અચ્છિનચ્છરવર્ષેણ મહતા લોમવાહિના। તતસ્તે પાર્થિવાઃ સર્વે સર્વતઃ પરિવાર્ય તમ્
ભીષ્મએ ઘનઘોર અને કાંટાવાળા બાણવર્ષાથી એ બધાને કાપી નાખ્યા; પછી બધા રાજાઓએ તેને ચારે બાજુથી ઘેરી લીધો.
વવૃષુઃ શરવર્ષેણ વર્ષેણેવાદ્રિમમ્બુદાઃ। સ તં બાણમયં વર્ષં શરૈરાવાર્ય સર્વતઃ
તેઓએ તેના પર બાણોની વરસાદ વરસાવી, જેમ મેઘો પર્વત પર વરસે છે; પણ તેણે પોતાના બાણોથી એ બાણવર્ષને સંપૂર્ણ રોકી દીધું.
તતઃ સર્વાન્મહીપાલાન્પર્યવિધ્યત્ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ। એકૈકસ્તુ તતો ભીષ્મં રાજન્વિવ્યાધ પઞ્ચભિઃ
પછી તેણે દરેક રાજાને ત્રણ-ત્રણ બાણો મારી ઘાયલ કર્યા; અને દરેક રાજાએ, હે રાજન, ભીષ્મને પાંચ બાણો મારી ઘાયલ કર્યો.
સ ચ તાન્પ્રતિવિવ્યાધ દ્વાભ્યાં દ્વાભ્યાં પરાક્રમન્। તદ્યુદ્ધમાસીત્તુમુલં ઘોરં દેવાસુરોપમમ્
પછી તેણે પોતાની શક્તિ બતાવી, દરેકને બે-બે બાણો મારી જવાબ આપ્યો; એ યુદ્ધ એટલું ભયાનક અને ગજ્જન ભરેલું હતું, જાણે દેવ અને દાનવો વચ્ચે યુદ્ધ ચાલતું હોય.
પશ્યતાં લોકવીરાણાં શરશક્તિસમાકુલમ્। સ ધનૂંષિ ધ્વજાગ્રાણિ વર્માણિ ચ શિરાંસિ
દુનિયાના વીરોએ જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે, ભીષ્મે તીરો અને ભાલાંથી ભરેલા ધનુષ્યો, ધ્વજાના શિખરો, કવચો અને માથાંઓ કાપી નાખ્યાં.
ચિચ્છેદ સમરે ભીષ્મઃ શતશોથ સહસ્રશઃ। તસ્યાતિપુરુષં કર્મ લાઘવં રથચારિણઃ
યુદ્ધમાં ભીષ્મે સૈંકડો અને હજારોથી વધુ શત્રુઓને તોડી નાંખ્યા; એ રથસ્વારનું કામ અને ઝડપ અદભૂત હતી.
રક્ષણં ચાત્મનઃ સંખ્યે શત્રવોઽપ્યભ્યપૂજયન્। `અક્ષતઃ ક્ષપયિત્વાન્યાનસઙ્ખ્યેયપરાક્રમઃ
યુદ્ધમાં પોતાનું રક્ષણ કરતા ભીષ્મને શત્રુઓએ પણ માન આપ્યો, કેમ કે અનગણિત શત્રુઓને હરાવીને પણ, તે અખંડિત અને અપરિમિત પરાક્રમ ધરાવતા રહ્યા.
આનિનાય સ કાશ્યસ્ય સુતાઃ સાગરગાસુતઃ।' તાન્વિનિર્જિત્ય તુ રણે સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરઃ
પછી કાશીરાજાના પુત્રને સાગરપારના રાજાના પુત્ર લાવ્યા; યુદ્ધમાં બધા શસ્ત્રધારીઓને હરાવીને, તે સર્વોત્તમ વિજયી બન્યા.
કન્યાભિઃ સહિતઃ પ્રાયાદ્ભારતો ભારતાન્પ્રતિ। તતસ્તં પૃષ્ઠતો રાજઞ્શાલ્વરાજો મહારથઃ
કન્યાઓ સાથે ભીષ્મે ભારતો તરફ પ્રસ્થાન કર્યું; ત્યારે, રાજા, શક્તિશાળી શાલ્વરાજા પાછળથી તેમના પીછે આવ્યો.
અભ્યગચ્છદમેયાત્મા ભીષ્મં શાન્તનવં રણે। વારણં જઘને ભિન્દન્દન્તાભ્યામપરો યથા
અવિજયી શાલ્વરાજા યુદ્ધમાં શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ પાસે આવી પહોંચ્યા, જેમ કે બીજો હાથી પોતાના દુશ્મનના પાછળના ભાગને દાંતથી ફાડી નાખે.
વાસિતામનુસંપ્રાપ્તો યૂથપો બલિનાં વરઃ। સ્ત્રીકામસ્તિષ્ઠતિષ્ઠેતિ ભીષ્મમાહ સ પાર્થિવઃ
મજબૂત વીરોએ સુગંધનો પીછો કરતાં આગળ વધ્યા; સ્ત્રીની ઇચ્છાથી રાજાએ ભીષ્મને બોલાવ્યું: 'થેમો, થેમો!'
સાલ્વરાજો મહાબાહુરમર્ષેણ પ્રચોદિતઃ। તતઃ સ પુરુષવ્યાઘ્રો ભીષ્મઃ પરબલાર્દનઃ
શાલ્વરાજા, બલવાન અને ક્રોધથી ભરેલા, ભીષ્મને પડકારવા ઊભા રહ્યા, જે પુરુષોમાં વાઘ અને દુશ્મનવિનાશક હતા.
તદ્વાક્યાકુલિતઃ ક્રોધાદ્વિધૂમોગ્નિરિવ જ્વલન્। વિતતેષુધનુષ્પાણિર્વિકુઞ્ચિતલલાટભૃત્
આ શબ્દોથી ભીષ્મ ક્રોધે ધધકતા ધૂમરહિત અગ્નિ જેવાં ભડકી ઉઠ્યા; ખેંચાયેલું ધનુષ હાથમાં લઈને, ભ્રૂકુટિ ચઢાવી.
ક્ષત્રધર્મં સમાસ્થાય વ્યપેતભયસંભ્રમઃ। નિવર્તયામાસ રથં સાલ્વં પ્રતિ મહારથઃ
ક્ષત્રિય ધર્મ પાળીને, નિર્ભય અને નિશ્ચિંત રહી, મહારથીએ પોતાનું રથ શાલ્વ તરફ વાળ્યું.
નિવર્તમાનં તં દૃષ્ટ્વા રાજાનઃ સર્વ એવ તે। પ્રેક્ષકાઃ સમપદ્યન્ત ભીષ્મસાલ્વસમાગમે
ભીષ્મને પાછા ફરતો જોઈ, ત્યાંના બધા રાજાઓ ભીષ્મ અને શાલ્વના સંઘર્ષના દર્શક બની ગયા.
તૌ વૃષાવિવ નર્દન્તૌ બલિનૌ વાસિતાન્તરે। અન્યોન્યમભિવર્તેતાં બલવિક્રમશાલિનૌ
બઢંગા અને પરાક્રમી એ બંને, ઝુંડમાં ગર્જનારા બે વાછરડાં જેવાં, એકબીજાની સામે તાકાત અને શૌર્ય બતાવતા આગળ વધ્યા.
તતો ભીષ્મં શાન્તનવં શરૈઃ શતસહસ્રશઃ। સાલ્વરાજો નરશ્રેષ્ઠઃ સમવાકિરદાશુગૈઃ
પછી, શ્રેષ્ઠ પુરુષ, શાલ્વરાજાએ શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ પર લાખો ઝડપી તીરો વરસાવ્યા.
પૂર્વમભ્યર્દિતં દૃષ્ટ્વા ભીષ્મં સાલ્વેન તે નૃપાઃ। વિસ્મિતાઃ સમપદ્યન્ત સાધુસાધ્વિતિ ચાબ્રુવન્
શાલ્વે પહેલા ભીષ્મને દબાવી દીધા તે જોઈ, રાજાઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ બોલ્યા: 'શાબાશ! શાબાશ!'
લાઘવં તસ્ય તે દૃષ્ટ્વા સમરે સર્વપાર્થિવાઃ। અપૂજયન્ત સંહૃષ્ટા વાગ્ભિઃ સાલ્વં નરાધિપમ્
યુદ્ધમાં તેની ઝડપ જોઈ, બધા રાજાઓ આનંદથી શાલ્વરાજાની પ્રશંસા કરવા લાગ્યા.
ક્ષત્રિયાણાં તતો વાચઃ શ્રુત્વા પરપુઞ્જયઃ। ક્રુદ્ધઃ શાન્તનવો ભીષ્મસ્તિષ્ઠતિષ્ઠેત્યભાષત
ક્ષત્રિયોની વાતો સાંભળી, દુશ્મનવિજયી શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ ગુસ્સે થઈ બોલ્યા: 'થેમો! થેમો!'
સારથિં ચાબ્રવીત્ક્રુદ્ધો યાહિ યત્રૈષ પાર્થિવઃ। યાવદેનં નિહન્મ્યદ્ય ભુજઙ્ગમિવ પક્ષિરાટ્
ક્રોધે ભરાઈ, ભીષ્મે પોતાના સારથીને કહ્યું: 'જ્યાં એ રાજા છે, ત્યાં લઈ જા; આજે હું તેને એ રીતે મારું, જેમ પક્ષીનો રાજા સાપને મારે.'
તતોઽસ્ત્રં વારુણં સમ્યગ્યોજયામાસ કૌરવઃ। તેનાશ્વાંશ્ચતુરોઽમૃદ્ગાત્સાલ્વરાજસ્ય ભૂપતે
પછી કૌરવે યોગ્ય રીતે વારુણ અસ્ત્ર સંધાન કર્યું અને એથી શાલ્વરાજાના ચારેય ઘોડાઓને ભાંગી નાખ્યા.
અસ્ત્રૈરસ્ત્રાણિ સંવાર્ય સાલ્વરાજસ્ય કૌરવઃ। ભીષ્મો નૃપતિશાર્દૂલ ન્યવધીત્તસ્ય સારથિમ્
કૌરવો ભીષ્મે, રાજાઓમાં વાઘ સમાન, સાલ્વરાજાના શસ્ત્રોને પોતાના શસ્ત્રોથી રોકી દીધા અને પછી તેના રથચાલકને ઘાયલ કર્યો.
અસ્ત્રેણ ચાસ્યાથૈન્દ્રેણ ન્યવધીત્તુરગોત્તમાન્। કન્યાહેતોર્નરશ્રેષ્ઠ ભીષ્મઃ શાન્તનવસ્તદા
પછી શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે, શ્રેષ્ઠ પુરુષ, કન્યાના હિત માટે ઇન્દ્રાસ્ત્ર વડે તેના ઉત્તમ ઘોડાઓને પણ પાડી નાખ્યા.
જિત્વા વિસર્જયામાસ જીવન્તં નૃપસત્તમમ્। તતઃ સાલ્વઃ સ્વનગરં પ્રયયૌ ભરતર્ષભ
જીત્યા પછી, તેણે એ શ્રેષ્ઠ રાજાને જીવતો છોડી દીધો; પછી સાલ્વ પોતાનાં શહેર તરફ પાછો ફર્યો, ભરતવંશી મહાન.
સ્વરાજ્યમન્વશાચ્ચૈવ ધર્મેણ નૃપતિસ્તદા। રાજાનો યે ચ તત્રાસન્સ્વયંવરદિદૃક્ષવઃ
ત્યારે એ રાજાએ ધર્મના માર્ગે પોતાનું રાજ્ય ફરી સંભાળ્યું, અને જે બીજા રાજાઓ સ્વયંવર જોવા આવ્યા હતા, તેઓએ પણ પોતાના રાજ્યમાં પાછા ગયા.
સ્વાન્યેવ તેઽપિ રાષ્ટ્રાણિ જગ્મુઃ પરપુરઞ્જયાઃ। એવં વિજિત્ય તાઃ કન્યા ભીષ્મઃ પ્રહરતાં વરઃ
બીજાં વિજયી રાજાઓએ પણ પોતપોતાના રાજ્યમાં પાછા ગયા; આમ, ભીષ્મે, યુદ્ધમાં શ્રેષ્ઠ, એ કન્યાઓને જીત્યા પછી,
પ્રયયૌ હાસ્તિનપુરં યત્ર રાજા સ કૌરવઃ। વિચિત્રવીર્યો ધર્માત્મા પ્રશાસ્તિ વસુધામિમામ્
હસ્તિનાપુર તરફ રવાના થયો, જ્યાં ધર્મનિષ્ઠ વિચિત્રવીર્ય નામનો કૌરવ રાજા ધરતી પર રાજ કરે છે.
યથા પિતાસ્ય કૌરવ્યઃ શાન્તનુર્નૃપસત્તમઃ। સોઽચિરેણૈવ કાલેન અત્યક્રામન્નરાધિપ
જેમ તેના પિતા શાંતનુ, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, એ કર્યું હતું, તેમ એ પુરુષાધિપતિએ પણ થોડા સમયમાં કર્યું.
વનાનિ સરિતશ્ચૈવ શૈલાંશ્ચ વિનિધાન્દ્રુમાન્। અક્ષતઃ ક્ષપયિત્વાઽરીન્સઙ્ખ્યેઽસઙ્ખ્યેયવિક્રમઃ
અખૂટ પરાક્રમ ધરાવનારા એણે જંગલ, નદીઓ, પર્વતો અને વૃક્ષોના ખજાનાં જીત્યા, દુશ્મનોને યુદ્ધમાં હરાવ્યા અને પોતે અખંડિત રહ્યો.