કક્ષમગ્નિરિવોત્સૃષ્ટો નિર્દહંસ્તરસા રિપૂન્। મધ્યે ભારતસૈન્યાનામાર્જુનિઃ પ્રત્યદૃશ્યત
જેમ જંગલમાં છૂટેલો અગ્નિ ઝડપથી દુશ્મનોને ભસ્મ કરી નાખે છે, તેમ અર્જુનપુત્ર ભરતોની સેના વચ્ચે દેખાતા હતા.
વિચરન્તં દિશઃ સર્વાઃ પ્રદિશશ્ચાપિ ભારત। તં તદા નાનુપશ્યામઃ સૈન્યે ચ રજસાઽઽવૃતે
હે ભરત, તે સર્વ દિશાઓમાં અને ખૂણાઓમાં ફરતો હતો, પણ સેના ધૂળથી ઢંકાઈ ગઈ હોવાથી આપણે તેને જોઈ શક્યા નહોતાં.
આદદાનં ગજાશ્વાનાં ણાં ચાયુંષિ ભારત। ક્ષમેન ભૂયઃ પશ્યામઃ સૂર્યં મધ્યંદિને યથા
હે ભરત, તે હાથી, ઘોડા અને માણસોના પ્રાણ લઈ રહ્યો હતો; પછી ફરીથી, જેમ મધ્યાહ્ને સૂર્ય સ્પષ્ટ દેખાય છે તેમ, આપણે તેને જોયો.
અભિમન્યું મહારાજ પ્રતપન્તં દ્વિષદ્ગણાન્। સ વાસવસમઃ સઙ્ખ્યે વાસવસ્યાત્મજાત્મજઃ
હે મહારાજ, અભિમન્યુ દુશ્મનોના સમૂહને દહન કરી રહ્યો હતો; યુદ્ધમાં તે ઈન્દ્ર સમાન લાગતો હતો, ઈન્દ્રના પુત્રનો પુત્ર.
અભિમન્યુર્મહારાજ સૈન્યમધ્યે વ્યરોચત। `યથા પુરા વહ્નિસુતઃ સુરસૈન્યેષુ વીર્યવાન્
હે મહારાજ, અભિમન્યુ સેના વચ્ચે તેજપૂર્વક ઝળહળી રહ્યો હતો, જેમ એક સમયે અગ્નિપુત્ર દેવસેનામાં પરાક્રમથી પ્રગટ થયો હતો.
યન્માં પૃચ્છસિ રાજેન્દ્ર સિન્ધુરાજસ્ય વિક્રમમ્। શૃણુ તત્સર્વમાખ્યાસ્યે યથા પાણ્ડૂનયોધયત્
હે રાજેન્દ્ર, તમે મારો જે પ્રશ્ન કર્યો કે સિંધુરાજાનું શૌર્ય કેવું હતું, તે બધું હું કહું છું—કેવી રીતે તેણે પાંડવો સાથે યુદ્ધ કર્યું.
તમૂહુર્વાજિનો વશ્યાઃ સૈન્ધવાઃ સાધુવાહિનઃ। વિકુર્વાણા બૃહન્તોઽશ્વાઃ શ્વસનોપરંહસઃ
એના ઘોડાંઓ obedient, સિંધુમાં ઉછેરેલા, સારા જોડાણવાળા, શક્તિશાળી, ઊંચા અને પવન જેટલા ઝડપી હતા એમ કહેવામાં આવતું.
ગન્ધર્વનગરાકારં વિધિવત્કલ્પિતં રથમ્। તસ્યાભ્યશોભયત્કેતુર્વારાહો રાજતો મહાન્
એનું રથ નિયમ મુજબ તૈયાર કરેલું અને ગંધર્વનગર જેવી ભવ્યતા ધરાવતું હતું; એ રથ પર ચાંદીના મોટા વરાહધ્વજથી શોભતો હતો.
શ્વેતશ્ચત્રપતાકાભિશ્ચામરવ્યજનેન ચ। સ બભૌ રાજલિઙ્ગૈસ્તૈસ્તારાપતિરિવામ્બરે
સફેદ છત્રી, ધ્વજ અને ચામરથી શોભતો, એ રાજચિહ્નોથી યુક્ત રાજા આકાશમાં તારાઓના સ્વામી જેવી તેજસ્વી લાગતો હતો.
મુક્તાવજ્રમણિસ્વર્ણૈર્ભૂષિતં તદયસ્મયમ્। વરૂથં વિબભૌ તસ્ય જ્યોતિર્ભિઃ ખમિવાવૃતમ્
મોતી, વજ્ર, મણિ અને સોનાથી શોભિત એ લોખંડની કવચ એવી ઝગમગતી હતી કે જાણે પ્રકાશથી આખું આકાશ ઢંકાઈ ગયું હોય.
સ વિષ્ફાર્ય મહચ્ચાપં કિરન્નિષુગણાન્બહૂન। તત્કણ્ડં પૂરયામાસ યદાર્જુનિરદારયત્
એ મહાન ધનુષ્ય ખેંચી અને અનેક બાણ છોડ્યા, જેથી અર્જુને ભેદેલો ખંડ આખો બાણોથી ભરાઈ ગયો.
સ સાત્યકિં ત્રિભિર્બાણૈરષ્ટભિશ્ચ વૃકોદરમ્। ધૃષ્ટદ્યુમ્નં તથા ષષ્ટ્યા વિરાટં દશભિઃ શરૈઃ
એણે સાત્યકીને ત્રણ, વૃકોદરને આઠ, ધૃષ્ટદ્યુમ્નને સાઠ અને વિરાટને દસ બાણો મારી ઘાયલ કર્યા.
દ્રુપદં પઞ્ચભિસ્તીક્ષ્ણૈઃ સપ્તભિશ્ચ શિખણ્ડિનમ્। કેકયાન્પઞ્ચવિંશત્યા દ્રૌપદેયાંસ્ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ
એણે દ્રુપદને પાંચ તીખા બાણોથી, શિખંડીને સાત, કૈકયોને પચ્ચીસ અને દ્રૌપદીપુત્રોને ત્રણ-ત્રણ બાણોથી ઘાયલ કર્યા.
યુધિષ્ઠિરં તુ સપ્તત્યા તતઃ શેષાનપાનુદત્। ઇષુજાલેન મહતા તદદ્ભુતમિવાભવત્
એણે યુધિષ્ઠિરને સત્તર બાણો મારી ઘાયલ કર્યો અને પછી મોટા બાણવર્ષાથી બાકીના સૌને હાંકી નાખ્યા, એ દૃશ્ય અદ્ભુત લાગતું હતું.
અથાસ્ય શિતપીતેન ભલ્લેનાદિશ્ય કાર્મુકમ્। ચિચ્છેદ પ્રહસન્રાજા ધર્મપુત્રઃ પ્રતાપવાન્
પછી ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરે, હસતા હસતા, તીખા પીળા ફલવાળા બાણથી એનું ધનુષ્ય નિશાન બનાવી કાપી નાખ્યું.
અક્ષ્ણોર્નિમેષમાત્રેણ સોઽન્યદાદાય કાર્મુકમ્। વિવ્યાધ દશભિઃ પાર્થં તાંશ્ચૈવાન્યાંસ્ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ
એણે આંખના પલકમાં બીજું ધનુષ્ય ઉપાડી, પાર્થેને દસ અને બીજાને ત્રણ-ત્રણ બાણો મારી ઘાયલ કર્યા.
તત્તસ્ય લાઘવં જ્ઞાત્વા ભીમો ભલ્લૈસ્ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ। ધનુર્ધ્વજં ચ ચ્છત્રં ચ ક્ષિતૌ ક્ષિપ્રમપાતયત્
એની ઝડપ જોઈ ભીમએ ત્રણ-ત્રણ બાણોથી એનું ધનુષ્ય, ધ્વજ અને છત્રી ઝડપથી જમીન પર પાડી દીધા.
સોઽન્યદાદાય બલવાન્સજ્જં કૃત્વા ચ કાર્મુકમ્। ભીમસ્યાપાતયત્કેતું ધનુરશ્વાંશ્ચ મારિષ
એણે બીજું મજબૂત અને તૈયાર ધનુષ્ય લઈને, ભીમના ધ્વજ, ધનુષ્ય અને ઘોડાઓને નીચે પાડી દીધા.
સ હતાશ્વાદવપ્લુત્ય ચ્છિન્નધન્વા રથોત્તમાત્। સોત્યકેરાપ્લુતો યાનં ગિર્યગ્રમિવ કેસરી
મૃત ઘોડા અને તૂટેલા ધનુષ્ય સાથે એ રથમાંથી કૂદી પડ્યો અને પછી સાત્યકીના રથ પર ચડી ગયો, જાણે સિંહ પર્વતની ચોટી પર ચડે તેમ.
તતસ્ત્વદીયાઃ સંહૃષ્ટાઃ સાધુસાધ્વિતિ વાદિનઃ। સિન્ધુરાજસ્ય તત્કર્મ પ્રેક્ષ્યાશ્રદ્ધેયમદ્ભુતમ્
પછી તારા સૈનિકો આનંદથી 'શાબાશ, શાબાશ' કહી ઉછળ્યા, કારણ કે સિંધુરાજાએ જે કરતબ બતાવ્યો એ અશ્રદ્ધેય અને અદ્ભુત હતો.
સઙ્ક્રુદ્ધાન્પાણ્ડવાનેકો યદ્દધારાસ્ત્રતેજસા। તત્તસ્ય કર્મ ભૂતાનિ સર્વાણ્યેવાભ્યપૂજયન્
જ્યારે એ એકલો જ ક્રોધિત પાંડવો સામે શસ્ત્રબળથી ટક્યો, ત્યારે બધા જીવજંતુઓએ એના પરાક્રમને વંદન કર્યું.
સૌભદ્રેણ હતૈઃ પૂર્વં સોત્તરાયોધિભિર્દ્વિપૈઃ। પાણ્ડૂનાં દર્શિતઃ પન્થાઃ સૈન્ધવેન નિવારિતઃ
પહેલાં સોભદ્રએ ઉત્તર દિશાના હાથીઓને માર્યા પછી પાંડવો માટે જે માર્ગ ખુલ્લો કર્યો હતો, એ સિંધુરાજાએ બંધ કરી દીધો.
યતમાનાસ્તુ તે વીરા માત્સ્યપાઞ્ચાલકેકયાઃ। પાણ્ડવાશ્ચાન્વપદ્યન્ત પ્રતિશેકુર્ન સૈન્ધવમ્
માત્સ્ય, પંચાલ, કૈકય અને પાંડવો બધાં જ પ્રયત્ન કરતા છતાં, તેઓ માત્ર પાછળ જ જઈ શક્યા, પણ સિંધુરાજાને હરાવી શક્યા નહીં.
યો યો હિ યતતે ભેત્તું દ્રોણાનીકં તવાહિતઃ। તત્તમેવ વરં પ્રાપ્ય સૈન્ધવઃ પ્રત્યવારયત્
જે કોઈ તારો દ્રોણની વ્યૂહ તોડવાનો પ્રયાસ કરતો, એ શ્રેષ્ઠ અવસર મળ્યા પછી પણ સિંધુરાજા એને રોકી લેતો.
અર્જુનો તપસ્તપ્ત્વા ગન્ધર્વેભ્યો યદાહૃતમ્। તુમ્બુરુપ્રમુખેભ્યો વૈ તેનામોહયતાહિતાન્
અર્જુને તપ કરીને, તુંબુરુ સહિતના ગંધર્વો પાસેથી જે અસ્ત્ર મેળવ્યું હતું, એથી એણે દુશ્મનોને મોહમાં પાડી દીધા.
એકધા શતધા રાજન્દૃશ્યતે સ્મ સહસ્રધા। અલાતચક્રવત્સઙ્ખ્યે ક્ષિપ્રમસ્ત્રાણિ દર્શયન્
રાજા, એ અસ્ત્ર ક્યારેક એક, ક્યારેક સો, તો ક્યારેક હજાર રૂપે દેખાતું; યુદ્ધમાં એણે અગ્નિચક્ર જેવી અનેક વિદ્યા ઝડપથી બતાવી.
રથચર્યાસ્ત્રમાયાભિર્મોહયિત્વા પરન્તપઃ। બિભેદ શતધા રાજઞ્શરીરાણિ મહીક્ષિતામ્
રથ ચલાવવાની કળા, શસ્ત્રો અને માયા વડે રાજાઓને ભ્રમિત કરી, પરાક્રમી યોદ્ધાએ તેમનાં શરીરોને સો ટુકડામાં વિભાજિત કરી દીધાં, હે રાજા.
પ્રાણાઃ પ્રાણભૃતાં સઙ્ખ્યે પ્રેષિતા નિશિતૈઃ શરૈઃ। રાજન્પ્રાપુરસું લોકં શરીરાણ્યવનિં યયુઃ
યુદ્ધમાં જીવંત પ્રાણીઓના પ્રાણો તીક્ષ્ણ બાણોથી છીનવાઈ ગયા; હે રાજન, તેમનાં આત્માઓ પરલોકે પહોંચી ગયા અને શરીરો ધરતી પર પડ્યા.
ધનૂંષ્યશ્વાન્નિયન્તૄંશ્ચ ધ્વજાન્બાહૂંશ્ચ સાઙ્ગદાન્। સિરાંસિ ચ શિતૈર્બાણૈસ્તેષાં ચિચ્છેદ ફાલ્ગુનિઃ
ફાળ્ગુને તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમના ધનુષ્ય, ઘોડા, રથચાલકો, ધ્વજ, કંકણવાળા હાથ અને નસો બધું કાપી નાખ્યું.
ચૂતારામો યથા ભગ્નઃ પઞ્ચવર્ષઃ ફલોપગઃ। રાજપુત્રશતં તદ્વત્સૌભદ્રેણ નિપાતિતમ્
જેમ પાંચ વર્ષ જૂની, ફળોથી ભરેલી કેરીની વાડી તૂટી જાય છે, તેમ સૌભદ્રએ રાજકુમારોના સો જણને ધરાશાયી કરી દીધા.