અનન્તરં ચ કામ્ભોજો જલસન્ધશ્ચ મારિષ। દુર્યોધનશ્ચ કર્ણશ્ચ તદનન્તરમેવ ચ
પછી કામ્બોજ અને જલસંધ આવ્યા, અને તરત જ તેમના પછી દુર્યોધન અને કર્ણ ઊભા રહ્યા.
તતઃ શતસહસ્રાણિ યોદાનાનમનિવર્તિનામ્। વ્યવસ્થિતાનિ સર્વાણિ શકટે મુખરક્ષિણામ્
પછી એક લાખ અડગ યુદ્ધવીરો રથના આકારની વ્યૂહમાં, તેના મુખને રક્ષતાં ગોઠવાયા.
તેષાં ચ પૃષ્ઠતો રાજા બલેન મહતા વૃતઃ। જયદ્રથસ્તતો રાજા સૂચીપાર્શ્વે વ્યવસ્થિતઃ
તેમના પાછળ રાજા મહાન સૈન્યથી ઘેરાયેલા હતા, અને પછી રાજા જયદ્રથ સૂચી વ્યૂહના બાજુએ ઊભા રહ્યા.
શકટસ્ય તુ રાજેન્દ્ર ભારદ્વાજો મુખે સ્થિતઃ। નાત્ર તસ્યાભવદ્ભોદો જુગોપૈનં તતઃ સ્વયમ્
રથના મુખે, હે રાજા, ભારદ્વાજ ઊભા રહ્યા; ત્યાં તેમને કોઈ ભય નહોતું, કારણ કે તેઓ પોતે જ રક્ષણ કરી રહ્યા હતા.
શ્વેતવર્મામ્બરોષ્ણીષો વ્યૂઢોરસ્કો મહાભુજઃ। ધનુર્વિસ્ફારયન્દ્રોણસ્તસ્થૌ ક્રુદ્ધ ઇવાન્તકઃ। `તસ્ય સૈન્યસ્ય સર્વસ્ય નેતા ગોપ્તા ચ વીર્યવાન્
શ્વેત વસ્ત્ર, કવચ અને પાગડી પહેરેલા, પહોળા છાતી અને બળવાન ભુજાવાળા દ્રોણ, ધનુષ તાણતા, ક્રોધિત યમરાજ જેવાં ઊભા રહ્યા; તેઓ આખા સૈન્યના નેતા અને રક્ષક હતા.
તાકિનં શોણહયં વેદીકૃષ્ણાજિનધ્વજમ્। દ્રોણસ્ય રથમાલોક્ય પ્રહૃષ્ટાઃ કુરવોઽભવન્
દ્રોણના રથને, જેમાં લાલ ઘોડા, વાઘની ચામડીનો ધ્વજ અને કાળાં હરણચામડાનો ધ્વજ હતો, જોઈને કૌરવો આનંદિત થયા.
સિદ્ધચારણસઙ્ઘાનાં વિસ્મયઃ સુમહાનભૂત્। દ્રોણેન વિહિતં દૃષ્ટ્વા વ્યૂહં ક્ષુબ્ધાર્ણવોપમમ્
દ્રોણે રચેલી વ્યૂહરચના, જે ઉગ્ર સમુદ્ર જેવી લાગતી હતી, જોઈને સિદ્ધ અને ચારણોના સમૂહોમાં મહાન આશ્ચર્ય થયું.
સશૈલસાગરવનાં નાનાજનપદાકુલામ્। ગ્રસેદ્વ્યૂહઃ ક્ષિતિં સર્વામિતિ ભૂતાનિ મેનિરે
આ વ્યૂહ, જેમાં પર્વતો, સમુદ્રો, જંગલો અને અનેક જાતિના લોકો ભરેલા હતા, બધાં જીવોને એવું લાગ્યું કે જાણે આખી ધરતીને ગળી જાય.
બહુરથમનુજાશ્વપત્તિનાગં પ્રતિભયનિઃસ્વનમદ્ભુતાનુરૂપમ્। અહિતહૃદયભેદનં મહદ્વૈ શકટમવેક્ષ્ય કૃતં નનન્દ રાજા
અનેક રથો, ભાઈઓ, ઘોડા, પગદળ અને હાથીઓથી ભરેલી, ભયજનક ધ્વનિથી ગૂંજી રહેલી, અદ્ભુત અને યોગ્ય એવી મહાન રથવ્યૂહને જોઈને, દુશ્મનોના હૃદય ભેદી શક્તિવાળી, રાજા આનંદિત થયા.
તયોઃ શઙ્ખપ્રણાદેન તવ સૈન્યે વિશામ્પતે। આસન્સંહૃષ્ટરોમાણઃ કમ્પિતા ગતચેતસઃ
આ બન્ને શંખના નાદથી, હે રાજાઓના રાજા, તારા સૈન્યમાં કેટલાયના રોમાંચ ખડા થઈ ગયા અને ઘણા ડરીને સંભાળ ગુમાવી બેઠા.
યથા ત્રસ્યન્તિ ભૂતાનિ સર્વાણ્યશનિનિઃસ્વનાત્। તથા શઙ્ખપ્રણાદેન વિત્રેસુસ્તવ સૈનિકાઃ
જેમ વીજળીના ગર્જનાથી બધા જીવજંતુઓ ડરી જાય છે, એમ જ તમારા સૈનિકો શંખના ધ્વનિથી ભયભીત થઈ ગયા.
પ્રસુસ્રુવુઃ શકૃન્મૂત્રં વાહનાનિ ચ સર્વશઃ। એવં સવાહનં સર્વમાવિગ્નમભવદ્બલમ્
તમામ જાનવરો અને વાહનોને ડરથી પેશાબ અને વિસર્જન થઈ ગયું; આમ, તમારી આખી સેના અને તેના વાહનો ખૂબ ગભરાઈ ગયા.
સીદન્તિ સ્મ નરા રાજઞ્શઙ્ખશબ્દેન મારિષ। વિસંજ્ઞાશ્ચાભવન્કેચિત્કેચિદ્રાજન્વિતત્રસુઃ
રાજા, શંખના અવાજથી માણસો બેસી ગયા; કેટલાક બેભાન થઈ ગયા અને કેટલાક તો ખૂબ જ ડરી ગયા.
તતઃ કપિર્મહાનાદં સહભૂતૈર્ધ્વજાલયૈઃ। અકરોદ્વ્યાદિતાસ્યશ્ચ ભીષયંસ્તવ સૈનિકાન્
પછી મહાન વાનરે પોતાના સાથીઓ અને ધ્વજાવાળો મોટો અવાજ કર્યો, મોઢું ઉઘાડી ને, અને તમારા સૈનિકોને ડરાવી દીધા.
તતઃ શઙ્ખાશ્ચ ભેર્યશ્ચ મૃદઙ્ગાશ્ચાનકૈઃ સહ। પુનરેવાભ્યહન્યન્ત તવ સૈન્યપ્રહર્ષણાઃ
પછી ફરીથી શંખ, ભેરી, મૃદંગ અને અનાક વગાડવામાં આવ્યા, જેના કારણે તમારી સેના આનંદિત થઈ ગઈ.
નાનાવાદિત્રસંહાદૈઃ ક્ષ્વેડિતાસ્ફોટિતાકુલૈઃ। સિંહનાદૈઃ સમુત્ક્રુષ્ટૈઃ સમાધૂતૈર્મહારથૈઃ
વિવિધ વાદ્યોના મિશ્ર અવાજ, ઘોડાંઓના હણહણાટ, તાળી અને મહારથીઓના ગર્જનાથી આખી સેના હલચલમાં આવી ગઈ.
તસ્મિંસ્તુ તુમુલે શબ્દે ભીરૂણાં ભયવર્ધને। અતીવ હૃષ્ટો દાશાર્હમબ્રવીત્પાકશાસનિઃ
આ ભયજનક અને ગજ્જનાવાળા અવાજમાં, જે ડરપોકોના ભયને વધારતો હતો, પ્રિથાના પુત્ર ખૂબ ખુશ થઈને કૃષ્ણને બોલ્યા.
તત્તથા તવ પુત્રસ્ય સૈન્યં યુધિ પરન્તપ। પ્રભગ્નં દ્રુતમાવિગ્નમતીવ શરપીડિતમ્
હે શત્રુઓને હરાવનાર, યુદ્ધમાં તમારા પુત્રની સેના તૂટી પડી, ભાગી ગઈ, ખૂબ ગભરાઈ ગઈ અને તીરોની પીડાથી ત્રાસી ગઈ.
મારુતેનેવ મહતા મેઘાનીકં વ્યદીર્યત। પ્રકાલ્યમાનં તત્સૈન્યં નાશકત્પ્રતિવીક્ષિતુમ્
મોટા પવનથી વાદળો ફાટી જાય એમ, તમારી સેના પણ ઉડતી રહી અને સામનો કરી શકી નહીં.
પ્રતોદૈશ્ચાપકોટીભિર્હુંકારૈઃ સાધુવાહિતૈઃ। કશાપાર્ષ્ણ્યભિઘાતૈશ્ચ વાગ્ભિરુગ્રાભિરેવ ચ
કસોટી, ધનુષ્યના છેડા, જોરદાર બૂમો, સારો માર, કશા, એડીના ઘા અને કડક શબ્દોથી બધું ઉગ્ર બની ગયું.
ચોદયન્તો હયાંસ્તૂર્ણં પલાયન્તે સ્મ તાવકાઃ। સાદિનો રથિનશ્ચૈવ પત્તયશ્ચાર્જુનાર્દિતાઃ
અર્જુનના પ્રહારથી તમારા ઘોડેસવાર, રથીઓ અને પગદળ ઘોડાંઓને દોડાવતા ભાગી ગયા.
પાર્ષ્ણ્યઙ્ગુષ્ઠાઙ્કુશૈર્નાગં ચોદયન્તસ્તથાઽપરે। શરૈઃ સમ્મોહિતાશ્ચાન્યે તમેવાભિમુખા યયુઃ
કેટલાંકએ એડી, અંગૂઠા અને અંકુશથી હાથીઓને દોડાવ્યા; કેટલાક તીરોના ઘા થી ગભરાઈને સીધા તેના તરફ જતાં રહ્યા.
તવ યોઘ હતોત્સાહા વિભ્રાન્તમનસસ્તદા
આ સમયે તમારી સેના હાર ખાઈ, મનથી ગભરાઈ અને ઉત્સાહ ગુમાવી બેઠી.
અથાન્યદ્ધનુરાદાય હાર્દિક્યઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ। કૃત્વા વિધનુષૌ વીરૌ શરવર્ષૈરવાકિરત્
પછી હાર્દિક્ય ગુસ્સામાં બીજું ધનુષ્ય લઈને, બે વીરોનાં ધનુષ્ય તોડી, તેમને તીરોની વરસાદથી ઢાંકી દીધા.
તાવન્યે ધનુષી સજ્યે કૃત્વા ભોજં વિજઘ્નતુઃ। તેનાન્તરેષુ બીભત્સુર્વિવેશામિત્રવાહિનીમ્
એ બંનેએ બીજું ધનુષ્ય ચઢાવીને ભોજને ઘાયલ કર્યા; એ વચ્ચે બીભત્સુ દુશ્મન સેના વચ્ચે ઘૂસી ગયો.
ન લેભાતે તુ તૌ દ્વારં વારિતૌ કૃતવર્મણા। ધાર્તરાષ્ટ્રેષ્વનીકેષુ યતમાનૌ નરર્ષભૌ
પણ એ બંને ધૃતરાષ્ટ્રની સેના વચ્ચે પ્રયત્ન કરી પણ પ્રવેશ ના કરી શક્યા, કારણ કે કૃતવર્માએ રોકી દીધા.
અનીકાન્યર્દયન્યુદ્ધે ત્વરિતઃ શ્વેતવાહનઃ। નાવધીત્કૃતવર્માણં પ્રાપ્તમપ્યરિસૂદનઃ
શ્વેત ઘોડાવાળો યોદ્ધા યુદ્ધમાં દુશ્મનની પંક્તિઓ તોડી આગળ વધ્યો, પણ શત્રુવિનાશક હોવા છતાં કૃતવર્માને મારી ન શક્યો.
તં દૃષ્ટ્વા તુ તથાઽઽયાન્તંશૂરો રાજા શ્રુતાયુધઃ। અભ્યદ્રવત્સુસઙ્ક્રુદ્ધો વિધુન્વાનો મહદ્ધનુઃ
પછી તેને આવતો જોઈ, વીર રાજા શ્રુતાયુધ્ધ ખૂબ ગુસ્સે થઈને મોટું ધનુષ્ય હલાવતો સામો દોડી આવ્યો.
સ પાર્થં ત્રિભિરાનર્ચ્છત્સપ્તત્યા ચ જનાર્દનમ્। ક્ષુરપ્રેણ સુતીક્ષ્ણેન પાર્થકેતુમતાડયત્
પછી તેણે પાર્થને ત્રણ તીરો મારી અને જનાર્દનને સિત્તેર તીરો ઝાંકી; પછી એક તીક્ષ્ણ કાપક તીરે પાર્થનું ધ્વજકેટુ તોડી નાખ્યું.
તતોઽર્જુનો નવત્યા તુ શરાણાં નતપર્વણામ્। આજઘાન ભૃશં ક્રુદ્ધસ્તોત્રૈરિવ મહાદ્વિપમ્
ત્યાં અર્જુને ખૂબ ગુસ્સે થઈને નવ્વે સુંદર પાંખવાળા તીરો વડે તેને એ રીતે ઘાયલ કર્યો જેમ કોઈ મહાકાય હાથીને અંકુશથી ચોટ પહોંચે.