દુઃશાસનસ્તુ સઙ્ક્રુદ્ધઃ પ્રભિન્ન ઇવ કુઞ્જરઃ। અયોધયત સૌભદ્રમભિમન્યુશ્ચ તં રણે
દુઃશાસન તો ભયંકર ગુસ્સામાં પાગલ થયેલા હાથી જેવો બની ગયો અને સૌભદ્ર સાથે યુદ્ધ કરવા લાગ્યો; અભિમન્યુએ પણ તેને યુદ્ધમાં ટક્કર આપી.
તૌ મણ્ડલાનિ ચિત્રાણિ રથાભ્યાં સવ્યદક્ષિણમ્। ચરમાણાવયુધ્યેતાં રથશિક્ષાવિશારદૌ
બન્ને રથયુદ્ધમાં પારંગત હતા, તેઓએ પોતાના રથો ડાબી-જમણી તરફ ફેરવીને સુંદર ગોળાકાર ચલાવ્યા અને એકબીજા સાથે યુદ્ધ કરતા રહ્યા.
અથ પણવમૃદઙ્ગદુન્દુભીનાં ક્રકચમહાનકભેરિઝર્ઝરાણમ્। નિનદમતિભૃશં નરાઃ પ્રચક્રુ-- ર્લવણજલોદ્ભવસિંહનાદમિશ્રમ્
પછી વીરોએ ઢોલ, મૃદંગ, દુન્દુભી, ક્રકચ, મહાનક, ભેરી અને ઝરઝર વગાડીને, ઉગ્ર અવાજ સાથે, મીઠા પાણીમાંથી જન્મેલા સિંહના ગર્જન સાથે મળીને ભયંકર ધ્વનિ કર્યો.
તતઃ શિલાશિતૈસ્તીક્ષ્ણૈર્ભલ્લૈરાનતપર્વભિઃ। છિત્ત્વા ધનૂંષિ શૂરાણામાર્જુનિઃ કર્ણમાર્દયત્
પછી અર્જુનિના પુત્રે તીક્ષ્ણ અને પથ્થરનાં અગ્રવાળા વાંકડા બાણોથી વીરોનાં ધનુષ્ય કાપી નાખ્યા અને કર્ણને ઘાયલ કર્યો.
ધનુર્મણ્ડલનિર્મુક્તૈઃ શરૈરાશીવિષોપમૈઃ। સચ્છત્રધ્વજયન્તારં સાશ્વમાશુ સ્મયન્નિવ
પછી તેણે પોતાના ધનુષ્યમાંથી ગોળાકાર છોડી, સાપ જેવાં ઝેરી બાણોથી, કર્ણના રથચાલક, ધ્વજ અને ઘોડાઓને ઝડપથી ઘાયલ કર્યા, જાણે હસતો હોય એમ.
કર્ણોઽપિ ચાસ્ય ચિક્ષેપ બાણાન્સન્નતપર્વણઃ। અસમ્બ્રાન્તશ્ચ તાન્સર્વાનગૃહ્ણાત્ફલ્ગુનાત્મજઃ
કર્ણે પણ ચમકતા બાણો તેની તરફ છોડ્યા, પણ ફાલ્ગુનપુત્રએ શાંતિથી એ બધા બાણો પકડી લીધા.
તતો મુહૂર્તાત્કર્ણસ્ય બાણેનૈકેન વીર્યવાન્। સધ્વજં કાર્મુકં વીરશ્છિત્ત્વા ભૂમાવપાતયત્
પછી થોડી જ વારમાં, વીર અર્જુનિના પુત્રે એક જ બાણથી કર્ણનું ધનુષ્ય અને ધ્વજ કાપી જમીન પર પાડી દીધા.
તતઃ કૃચ્છ્રગતં કર્ણં દૃષ્ટ્વા કર્ણાદનન્તરઃ। સૌભદ્રમભ્યયાત્તૂર્ણં દૃઢમુદ્યમ્ય કાર્મુકમ્
પછી, કર્ણને મુશ્કેલીમાં જોયા પછી, કર્ણ પછીનો વીર મજબૂત ધનુષ્ય ખેંચી ઝડપથી સૌભદ્ર સામે આગળ વધ્યો.
તત ઉચ્ચુક્રુશુઃ પાર્થાસ્તેષાં ચાનુચરા જનાઃ। વાદિત્રાણિ ચ સઞ્જઘ્નઃ સૌભદ્રં ચાપિ તુષ્ટુવુઃ
પછી પાંડુપુત્રો અને તેમના અનુયાયીઓએ આનંદથી જયઘોષ કર્યો, વાદ્ય વગાડ્યા અને સૌભદ્રની પ્રશંસા કરી.
સ કક્ષેઽગ્નિરિવોત્સૃષ્ટો નિર્દહંસ્તરસા રિપૂન્। મધ્યે ભારતસૈન્યાનામાર્જુનિઃ પર્યવર્તત
અર્જુનિના પુત્રે, જંગલમાં આગ ફાટી નીકળે તેમ, ઝડપથી દુશ્મનોને દહન કરી, ભારતસેનાની વચ્ચે ફરી વળ્યો.
રથનાગાશ્વમનુજાનર્દયન્નિશિતૈઃ શરૈઃ। સમ્પ્રવિશ્યાકરોદ્ભૂમિં કબન્ધગણસઙ્કુલામ્
તેણે તીક્ષ્ણ બાણોથી રથ, હાથી, ઘોડા અને માણસોને ભેદી નાખ્યા અને જમીન પર કટેલા માથાવાળા મૃતદેહોથી ભરમાર કરી દીધી.
સૌભદ્રચાપપ્રભવૈર્નિકૃત્તાઃ પરમેષુભિઃ। સ્વાનેવાભિમુખાન્ધ્નન્તઃ પ્રાદ્રવઞ્જીવિતાર્થિનઃ
સૌભદ્રના ધનુષ્યમાંથી નીકળેલા પ્રખર બાણોથી કાપાયેલા યોદ્ધાઓ પોતાના જ લોકો તરફ વળી ગયા અને જીવ બચાવવા ભાગી પડ્યા.
તે ઘોરા રૌદ્રકર્માણો વિપાઠા બહવઃ શિતાઃ। નિઘ્ન્તો રથનાગાશ્વાઞ્જગ્મુરાશુ વસુન્ધરામ્
એ ભયાનક અને ક્રૂર કાર્યો કરનારા, અનેક તીક્ષ્ણ અને વિખૂટા થયેલા યોદ્ધાઓએ રથ, હાથી અને ઘોડાંને માર્યા અને ઝડપથી જમીન પર ઢળી પડ્યા.
સાયુધાઃ સાઙ્ગુલિત્રાણાઃ સગદાઃ સાઙ્ગદા રણે। દૃશ્યન્તે બાહવશ્ચિન્ના હેમાભારણભૂષિતાઃ
યુદ્ધમાં શસ્ત્રો, આંગળીની રક્ષા, ગદા અને કડાં પહેરેલા, સોનાના આભૂષણોથી સજ્જ કટાયેલા હાથો દેખાતા હતા.
શરાશ્ચાપાનિ ખઙ્ગાશ્ચ શરીરાણિ શિરાંસિ ચ। સકુણ્ડલાનિ સ્રગ્વીણિ ભૂમાવાસન્સહસ્રશઃ
બાણ, ધનુષ્ય, તલવાર, શરીરો અને માથાં—કેટલાંક કાનમાં કુંડળ અને ગળામાં હાર સાથે—હજારોની સંખ્યામાં જમીન પર પડેલા હતા.
સોપસ્કરૈરધિષ્ઠાનૈરીષાદણ્ડકબન્ધુરૈઃ। અક્ષૈર્વિમથિતૈશ્ચક્રૈર્બહુધા પતિતૈર્યુગૈઃ
રથના સાધનો, મંચ, યોકના દંડ, ધુરા, તૂટી ગયેલા ચકરા અને અનેક પડેલા યોક સાથે,
શક્તિચાપાસિભિશ્ચૈવ પતિતૈશ્ચ મહાધ્વજૈઃ। ચર્મચાપશરૈશ્ચૈવ વ્યવકીર્ણૈઃ સમન્તતતઃ
ભાલા, ધનુષ્ય, તલવાર અને મોટા પડેલા ધ્વજ, ચામડાની ઢાલ, ધનુષ્ય અને બાણો ચારે બાજુ છૂટા પડેલા હતા.
નિહતૈઃ ક્ષત્રિયૈરશ્વૈર્વારણૈશ્ચ વિશામ્પતે। અગમ્યરૂપા પૃથિવી ક્ષણેનાસીત્સુદારુણા
મારા પડેલા ક્ષત્રિય, ઘોડા અને હાથીઓથી, હે રાજાઓના રાજા, પૃથ્વી એક ક્ષણે જ અતિ ભયાનક અને અગમ્ય બની ગઈ.
વધ્યતાં રાજપુત્રાણાં ક્રન્દતામિતરેતરમ્। પ્રાદુરાસીન્મહાશબ્દો ભીરૂણાં ભયવર્ધનઃ
રાજકુમારો મારાતા હતા ત્યારે તેઓ એકબીજાને પોકારી રહ્યા હતા; એ રડવાનો મોટો અવાજ ઉઠ્યો, જે ડરપોકો માટે ભયજનક હતો.
સ શબ્દો ભરતશ્ચેષ્ઠ દિશઃ સર્વા વ્યનાદયત્।। સૌભદ્રશ્ચાદ્રવત્સેનાં ઘ્નન્વરાશ્વરથદ્વિપાન્
એ અવાજ, હે શ્રેષ્ઠ ભરત, સર્વ દિશાઓમાં ગુંજી ઉઠ્યો; અને સૌભદ્રે સેના પર આક્રમણ કરી શ્રેષ્ઠ ઘોડા, રથ અને હાથીઓને ધ્વંસ કર્યા.
કક્ષમગ્નિરિવોત્સૃષ્ટો નિર્દહંસ્તરસા રિપૂન્। મધ્યે ભારતસૈન્યાનામાર્જુનિઃ પ્રત્યદૃશ્યત
જેમ જંગલમાં છૂટેલો અગ્નિ ઝડપથી દુશ્મનોને ભસ્મ કરી નાખે છે, તેમ અર્જુનપુત્ર ભરતોની સેના વચ્ચે દેખાતા હતા.
વિચરન્તં દિશઃ સર્વાઃ પ્રદિશશ્ચાપિ ભારત। તં તદા નાનુપશ્યામઃ સૈન્યે ચ રજસાઽઽવૃતે
હે ભરત, તે સર્વ દિશાઓમાં અને ખૂણાઓમાં ફરતો હતો, પણ સેના ધૂળથી ઢંકાઈ ગઈ હોવાથી આપણે તેને જોઈ શક્યા નહોતાં.
આદદાનં ગજાશ્વાનાં ણાં ચાયુંષિ ભારત। ક્ષમેન ભૂયઃ પશ્યામઃ સૂર્યં મધ્યંદિને યથા
હે ભરત, તે હાથી, ઘોડા અને માણસોના પ્રાણ લઈ રહ્યો હતો; પછી ફરીથી, જેમ મધ્યાહ્ને સૂર્ય સ્પષ્ટ દેખાય છે તેમ, આપણે તેને જોયો.
અભિમન્યું મહારાજ પ્રતપન્તં દ્વિષદ્ગણાન્। સ વાસવસમઃ સઙ્ખ્યે વાસવસ્યાત્મજાત્મજઃ
હે મહારાજ, અભિમન્યુ દુશ્મનોના સમૂહને દહન કરી રહ્યો હતો; યુદ્ધમાં તે ઈન્દ્ર સમાન લાગતો હતો, ઈન્દ્રના પુત્રનો પુત્ર.
અભિમન્યુર્મહારાજ સૈન્યમધ્યે વ્યરોચત। `યથા પુરા વહ્નિસુતઃ સુરસૈન્યેષુ વીર્યવાન્
હે મહારાજ, અભિમન્યુ સેના વચ્ચે તેજપૂર્વક ઝળહળી રહ્યો હતો, જેમ એક સમયે અગ્નિપુત્ર દેવસેનામાં પરાક્રમથી પ્રગટ થયો હતો.
યન્માં પૃચ્છસિ રાજેન્દ્ર સિન્ધુરાજસ્ય વિક્રમમ્। શૃણુ તત્સર્વમાખ્યાસ્યે યથા પાણ્ડૂનયોધયત્
હે રાજેન્દ્ર, તમે મારો જે પ્રશ્ન કર્યો કે સિંધુરાજાનું શૌર્ય કેવું હતું, તે બધું હું કહું છું—કેવી રીતે તેણે પાંડવો સાથે યુદ્ધ કર્યું.
તમૂહુર્વાજિનો વશ્યાઃ સૈન્ધવાઃ સાધુવાહિનઃ। વિકુર્વાણા બૃહન્તોઽશ્વાઃ શ્વસનોપરંહસઃ
એના ઘોડાંઓ obedient, સિંધુમાં ઉછેરેલા, સારા જોડાણવાળા, શક્તિશાળી, ઊંચા અને પવન જેટલા ઝડપી હતા એમ કહેવામાં આવતું.
ગન્ધર્વનગરાકારં વિધિવત્કલ્પિતં રથમ્। તસ્યાભ્યશોભયત્કેતુર્વારાહો રાજતો મહાન્
એનું રથ નિયમ મુજબ તૈયાર કરેલું અને ગંધર્વનગર જેવી ભવ્યતા ધરાવતું હતું; એ રથ પર ચાંદીના મોટા વરાહધ્વજથી શોભતો હતો.
શ્વેતશ્ચત્રપતાકાભિશ્ચામરવ્યજનેન ચ। સ બભૌ રાજલિઙ્ગૈસ્તૈસ્તારાપતિરિવામ્બરે
સફેદ છત્રી, ધ્વજ અને ચામરથી શોભતો, એ રાજચિહ્નોથી યુક્ત રાજા આકાશમાં તારાઓના સ્વામી જેવી તેજસ્વી લાગતો હતો.
મુક્તાવજ્રમણિસ્વર્ણૈર્ભૂષિતં તદયસ્મયમ્। વરૂથં વિબભૌ તસ્ય જ્યોતિર્ભિઃ ખમિવાવૃતમ્
મોતી, વજ્ર, મણિ અને સોનાથી શોભિત એ લોખંડની કવચ એવી ઝગમગતી હતી કે જાણે પ્રકાશથી આખું આકાશ ઢંકાઈ ગયું હોય.