રથનાગાશ્વમનુજાનર્દયન્નિશિતૈઃ શરૈઃ। સમ્પ્રવિશ્યાકરોદ્ભૂમિં કબન્ધગણસઙ્કુલામ્
તેણે તીક્ષ્ણ બાણોથી રથ, હાથી, ઘોડા અને માણસોને ભેદી નાખ્યા અને જમીન પર કટેલા માથાવાળા મૃતદેહોથી ભરમાર કરી દીધી.
સૌભદ્રચાપપ્રભવૈર્નિકૃત્તાઃ પરમેષુભિઃ। સ્વાનેવાભિમુખાન્ધ્નન્તઃ પ્રાદ્રવઞ્જીવિતાર્થિનઃ
સૌભદ્રના ધનુષ્યમાંથી નીકળેલા પ્રખર બાણોથી કાપાયેલા યોદ્ધાઓ પોતાના જ લોકો તરફ વળી ગયા અને જીવ બચાવવા ભાગી પડ્યા.
તે ઘોરા રૌદ્રકર્માણો વિપાઠા બહવઃ શિતાઃ। નિઘ્ન્તો રથનાગાશ્વાઞ્જગ્મુરાશુ વસુન્ધરામ્
એ ભયાનક અને ક્રૂર કાર્યો કરનારા, અનેક તીક્ષ્ણ અને વિખૂટા થયેલા યોદ્ધાઓએ રથ, હાથી અને ઘોડાંને માર્યા અને ઝડપથી જમીન પર ઢળી પડ્યા.
સાયુધાઃ સાઙ્ગુલિત્રાણાઃ સગદાઃ સાઙ્ગદા રણે। દૃશ્યન્તે બાહવશ્ચિન્ના હેમાભારણભૂષિતાઃ
યુદ્ધમાં શસ્ત્રો, આંગળીની રક્ષા, ગદા અને કડાં પહેરેલા, સોનાના આભૂષણોથી સજ્જ કટાયેલા હાથો દેખાતા હતા.
શરાશ્ચાપાનિ ખઙ્ગાશ્ચ શરીરાણિ શિરાંસિ ચ। સકુણ્ડલાનિ સ્રગ્વીણિ ભૂમાવાસન્સહસ્રશઃ
બાણ, ધનુષ્ય, તલવાર, શરીરો અને માથાં—કેટલાંક કાનમાં કુંડળ અને ગળામાં હાર સાથે—હજારોની સંખ્યામાં જમીન પર પડેલા હતા.
સોપસ્કરૈરધિષ્ઠાનૈરીષાદણ્ડકબન્ધુરૈઃ। અક્ષૈર્વિમથિતૈશ્ચક્રૈર્બહુધા પતિતૈર્યુગૈઃ
રથના સાધનો, મંચ, યોકના દંડ, ધુરા, તૂટી ગયેલા ચકરા અને અનેક પડેલા યોક સાથે,
શક્તિચાપાસિભિશ્ચૈવ પતિતૈશ્ચ મહાધ્વજૈઃ। ચર્મચાપશરૈશ્ચૈવ વ્યવકીર્ણૈઃ સમન્તતતઃ
ભાલા, ધનુષ્ય, તલવાર અને મોટા પડેલા ધ્વજ, ચામડાની ઢાલ, ધનુષ્ય અને બાણો ચારે બાજુ છૂટા પડેલા હતા.
નિહતૈઃ ક્ષત્રિયૈરશ્વૈર્વારણૈશ્ચ વિશામ્પતે। અગમ્યરૂપા પૃથિવી ક્ષણેનાસીત્સુદારુણા
મારા પડેલા ક્ષત્રિય, ઘોડા અને હાથીઓથી, હે રાજાઓના રાજા, પૃથ્વી એક ક્ષણે જ અતિ ભયાનક અને અગમ્ય બની ગઈ.
વધ્યતાં રાજપુત્રાણાં ક્રન્દતામિતરેતરમ્। પ્રાદુરાસીન્મહાશબ્દો ભીરૂણાં ભયવર્ધનઃ
રાજકુમારો મારાતા હતા ત્યારે તેઓ એકબીજાને પોકારી રહ્યા હતા; એ રડવાનો મોટો અવાજ ઉઠ્યો, જે ડરપોકો માટે ભયજનક હતો.
સ શબ્દો ભરતશ્ચેષ્ઠ દિશઃ સર્વા વ્યનાદયત્।। સૌભદ્રશ્ચાદ્રવત્સેનાં ઘ્નન્વરાશ્વરથદ્વિપાન્
એ અવાજ, હે શ્રેષ્ઠ ભરત, સર્વ દિશાઓમાં ગુંજી ઉઠ્યો; અને સૌભદ્રે સેના પર આક્રમણ કરી શ્રેષ્ઠ ઘોડા, રથ અને હાથીઓને ધ્વંસ કર્યા.
કક્ષમગ્નિરિવોત્સૃષ્ટો નિર્દહંસ્તરસા રિપૂન્। મધ્યે ભારતસૈન્યાનામાર્જુનિઃ પ્રત્યદૃશ્યત
જેમ જંગલમાં છૂટેલો અગ્નિ ઝડપથી દુશ્મનોને ભસ્મ કરી નાખે છે, તેમ અર્જુનપુત્ર ભરતોની સેના વચ્ચે દેખાતા હતા.
વિચરન્તં દિશઃ સર્વાઃ પ્રદિશશ્ચાપિ ભારત। તં તદા નાનુપશ્યામઃ સૈન્યે ચ રજસાઽઽવૃતે
હે ભરત, તે સર્વ દિશાઓમાં અને ખૂણાઓમાં ફરતો હતો, પણ સેના ધૂળથી ઢંકાઈ ગઈ હોવાથી આપણે તેને જોઈ શક્યા નહોતાં.
આદદાનં ગજાશ્વાનાં ણાં ચાયુંષિ ભારત। ક્ષમેન ભૂયઃ પશ્યામઃ સૂર્યં મધ્યંદિને યથા
હે ભરત, તે હાથી, ઘોડા અને માણસોના પ્રાણ લઈ રહ્યો હતો; પછી ફરીથી, જેમ મધ્યાહ્ને સૂર્ય સ્પષ્ટ દેખાય છે તેમ, આપણે તેને જોયો.
અભિમન્યું મહારાજ પ્રતપન્તં દ્વિષદ્ગણાન્। સ વાસવસમઃ સઙ્ખ્યે વાસવસ્યાત્મજાત્મજઃ
હે મહારાજ, અભિમન્યુ દુશ્મનોના સમૂહને દહન કરી રહ્યો હતો; યુદ્ધમાં તે ઈન્દ્ર સમાન લાગતો હતો, ઈન્દ્રના પુત્રનો પુત્ર.
અભિમન્યુર્મહારાજ સૈન્યમધ્યે વ્યરોચત। `યથા પુરા વહ્નિસુતઃ સુરસૈન્યેષુ વીર્યવાન્
હે મહારાજ, અભિમન્યુ સેના વચ્ચે તેજપૂર્વક ઝળહળી રહ્યો હતો, જેમ એક સમયે અગ્નિપુત્ર દેવસેનામાં પરાક્રમથી પ્રગટ થયો હતો.
યન્માં પૃચ્છસિ રાજેન્દ્ર સિન્ધુરાજસ્ય વિક્રમમ્। શૃણુ તત્સર્વમાખ્યાસ્યે યથા પાણ્ડૂનયોધયત્
હે રાજેન્દ્ર, તમે મારો જે પ્રશ્ન કર્યો કે સિંધુરાજાનું શૌર્ય કેવું હતું, તે બધું હું કહું છું—કેવી રીતે તેણે પાંડવો સાથે યુદ્ધ કર્યું.
તમૂહુર્વાજિનો વશ્યાઃ સૈન્ધવાઃ સાધુવાહિનઃ। વિકુર્વાણા બૃહન્તોઽશ્વાઃ શ્વસનોપરંહસઃ
એના ઘોડાંઓ obedient, સિંધુમાં ઉછેરેલા, સારા જોડાણવાળા, શક્તિશાળી, ઊંચા અને પવન જેટલા ઝડપી હતા એમ કહેવામાં આવતું.
ગન્ધર્વનગરાકારં વિધિવત્કલ્પિતં રથમ્। તસ્યાભ્યશોભયત્કેતુર્વારાહો રાજતો મહાન્
એનું રથ નિયમ મુજબ તૈયાર કરેલું અને ગંધર્વનગર જેવી ભવ્યતા ધરાવતું હતું; એ રથ પર ચાંદીના મોટા વરાહધ્વજથી શોભતો હતો.
શ્વેતશ્ચત્રપતાકાભિશ્ચામરવ્યજનેન ચ। સ બભૌ રાજલિઙ્ગૈસ્તૈસ્તારાપતિરિવામ્બરે
સફેદ છત્રી, ધ્વજ અને ચામરથી શોભતો, એ રાજચિહ્નોથી યુક્ત રાજા આકાશમાં તારાઓના સ્વામી જેવી તેજસ્વી લાગતો હતો.
મુક્તાવજ્રમણિસ્વર્ણૈર્ભૂષિતં તદયસ્મયમ્। વરૂથં વિબભૌ તસ્ય જ્યોતિર્ભિઃ ખમિવાવૃતમ્
મોતી, વજ્ર, મણિ અને સોનાથી શોભિત એ લોખંડની કવચ એવી ઝગમગતી હતી કે જાણે પ્રકાશથી આખું આકાશ ઢંકાઈ ગયું હોય.
સ વિષ્ફાર્ય મહચ્ચાપં કિરન્નિષુગણાન્બહૂન। તત્કણ્ડં પૂરયામાસ યદાર્જુનિરદારયત્
એ મહાન ધનુષ્ય ખેંચી અને અનેક બાણ છોડ્યા, જેથી અર્જુને ભેદેલો ખંડ આખો બાણોથી ભરાઈ ગયો.
સ સાત્યકિં ત્રિભિર્બાણૈરષ્ટભિશ્ચ વૃકોદરમ્। ધૃષ્ટદ્યુમ્નં તથા ષષ્ટ્યા વિરાટં દશભિઃ શરૈઃ
એણે સાત્યકીને ત્રણ, વૃકોદરને આઠ, ધૃષ્ટદ્યુમ્નને સાઠ અને વિરાટને દસ બાણો મારી ઘાયલ કર્યા.
દ્રુપદં પઞ્ચભિસ્તીક્ષ્ણૈઃ સપ્તભિશ્ચ શિખણ્ડિનમ્। કેકયાન્પઞ્ચવિંશત્યા દ્રૌપદેયાંસ્ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ
એણે દ્રુપદને પાંચ તીખા બાણોથી, શિખંડીને સાત, કૈકયોને પચ્ચીસ અને દ્રૌપદીપુત્રોને ત્રણ-ત્રણ બાણોથી ઘાયલ કર્યા.
યુધિષ્ઠિરં તુ સપ્તત્યા તતઃ શેષાનપાનુદત્। ઇષુજાલેન મહતા તદદ્ભુતમિવાભવત્
એણે યુધિષ્ઠિરને સત્તર બાણો મારી ઘાયલ કર્યો અને પછી મોટા બાણવર્ષાથી બાકીના સૌને હાંકી નાખ્યા, એ દૃશ્ય અદ્ભુત લાગતું હતું.
અથાસ્ય શિતપીતેન ભલ્લેનાદિશ્ય કાર્મુકમ્। ચિચ્છેદ પ્રહસન્રાજા ધર્મપુત્રઃ પ્રતાપવાન્
પછી ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરે, હસતા હસતા, તીખા પીળા ફલવાળા બાણથી એનું ધનુષ્ય નિશાન બનાવી કાપી નાખ્યું.
અક્ષ્ણોર્નિમેષમાત્રેણ સોઽન્યદાદાય કાર્મુકમ્। વિવ્યાધ દશભિઃ પાર્થં તાંશ્ચૈવાન્યાંસ્ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ
એણે આંખના પલકમાં બીજું ધનુષ્ય ઉપાડી, પાર્થેને દસ અને બીજાને ત્રણ-ત્રણ બાણો મારી ઘાયલ કર્યા.
તત્તસ્ય લાઘવં જ્ઞાત્વા ભીમો ભલ્લૈસ્ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ। ધનુર્ધ્વજં ચ ચ્છત્રં ચ ક્ષિતૌ ક્ષિપ્રમપાતયત્
એની ઝડપ જોઈ ભીમએ ત્રણ-ત્રણ બાણોથી એનું ધનુષ્ય, ધ્વજ અને છત્રી ઝડપથી જમીન પર પાડી દીધા.
સોઽન્યદાદાય બલવાન્સજ્જં કૃત્વા ચ કાર્મુકમ્। ભીમસ્યાપાતયત્કેતું ધનુરશ્વાંશ્ચ મારિષ
એણે બીજું મજબૂત અને તૈયાર ધનુષ્ય લઈને, ભીમના ધ્વજ, ધનુષ્ય અને ઘોડાઓને નીચે પાડી દીધા.
સ હતાશ્વાદવપ્લુત્ય ચ્છિન્નધન્વા રથોત્તમાત્। સોત્યકેરાપ્લુતો યાનં ગિર્યગ્રમિવ કેસરી
મૃત ઘોડા અને તૂટેલા ધનુષ્ય સાથે એ રથમાંથી કૂદી પડ્યો અને પછી સાત્યકીના રથ પર ચડી ગયો, જાણે સિંહ પર્વતની ચોટી પર ચડે તેમ.
તતસ્ત્વદીયાઃ સંહૃષ્ટાઃ સાધુસાધ્વિતિ વાદિનઃ। સિન્ધુરાજસ્ય તત્કર્મ પ્રેક્ષ્યાશ્રદ્ધેયમદ્ભુતમ્
પછી તારા સૈનિકો આનંદથી 'શાબાશ, શાબાશ' કહી ઉછળ્યા, કારણ કે સિંધુરાજાએ જે કરતબ બતાવ્યો એ અશ્રદ્ધેય અને અદ્ભુત હતો.