યો અને ધરતીમાં ઘૂસી ગયા.
સોઽતિવિદ્ધઃ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્ગાણ્ડીવપ્રેષિતૈર્મૃધે। અર્જુનં પ્રતિવિવ્યાધ દશભિઃ કઙ્કપત્રિભિઃ
યુદ્ધમાં ગાંડીવથી છોડેલા તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ થયાં છતાં, સુદક્ષિણએ અર્જુન પર ગીધના પાંખવાળા દસ બાણો છોડ્યા.
વાસુદેવં ત્રિભિર્વિદ્ધ્વા પુનઃ પાર્થં ચ પઞ્ચભિઃ। તસ્ય પાર્થો ધનુશ્છિત્ત્વા કેતું ચિચ્છેદ મારિષ
સુદક્ષિણએ વસુદેવને ત્રણ બાણો અને પાર્થને પાંચ બાણો માર્યા; પણ પાર્થએ તેનું ધનુષ્ય અને પછી ધ્વજ કાપી નાખ્યા.
ભલ્લાભ્યાં ભૃશતીક્ષ્ણાભ્યાં તં ચ વિવ્યાધ પાણ્ડવઃ। સ તુ પાર્થં ત્રિભિર્વિદ્ધ્વા સિંહનાદમથાનદત્
પાંડવે બે અત્યંત તીક્ષ્ણ ભલ્લોથી તેને ઘાયલ કર્યો; પણ સુદક્ષિણએ પાર્થને ત્રણ બાણો મારીને સિંહની જેમ દહાડ કર્યો.
સર્વપારશવીં ચૈવ શક્તિં શૂરઃ સુદક્ષિણઃ। સઘણ્ટાં પ્રાહિણોદ્ધોરાં ક્રુદ્ધો ગાણ્ડીવધન્વને
ક્રોધિત સુદક્ષિણએ ઘંટીઓથી સજ્જ, સંપૂર્ણ લોખંડની ભયાનક શક્તિ ગાંડીવધારી અર્જુન પર ફેંકી.
સા જ્વલન્તી મહોલ્કેવ તમાસાદ્ય મહારથમ્। સવિસ્ફુલિઙ્ગા નિર્ભિદ્ય નિપપાત મહીતલે
એ જ્વલંત ભાલા, મહા ઉલ્કા જેવી, ચમકતી ચિંહીઓ સાથે મહારથ પર પડીને તેને ફાડી નાખી ધરતી પર પડી ગઈ.
શક્યા ત્વભિહતો ગાઢં મૂર્ચ્છયાઽભિપરિપ્લુતઃ। સમાશ્વાસ્ય મહાતેજાઃ સૃક્વિણી પરિલેલિહન્
મજબૂત ઘા લાગતાં અને ચક્કરથી ઘેરાઈને પણ, શક્યે પોતે સંભાળી લીધો અને હોઠ ચાટતો ઊભો રહ્યો.
તં ચતુર્દશભિઃ પાર્થો નારાચૈઃ કઙ્કપત્રિભિઃ। સાશ્વધ્વજધનુઃસૂતં વિવ્યાધાચિન્ત્યવિક્રમઃ
પછી પાર્થએ ચૌદ લોખંડના, ગીધના પાંખવાળા બાણો વડે તેને, તેના ઘોડા, ધ્વજ, ધનુષ્ય અને સારથીને ઘાયલ કર્યા.
રથં ચાન્યૈઃ સુબહુભિશ્ચક્રે વિશકલં શરૈઃ। સુદક્ષિણં તં કામ્ભોજં મોઘસઙ્કલ્પવિક્રમમ્। બિભેદ હૃદિ બાણેન પૃથુધારેણ પાણ્ડવઃ
અને અનેક બાણોથી રથને તૂટી પડ્યો; પછી પાંડવે નિષ્ફળ પ્રયત્ન કરનાર કામ્બોજ સુદક્ષિણને પહોળા ધારવાળા બાણથી હૃદયમાં ભેદી નાખ્યો.
સ ભિન્નવર્મા સ્રસ્તાઙ્ગઃ પ્રભ્રષ્ટમુકુટાઙ્ગદઃ। પપાતાભિમુખઃ શૂરો યન્ત્રમુક્ત ઇવ ધ્વજઃ
જેના વરચા તૂટી ગયા હતા, અંગો ઢળી પડ્યા હતા, મસ્તકમાળ અને કંકણો પણ ખસી ગયા હતા, એ શૂરવીર ધ્વજ જેમ યંત્રમાંથી છૂટી જાય અને જમીન પર પડી જાય, એમ આગળ વળી પડ્યો.
ગિરેઃ શિખરજઃ શ્રીમાન્સુશાખઃ સુપ્રતિષ્ઠિતઃ। નિર્ભગ્ન ઇવ વાતેન કર્ણિકારો હિમાત્યયે। વિશીર્ણઃ પતિતો રાજા પ્રસાર્ય વિપુલૌ ભુજૌ
પર્વતની ટોચ પર ઊભેલી સુંદર અને મજબૂત ડાળી કે શિયાળાની ઠંડી પછી પવનથી તૂટી પડેલો કર્ણિકાર વૃક્ષ, એમ રાજા પોતાના વિશાળ હાથ ફેલાવીને ધરતી પર પડ્યો હતો.
શેતે સ્મ નિહતો ભૂમૌ કામ્ભોજાસ્તરણોચિતઃ। મહાર્હાભરણોપેતઃ સાનુમાનિવ પર્વતઃ
જેને હંમેશા નરમ અને મોહક શય્યા મળતી હતી, જે મહામૂલ્યના આભૂષણોથી સજ્જ હતો, એ રાજા પર્વતની ધાર જેવી ભૂમિ પર પડ્યો હતો.
સુદર્શનીયસ્તામ્રાક્ષઃ કર્ણિના સ સુદક્ષિણઃ। પુત્રઃ કામ્ભોજરાજસ્ય પાર્થેન વિનિપાતિતઃ
સુંદર અને તાંબાના રંગની આંખો ધરાવતો સુદક્ષિણ, કાંબોજ રાજાનો પુત્ર, કર્ણિન સાથે, અર્જુને યુદ્ધમાં માર્યો હતો.
ધારયન્નગ્નિસઙ્કાશાં શિરસા કાઞ્ચનીં સ્રજમ્। અશોભત મહાબાહુર્વ્યસુર્ભૂમૌ નિપાતિતઃ
જેના મસ્તકે અગ્નિ જેવી તેજસ્વી સોનાની વણાવેલી માળા હતી, એ મહાબાહુ પૃથ્વી પર નિર્વાણ અવસ્થામાં પડ્યો હતો, છતાં તે તેજસ્વી લાગતો હતો.
તતઃ સર્વાણિ સૈન્યાનિ વ્યદ્રવન્ત સુતસ્ય તે। હતં શ્રુતાયુધં દૃષ્ટ્વા કામ્ભોજં ચ સુદક્ષિણમ્
પછી, જ્યારે શ્રુતાયુધ અને કાંબોજના સુદક્ષિણના મૃત્યુની ખબર પડી, ત્યારે તારા પુત્રની આખી સેના ડરીને ભાગી ગઈ.
તૌ ચ ફલ્ગુનબાણૌઘૈર્વિબાહુશિરસૌ કૃતૌ। વસુધામન્વપદ્યેતાં વાતનુન્નાવિવ દ્રુમૌ
ફલ્ગુનના બાણોથી બંનેના હાથ અને માથા કપાઈ ગયા અને તેઓ પવનથી ધરાશાયી થતી ઝાડની જેમ ધરતી પર પડ્યા.
શ્રુતાયુષશ્ચ નિધનં વધશ્ચેવાશ્રુતાયુષઃ। લોકવિસ્માપનમભૂત્સમુદ્રસ્યેવ શોષણમ્
શ્રુતાયુસ અને અશ્રુતાયુસનું મૃત્યુ, જાણે સાગર સુકાઈ જાય એમ, સમગ્ર લોકને આશ્ચર્યચકિત કરી દીધું.
તયોઃ પદાનુગાન્હત્વા પુનઃ પઞ્ચશતં રથાન્। પ્રત્યગાદ્ભારતીં સેનાં નિઘ્નન્પાર્થો વરાન્વરાન્
બન્નેના અનુયાયીઓ અને પાંચસો રથીઓને માર્યા પછી, અર્જુન શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓને હરાવતો ફરીથી ભારતીઓની સેના તરફ પાછો ફર્યો.
શ્રુતાયુષં ચ નિહતં પ્રેક્ષ્ય ચૈવાશ્રુતાયુષમ્। નિયતાયુશ્ચ સઙ્ક્રુદ્ધો દીર્ઘાયુશ્ચૈવ ભારત
શ્રુતાયુસ અને અશ્રુતાયુસના મૃત્યુ જોઈને, નિયતાયુ અને દીર્ઘાયુ, હે ભારત, અત્યંત ક્રોધિત થયા.
પુત્રૌ તયોર્નરશ્રેષ્ઠૌ કૌન્તેયં પ્રતિ જગ્મતુઃ। કિરન્તૌ વિવિધાન્બાણાન્પિતૃવ્યસનકર્શિતૌ
પિતાના દુઃખથી પીડાતા, એ બંને પુત્રો, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, કૌંતેય સામે વિવિધ બાણો વરસાવતા આગળ વધ્યા.
તાવર્જુનો મુહૂર્તેન શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ। પ્રૈષયત્પરમક્રુદ્ધો યમસ્ય સદનં પ્રતિ
અર્જુને ક્ષણમાં જ, સારી રીતે જોડાયેલા બાણોથી, ભારે ક્રોધથી, બંનેને યમલોક તરફ મોકલી દીધા.
લોડયન્તમનીકાનિ દ્વિપં પદ્મસરો યથા। નાશક્નુવન્વારયિતું પાર્થં ક્ષત્રિયપુઙ્ગવાઃ
જેમ હાથી કમળના સરોવર ઉથલાવી દે છે, તેમ અર્જુને સેનામાં ખળભળાટ મચાવી દીધો; શ્રેષ્ઠ ક્ષત્રિયોએ પણ પાર્થને રોકી શક્યા નહીં.
અઙ્ગાસ્તુ ગજસઙ્ઘૈશ્ચ પાણ્ડવં પર્યવારયન્। ક્રુદ્ધાઃ સહસ્રશો રાજઞ્શિક્ષિતા હસ્તિસાદિનઃ
અંગ દેશના યોદ્ધાઓએ હજારો હાથીઓ સાથે પાંડવને ઘેરી લીધો; ગુસ્સામાં ભરેલા, તાલીમયુક્ત હાથીસવારોએ હુમલો કર્યો.
દુર્યોધનસમાદિષ્ટાઃ કુઞ્જરૈઃ પર્વતોપમૈઃ। પ્રાચ્યાશ્ચ દાક્ષિણાત્યાશ્ચ કલિઙ્ગપ્રમુખા નૃપાઃ
દુર્યોધનના આદેશથી, પૂર્વ અને દક્ષિણના રાજાઓ, કળિંગના નેતૃત્વમાં, પર્વત જેવા વિશાળ હાથીઓ સાથે આગળ વધ્યા.
તેષામાપતતાં શીઘ્રં ગાણ્ડીવપ્રેષિતૈઃ શરૈઃ। નિચકર્ત શિરાંસ્યુગ્રો બાહૂનપિ સુભૂષણાન્
જ્યારે તેઓ ઝડપથી ધસી આવ્યા, ત્યારે અર્જુને ગાંડીવના તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમના માથા અને સુંદર રીતે શોભતા હાથ કપાઈ નાખ્યા.