મત્પ્રતિજ્ઞાવિઘાતાર્થં ધાર્તરાષ્ટ્રૈઃ કિલાચ્યુત। પૃષ્ઠતઃ સૈન્ધવઃ કાર્યઃ સર્વૈર્ગુપ્તો મહારથૈઃ
અચ્યૂત, મારા સંકલ્પને નિષ્ફળ બનાવવા ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોએ જરૂર છે કે બધા મહારથીઓ સાથે મળીને સિંધુરાજને પાછળથી કડક રક્ષણ આપે.
દશ ચૈકા ચ તાઃ કૃષ્ણ અક્ષૌહિણ્યઃ સુદુર્જયાઃ। હતાવશેષાસ્તત્રેમા હન્ત માધવ સઙ્ખ્યયા
કૃષ્ણ, ત્યાં અગિયાર અક્ષૌહિણી દુર્લભ વિજય પામવાની સેના બચી છે, માધવ, એ બધું તો યુદ્ધમાં નાશ પામ્યા પછીનું છે.
તાભિઃ પરિવૃતઃ સઙ્ખ્યે સર્વૈશ્ચૈવ મહારથૈઃ। કથં શક્યેત સન્દ્રષ્ટું દુરાત્મા કૃષ્ણ સૈન્ધવઃ
કૃષ્ણ, એ દુષ્ટ સિંધુરાજ આસપાસ મહારથીઓ અને આખી સેના ઘેરીને બેઠો છે, તો એને યુદ્ધમાં પહોંચવું કેવી રીતે શક્ય છે?
પ્રતિજ્ઞાપારણં ચાપિ ન ભવિષ્યતિ કેશવ। પ્રતિજ્ઞાયાં ચ હીનાયાં કથં જીવતિ મદ્વિધઃ
કેશવ, જો સંકલ્પ પૂરું ન થાય તો મારા જેવા માણસ માટે જીવવું શક્ય જ નથી.
દુઃખાપાયસ્ય મે વીર વિકાઙ્ક્ષા પરિવર્તતે। દ્રુતં ચ યાતિ સવિતા તત એતદ્બ્રવીમ્યહમ્
વીર, મારા મનમાં દુઃખના અંતની તીવ્ર ઇચ્છા ઉઠી છે; સૂર્ય ઝડપથી ઊગતો જાય છે, એટલે હું આ વાત કહું છું.
શોકસ્થાનં તુ તચ્છ્રુત્વા પાર્થસ્ય દ્વિજકેતનઃ। સંસ્પૃશ્યામ્ભસ્તતઃ કૃષ્ણઃ પ્રાઙ્મુખઃ સમવસ્થિતઃ
અર્જુનના શોકનું કારણ સાંભળીને, દ્વિજધ્વજ કૃષ્ણ પૂર્વ દિશા તરફ મુખ કરીને પાણી સ્પર્શી સ્થિર ઊભા રહ્યા.
ઇદં વાક્યં મહાતેજા બભાષે પુષ્કરેક્ષણઃ। હિતાર્થં પાણ્ડુપુત્રસ્ય સૈન્ધવસ્ય વધે કૃતી
પદ્મનેત્ર અને મહાપ્રભાવી કૃષ્ણે પાંડુપુત્રના કલ્યાણ અને સિંધુરાજના વધ માટે શુભ વચન કહ્યાં.
પાર્થ પાશુપતં નામ પરમાસ્ત્રં સનાતનમ્। યેન સર્વાન્મૃધે દેત્યાઞ્જઘ્ને દેવો મહેશ્વરઃ
પાર્થ, એક પરમ શસ્ત્ર છે, પાશુપત નામનું, જે શાશ્વત છે; એથી મહાદેવે યુદ્ધમાં બધા દાનવોનો સંહાર કર્યો હતો.
યદિ તદ્વિદિતં તેઽદ્ય શ્વો હન્તાઽસિ જયદ્રથમ્। અથ જ્ઞાતં પ્રપદ્યસ્ય મનસા વૃષભધ્વજમ્
જો તને એ શસ્ત્ર આજે જ જાણીતું હોય તો આવતીકાલે તું જયદ્રથને મારી નાખીશ; નહિતર મનથી વૃષભધ્વજ ભગવાનનો આશ્રય લે.
તં દેવં મનસા ધ્યાત્વા જોષમાસ્સ્વ ધનઞ્જય। તતસ્તસ્ય પ્રસાદાત્ત્વં ભક્ત્યા પ્રાપ્સ્યસિ તન્મહત્
ધનંજય, એ દેવનું મનથી ધ્યાન કર અને સ્થિર રહેજે; પછી તેની કૃપા અને તારી ભક્તિથી તું એ મહાન શસ્ત્ર પ્રાપ્ત કરીશ.
તતઃ કૃષ્ણવચઃ શ્રુત્વા સંસ્પૃશ્યામ્ભો ધનઞ્જયઃ। ભૂમાવાસીન એકાગ્રો જગામ મનસા ભવમ્
કૃષ્ણના વચન સાંભળી ધનંજયે પાણી સ્પર્શ્યું, જમીન પર એકાગ્રતાથી બેઠા અને મનથી ભગવાન પાસે પહોંચ્યા.
તતઃ પ્રણિહિતો બ્રાહ્મે મુહૂર્તે શુભલક્ષણે। આત્માનમર્જુનોઽપશ્યદ્ગને સહકેશવમ્
પછી શુભ બ્રાહ્મ મુહૂર્તે, અર્જુને એકાગ્રતાથી પોતાને મેઘોમાં, કેશવ સાથે જોઈ લીધા.
પુણ્યં હિમવતઃ પાદં મણિમન્તં ચ પર્વતમ્। જ્યોતિર્ભિશ્ચ સમાકીર્ણં સિદ્ધચારણસેવિતમ્
હિમાલયના પાવન પગરણ અને મણિથી શોભતા પર્વત, જ્યાં પ્રકાશથી ભરપૂર છે અને સિદ્ધો તથા ચારણો સેવા કરે છે.
વાયુવેગગતિઃ પાર્થઃ ખં ભેજે સહકેશવઃ। કેશવેન ગૃહીતઃ સ દક્ષિણે વિભુના ભુજે
પાર્થ, પવન જેવી ઝડપથી, કેશવ સાથે આકાશમાં પ્રવેશ્યો, અને વિભુ કેશવે તેને પોતાના જમણા હાથમાં મજબૂતીથી પકડી રાખ્યો.
પ્રેક્ષમાણો બહૂન્ભાવાઞ્જગામાદ્ભુતદર્શનાન્। ઉદીચ્યાં દિશિ ધર્માત્મા સોપશ્યચ્છ્વેતપર્વતમ્
ધર્મનિષ્ઠે અનેક અદ્ભુત દૃશ્યો જોયા અને ઉત્તર દિશામાં સફર કરતાં તેજસ્વી સફેદ પર્વતને નિહાળ્યો.
કુબેરસ્ય વિરાહે ચ નલિનીં પદ્મભૂષિતામ્। સરિચ્છ્રેષ્ઠાં ચ તાં ગઙ્ગાં વીક્ષમાણો બહૂદકામ્
કુબેરની સુંદર કમળોથી ભરેલી તળાવ અને અનેક જળથી ભરપૂર શ્રેષ્ઠ ગંગા નદીનું દર્શન કર્યું.
સદા પુષ્પફલૈર્વૃક્ષૈરુપેતાં સ્ફટિકોપલામ્। સિંહવ્યાઘ્રસમાકીર્ણાં નાનામૃગસમાકુલામ્
સદા ફૂલો અને ફળોથી ભરેલા વૃક્ષો, સ્ફટિક જેવા પથ્થરો, સિંહ અને વાઘોથી ભરેલું અને અનેક પ્રાણીઓથી ગૂંજી રહેલું તે સ્થળ હતું.
પુણ્યાશ્રમવતીં રમ્યાં મનોજ્ઞાણ્ડજસેવિતામ્। મન્દરસ્ય પ્રદેશાંશ્ચ કિન્નરોદ્ગીતનાદિતાન્
પવિત્ર આશ્રમો, મનોહર અને મનમોહક પક્ષીઓથી ભરેલા, અને મન્દર પર્વતના પ્રદેશો, જ્યાં કિન્નરોના ગીતો ગૂંજી રહ્યા હતા.
હેમરૂપ્યમયૈઃ શૃઙ્ગૈર્નાનૌષધિવિદીપિતાન્। તથા મન્દારવૃક્ષૈશ્ચ પુષ્પિતૈરુપશોભિતાન્
સોનાં અને ચાંદીના શિખરો, વિવિધ ઔષધિઓના પ્રકાશથી ઉજળા અને ફૂલેલા મન્દાર વૃક્ષોથી શોભાયમાન પર્વતો.
સ્નિગ્ધાઞ્જનચયાકારં સમ્પ્રાપ્તઃ કાલપર્વતમ્। બ્રહ્મતુઙ્ગં નદીશ્ચાન્યાસ્તથા જનપદાનપિ
કાળી અંજણ જેવી દેખાતી કાળ પર્વત, બ્રહ્મા જેટલી ઊંચી, તથા અન્ય નદીઓ અને વસવાટવાળા પ્રદેશો સુધી પહોંચ્યો.
સ તુઙ્ગં શતશૃઙ્ગં ચ શર્યાતિવનમેવ ચ। પુણ્યમશ્વશિરસ્થાનં સ્થાનમાથર્વણસ્ય ચ
એ ઊંચો, શતશિખર પર્વત, શર્યાતિ વન, પવિત્ર અશ્વશિર સ્થાન અને ઋષિ અથર્વણનું નિવાસસ્થાન પણ જોયું.
વૃષદંશં ચ શૈલેન્દ્રં મહામન્દરમેવ ચ। અપ્સરોભિઃ સમાકીર્ણં કિન્નરૈશ્ચોપશોભિતમ્
પર્વતોના રાજા વૃષદંશ, મહામંદર પર્વત, જ્યાં અપ્સરાઓની ભીડ અને કિન્નરોની શોભા હતી.
તસ્મિઞ્શૈલે વ્રજન્પાર્થઃ સકૃષ્ણઃ સમવૈક્ષત। શુભૈઃ પ્રસ્રવણૈર્જુષ્ટાં હેમધાતુવિભૂષિતામ્
તે પર્વત પર પાર્થ અને કૃષ્ણે શુદ્ધ ઝરણાઓ અને સોનાની ધાતુઓથી શોભતા પ્રવાહોનું દર્શન કર્યું.
ચન્દ્રરશ્મિપ્રકાશાઙ્ગીં પૃથિવીં પુરમાલિનીમ્। સમુદ્રાંશ્ચાદ્ભુતાકારાનપશ્યદ્બહુલાકરાન્
ચાંદની જેવી કાંતિથી તેજસ્વી ધરતી, શહેરોથી શોભાયમાન અને અદ્ભુત આકારવાળા, વિશાળ સમુદ્રો પણ જોયા.
વિયદ્દ્યાં પૃથિવીં ચૈવ તથા વિષ્ણુપદં વ્રજન્। વિસ્મિતઃ સહ કૃષ્ણેન ક્ષિપ્તો બાણ ઇવાભ્યગાત્
આકાશ, ધરતી અને વિષ્ણુના પદની યાત્રા કરતાં, આશ્ચર્યચકિત થઈ કૃષ્ણ સાથે બાણની જેમ ઝડપથી આગળ વધ્યો.
ગ્રહનક્ષત્રસોમાનાં સૂર્યાગ્ન્યોશ્ચ સમત્વિષમ્। અપશ્યત તદા પાર્થો જ્વલન્તમિવ પર્વતમ્
ત્યાં પાર્થે એવો પર્વત જોયો કે જે ગ્રહો, તારાઓ, ચંદ્ર, સૂર્ય અને અગ્નિ જેટલી તેજસ્વિતા ધરાવતો હતો, જાણે હજાર સૂર્યો એકસાથે તેજ આપી રહ્યાં હોય.
સમાસાદ્ય તુ તં શૈલં શૈલાગ્રે સમવસ્થિતમ્। તપોનિત્યં મહાત્માનમપશ્યદ્વૄષભધ્વજમ્
તે પર્વતના શિખરે પહોંચીને, તેણે મહાન આત્માવાળા, તપમાં લીન વૃષભધ્વજને જોયા.
સહસ્રમિવ સૂર્યાણાં દીપ્યમાનં સ્વતેજસા। શૂલિનં જટિલં ગૌરં વલ્કલાજિનવાસસમ્
હજારો સૂર્યો જેટલું તેજ ધરાવતો, ત્રિશૂલધારી, જટાવાળો, ગૌરવર્ણ, વલ્કલ અને મૃગચર્મ પહેરેલો તે દેવ.
નયનાનાં સહસ્રૈશ્ચ વિચિત્રાઙ્ગં મહૌજસમ્। પાર્વત્યા સહિતં દેવં ભૂતસઙ્ઘૈશ્ચ ભાસ્વરૈઃ
હજારો આંખોવાળો, અદભુત આકાર અને મહાન તેજ ધરાવતો, પાર્વતી અને તેજસ્વી ભૂતગણો સાથે તે દેવ દેખાયો.
ગીતવાદિત્રસન્નાદૈર્હાસ્યલાસ્યસમન્વિતમ્। વગ્લિતાસ્ફોટિતોત્ક્રુષ્ટૈઃ પુણ્યૈર્ગન્ધૈશ્ચ સેવિતમ્
ગીત અને વાદ્યોના નાદ સાથે, હાસ્ય અને નૃત્યથી ભરપૂર, ઉલ્લાસ, તાળી અને પવિત્ર સુગંધોથી ગૂંજી રહેલું વાતાવરણ હતું.