અશક્યં તુ તમન્યેન દ્રોણં મત્ત્વા યુધિષ્ઠિરઃ। અવિષહ્યં ગુર ભારં સૌભદ્રે સમવાસૃજત્
દ્રોણને બીજું કોઈ હરાવી શકે નહીં એવું જાણી, યુધિષ્ઠિરે એ ભાર સહન ન કરી શક્યો અને સુભદ્રાપુત્રને મોકલ્યો.
વાસુદેવાદનવરં ફલ્ગુનાચ્ચામિતૌજસમ્। અબ્રવીત્પરવીરઘ્નમભિમન્યુમિદં વચઃ
વાસુદેવ અને અમિતતેજ અર્જુન તરફથી સતત સહારો મળતાં, તેણે શત્રુવિનાશક અભિમન્યુને આ શબ્દો કહ્યા.
એત્ય નો નાર્જુનો ગર્હેદ્યથા તાત તથા કુરુ। દ્રોણાનીકસ્ય ન વયં વિદ્મો ભેદં કથઞ્ચન
પુત્ર, આગળ વધ; નહિંતર અર્જુન આપણને દોષ આપશે. જે રીતે તે કરે તેમ તું પણ કર. દ્રોણની વ્યવસ્થા તોડી શકાય એ રીતે અમને કોઈ ઉપાય ખબર નથી.
ત્વં વાઽર્જુનો વા કૃષ્ણો વા ભિન્દ્યાત્પ્રદ્યુમ્ન એવ વા। દ્રોણાનીકં મહાબાહો પઞ્ચમો નોપપદ્યતે
મહાબાહુ, તું, અર્જુન, કૃષ્ણ અથવા પ્રદ્યુમ્ન જ દ્રોણની વ્યવસ્થા તોડી શકો; પાંચમો કોઈ એ કરી શકે નહીં.
અભિમન્યો વરં તાત યાચે ત્વાં દાતુમર્હસિ। પિતૄણાં માતુલાનાં ચ સૈન્યાનાં ચૈવ સર્વશઃ
અભિમન્યુ, પુત્ર, હું તારી પાસે એક વર માંગું છું—આ વર આપજે, અમારા પિતાઓ, મામાઓ અને આખા સૈન્ય માટે.
ધનઞ્જયો હિ નસ્તાત ગર્હયેદેત્ય સંયુગાત્। ક્ષિપ્રમસ્ત્રં સમાદાય દ્રોણાનીકં વિશાતય
કેમ કે ધનંજય યુદ્ધમાંથી પાછા આવી આપણને દોષ આપે, તેથી તું તરત શસ્ત્ર ઉઠાવી દ્રોણની વ્યવસ્થા તોડી નાખ.
દ્રોણસ્ય દૃઢમત્યુગ્રમનીકપ્રવરં યુધિ। પિતૄણાં જયમાકાઙ્ક્ષન્નવગાહેઽવિલમ્બિતમ્
પિતાજી માટે વિજય મેળવવાની ઈચ્છા રાખીને, હું વિલંબ કર્યા વિના દ્રોણની ભયાનક અને અતિ ભયંકર મુખ્ય વ્યૂહમાં પ્રવેશી જઇશ.
ઉપદિષ્ટો હિ મે પિત્રા યોગોઽનીકવિશાતને। નોત્સહે હિ વિનિર્ગન્તુમહં કસ્યાઞ્ચિદાપદિ
મારા પિતાએ મને વ્યૂહમાં પ્રવેશવાનો ઉપાય શીખવાડ્યો છે; કોઈ પણ મુશ્કેલીમાં હું પાછો ફરી શકતો નથી.
ભિન્ધ્યનીકં યુધાંશ્ચેષ્ઠ દ્વારં સઞ્જનયસ્વ નઃ। વયં ત્વાઽનુગમિષ્યામો યેન ત્વં તાત યાસ્યસિ
યુદ્ધમાં દુશ્મનનો વ્યૂહ તોડી ને અમારે માટે રસ્તો ખોલો; પિતા, તમે જ્યાં જશો, અમે તમારા પાછળ જ આવશું.
ધનઞ્જયસમં યુદ્ધે ત્વાં વયં તાત સંયુતે। પ્રણિધાયાનુયાસ્યામો રક્ષન્તઃ સર્વતોમુખાઃ
પિતા, યુદ્ધમાં અમે ધનંજય જેટલા શક્તિશાળી બનીને તમારો પીછો કરીશું અને ચારેય બાજુથી તમારી રક્ષા કરીશું.
અહં ત્વાઽનુગમિષ્યામિ ધૃષ્ટદ્યુમ્નોઽથ સાત્યકિઃ। પાઞ્ચલાઃ કેકયા માત્સ્યાસ્તથા સર્વે પ્રભદ્રકાઃ
હું તમારો પીછો કરીશ, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને સાથીકી પણ, પાંચાલ, કેકય, માથ્સ્ય અને બધા પ્રભદ્રક પણ તમારી સાથે રહેશે.
સકૃદ્ભિન્નં ત્વયા વ્યૂહં તત્ર તત્ર પુનઃ પુનઃ। વયં પ્રધ્વંસયિષ્યામો નિઘ્નામાના વરાન્વરાન્
તમે જ્યાં જ્યાં વ્યૂહ તોડશો, ત્યાં ત્યાં અમે વારંવાર સામે આવતા શ્રેષ્ઠ યુદ્ધવીરોને હરાવી દઈશું.
અહમેતત્પ્રવેક્ષ્યામિ દ્રોણાનીકં દુરાસદમ્। પતઙ્ગ ઇવ સઙ્ક્રુદ્ધો જ્વલિતં જાતવેદસમ્
હું આ દ્રોણના દુર્ગમ વ્યૂહમાં, ક્રોધિત પતંગિયાં જેમ જ્વલંત અગ્નિમાં ઘૂસી જાય છે એમ, પ્રવેશી જઈશ.
તત્કર્માદ્ય કરિષ્યામિ હિતં યદ્વંશયોર્દ્વયોઃ। માતુલસ્ય ચ યત્પ્રીતિં કરિષ્યતિ પિતુશ્ચ મે
આજે હું એ કાર્ય કરીશ જે બંને કુળ માટે લાભદાયી છે અને જે મારા મામા અને પિતાને આનંદ આપશે.
શિશુનૈકેન સઙ્ગ્રમે કાલ્યમાનાનિ સઙ્ઘશઃ। દ્રક્ષ્યન્તિ સર્વભૂતાનિ દ્વિષત્સૈન્યાનિ વૈ મયા
આ યુદ્ધમાં, હું એકલાં હોવા છતાં, દુશ્મનના સૈન્યોને જૂથો જૂથોમાં હેરાન કરતો જોઈને બધા જીવંત પ્રાણીઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ જશે.
નાહં પાર્થેન જાતઃ સ્યાં ન ચ જાતઃ સુભદ્રયા। યદિ મે સંયુગે કશ્ચિજ્જીવિતો નાદ્ય મુચ્યતે
જો આજે યુદ્ધમાં હું કોઈ પણ દુશ્મનને જીવતો છોડી દઉં, તો હું પાર્થનો કે સુભદ્રાનો પુત્ર કહેવાય નહીં.
યદિ ચૈકરથેનાહં સમગ્રં ક્ષત્રમણ્ડલમ્। ન કરોમ્યષ્ટધા યુદ્ધે ન ભવામ્યર્જુનાત્મજઃ
જો હું એક જ રથથી આખા ક્ષત્રિય સૈન્યને યુદ્ધમાં આઠ ભાગમાં વિભાજિત ન કરી શકું, તો હું અર્જુનનો પુત્ર નથી.
એવં તે ભાષમાણસ્ય બલં સૌભદ્ર વર્ધતામ્। યત્સમુત્સહસે ભેત્તું દ્રોણાનીકં દુરાસદમ્
સૌભદ્ર, જેમ તમે બોલો છો તેમ, તમારું બળ વધે એવી શુભકામના, કેમ કે તમે દ્રોણના દુર્ગમ વ્યૂહને તોડવાનો નક્કી કર્યો છે.
રક્ષિતં પુરુષવ્યાઘ્રૈર્મહેષ્વાસૈર્મહાબલૈ। સાધ્યરુદ્રમરુત્તુલ્યૈર્વસ્વગ્ન્યાદિત્યવિક્રમૈઃ
તે વ્યૂહ વાઘ જેવા પુરુષો, મહાન ધનુર્ધારો અને અતિશય બલવાન યોદ્ધાઓ દ્વારા રક્ષાયેલી છે, જે સાધ્ય, રુદ્ર, મરુત અને વસુ, અગ્નિ, આદિત્ય જેટલા પરાક્રમી છે.
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સ યન્તારમચોદયત્
આ શબ્દો સાંભળીને, તેણે પોતાના રથચાલકને આગળ વધવા કહ્યું.
સુમિત્રાશ્વાન્રણે ક્ષિપ્રં દ્રોણાનીકાય ચોદય
યુદ્ધમાં સુમિત્ર ઘોડાઓને ઝડપથી દોડાવીને દ્રોણના વ્યૂહ તરફ લઈ જા.
પ્રવર્તમાને સઙ્ગ્રામે તસ્મિન્નતિભયઙ્કરે। દ્રોણસ્ય મિષતો વ્યૂહં ભિત્ત્વા વ્યચરદાર્જુનિઃ
જ્યારે એ અતિ ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું, ત્યારે અર્જુનપુત્રે દ્રોણના વ્યૂહને તેમની નજર સામે તોડી, અંદર જઈને યૌદ્ધિક ચળવળ કરી.
દ્વૈધીભવતિ મે ચિત્તં શુચા તુષ્ટ્યા ચ સઞ્જય। મમ પુત્રસ્ય યત્નૈન્યં સૌભદ્રઃ સમવારયત્
સંજય, મારા મનમાં દુઃખ અને સંતોષ બંને છે, કેમ કે સૌભદ્રએ એકલાએ મારા પુત્રના પ્રયત્નોને રોકી દીધા.
વિસ્તરેણૈવ મે શંસ સર્વં ગાવલ્ગણે પુનઃ। વિક્રીડિતં કુમારસ્ય સ્કન્દસ્યેવાસુરૈઃ સહ
ગાવલ્ગણ, કૃપા કરીને ફરીથી વિગતે કહો કે એ કુમારના પરાક્રમો કેમ હતા, જેમ સ્કંદ અસુરો વચ્ચે રમ્યા હતા.
હન્ત તે સમ્પ્રવક્ષ્યામિ વિમર્દમતિદારુણમ્। એકસ્ય ચ બહૂનાં ચ યથાસીત્તુમુલો રણઃ
હવે હું તને એ ભયાનક યુદ્ધ વિશે કહું છું, જેમાં એક તરફ એકલો અને બીજી તરફ અનેક લોકો વચ્ચે ભયંકર સંઘર્ષ થયો હતો.
અભિમન્યુઃ કૃતોત્સાહઃ કૃતોત્સાહાનરિન્દમાન્। રથસ્થો રથિનઃ સર્વાંસ્તાવકાનભ્યવર્ષયત્
ઉત્સાહથી ભરેલો અને દુશ્મનોને હરાવનારો અર્જુનપુત્ર અભિમન્યુ રથ પર ઊભો રહીને તારા બધા યોદ્ધાઓ પર તીરોની વર્ષા કરવા લાગ્યો.
દ્રોણં કર્ણં કૃપં શલ્યં દ્રૌણિં ભોજં બૃહદ્બલમ્।। દુર્યોધનં સૌમદત્તિં શકુનિં ચ મહાબલમ્
અભિમન્યુએ દ્રોણ, કર્ણ, કૃપ, શલ્ય, અશ્વત્થામા, ભોજ, બૃહદ્બલ, દુર્યોધન, સોમદત્ત અને શકુનીને પણ તીરો વડે ઘાયલ કર્યા.
નાનાનૃપાન્નૃપસુતાન્સૈન્યાનિ વિવિધાનિ ચ। અલાતચક્રવત્સર્વાંશ્ચરન્બાણૈઃ સમાર્પયત્
તે Diverse રાજાઓ, રાજકુમારો અને વિવિધ સેના પર તીરોની વરસાદ વરસાવતો ગયો, જાણે અગ્નિની ચક્રથી બધાને ઘેરી લીધા હોય.
નિઘ્નન્નમિત્રાન્સૌભદ્રઃ પરમાસ્ત્રૈઃ પ્રતાપવાન્। અદર્શયત તેજસ્વી દિક્ષુ સર્વાસુ ભારત
પારાક્રમી અને તેજસ્વી સૌભદ્ર અભિમન્યુએ શ્રેષ્ઠ શસ્ત્રોથી દુશ્મનોને મર્યા અને ચારેય દિશામાં પોતાનું શૌર્ય દેખાડ્યું, હે ભારત.
તદ્દૃષ્ટ્વા ચરિતં તસ્ય સૌભદ્રસ્યામિતૌજસઃ। સમકમ્પન્ત સૈન્યાનિ ત્વદીયાનિ સહસ્રશઃ
અભિમન્યુના અવિરત પરાક્રમ જોઈને, તારા હજારો સૈનિકો ડરીને કાંપવા લાગ્યા.