સશબ્દમદ્રવચ્ચાન્યઃ શબ્દાદન્યોઽત્રસદ્ભૃશમ્। સ્વાનન્યોઽથ પરાનન્યો જઘાન નિશિતૈઃ શરૈઃ
કોઈ બૂમ પાડી ભાગી ગયો, બીજાને એ બૂમથી જ ઘાયલ કરવામાં આવ્યો; કોઈએ પોતાના જ સાથીઓ પર હુમલો કર્યો, તો કોઈએ તીક્ષ્ણ બાણોથી શત્રુઓને ઘાયલ કર્યા.
ગિરિશૃઙ્ગોપમશ્ચાત્ર નારાચેન નિપાતિતઃ। માતઙ્ગો ન્યપતદ્ભૂમૌ નદીરોધ ઇવોષ્ણગે
ત્યાં એક પહાડની ચોટી જેટલો મોટો હાથી પહોળા બાણથી ઘાયલ થઈ જમીન પર પડી ગયો, જાણે ઉનાળામાં નદી પરનું બંધ તૂટી ગયું હોય.
તથૈવ રથિનં નાગઃ ક્ષરન્ગિરિરિવારુજન્। અભ્યતિષ્ઠત્પદા ભૂમૌ સહાશ્વં સહસારથિમ્
એ જ રીતે, એક હાથી ચાલતા પહાડ જેવો બની, રથને ઘોડા અને રથચાલક સાથે જમીન પર પછાડી દીધો.
શૂરાન્પ્રહરતો દૃષ્ટ્વા કૃતાશ્સ્ત્રાન્રુધિરોક્ષિતાન્। બહૂનપ્યાવિશન્મોહો ભીરૂન્હૃદયદુર્બલાન્
વીરો હથિયારો ચલાવી લડતા અને લોહીથી લથબથ થતા જોઈને, ઘણા ડરપોક અને નબળા દિલવાળા લોકો ભયથી ગુંચવાઈ ગયા.
સર્વમાવિગ્નમભવન્ન પ્રાજ્ઞાયત કિઞ્ચન। સૈન્યેન રજસા ધ્વસ્તં નિર્મર્યાદમવર્તત
બધું અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયું; કંઈ પણ સમજાતું નહોતું. ધૂળથી ઢંકાયેલું સેના નિયમ વિના, ગોઠવણ વિના દોડતી હતી.
તતઃ સેનાપતિઃ શીઘ્રમયં ક્રાલ ઇતિ બ્રુવન્। નિત્યાભિત્વરિતાનેવ ત્વરયામાસ પાણ્ડવાન્
પછી સેનાપતિએ ઝડપથી 'આગળ વધો, આગળ વધો!' કહીને, હંમેશા યુદ્ધ માટે ઉત્સુક પાંડવોને આગળ ધપાવ્યા.
કુર્વન્તઃ શાસનં તસ્ય પાણ્ડવા બાહુશાલિનઃ। સરો હંસા ઇવાપેતુર્ઘ્નન્તો દ્રોણરથં પ્રતિ
પાંડવો મજબૂત હાથવાળા, તેનું આજ્ઞાપાલન કરીને, હંસો સરોવર તરફ દોડી જાય એમ, દ્રોણના રથ તરફ હુમલો કરવા દોડી ગયા.
ગૃહ્ણીતાદ્રવતાન્યોન્યં વિભીતા વિનિકૃન્તત। ઇત્યાસીત્તુમુલઃ શબ્દો દુર્ધર્ષસ્ય રથં પ્રતિ
'પકડી લો! મારો!' – આવી ભયાનક બૂમો ઉઠી, ડરાયેલા યુદ્ધાઓ એકબીજા પર તૂટી પડ્યા અને દુર્દર્શના રથ તરફ આવતા શત્રુઓને કાપી નાખ્યા.
તતો દ્રોણઃ કૃપઃ કર્ણો દ્રૌણી રાજા જયદ્રથઃ। વિન્દાનુવિન્દાવાવન્ત્યૌ શલ્યશ્ચૈતાન્ન્યવારયન્
પછી દ્રોણ, કૃપ, કર્ણ, દ્રોણપુત્ર, રાજા જયદ્રથ, અવંતિના વિંદ અને અનુવિંદ તથા શલ્યએ તેમનો રસ્તો રોકી લીધો.
તે ત્વાર્યધર્મસંરબ્ધા દુર્નિવારા દુરાસદાઃ। શરાર્તા ન જહુર્દ્રોણં પાઞ્ચાલાઃ પાણ્ડવૈ સહ
પણ પાંડવો સાથે પાંચાલો, ધર્મ માટે ઉગ્ર અને અપરાજેય બની, બાણોથી ઘાયલ થયા છતાં દ્રોણને છોડ્યા નહીં.
તતો દ્રોણોઽતિસંક્રુદ્ધો વિસૃજઞ્શતશઃ શરાન્। ચેદિપાઞ્ચાલપાણ્ડૂનામકરોત્કદનં મહત્
પછી દ્રોણે ભારે ક્રોધથી સૈંકડો બાણ છોડ્યા અને ચેદી, પાંચાલ અને પાંડવોમાં ભારે વિનાશ મચાવ્યો.
તસ્ય જ્યાતલનિર્ઘોષઃ શુશ્રુવે દિક્ષં મારિષ। વજ્રસંહ્રાદસઙ્કાશસ્ત્રાસયન્માનવાન્બહૂન્
તેના ધનુષ્યની તાંતણનો ગર્જનાવાળો અવાજ ચારે દિશામાં સંભળાયો, વીજળીના ગજ્જન જેવો, અને ઘણા લોકો ડરી ગયા.
એતસ્મિન્નન્તરે જિષ્ણુર્જિત્વા સંશપ્તકાન્બહૂન્। અભ્યયાત્તત્ર યત્રાસૌ દ્રોણઃ પાણ્ડૂન્પ્રમર્દતિ
એ દરમિયાન, જિષ્ણુએ અનેક સંશપ્તકોને હરાવીને, જ્યાં દ્રોણ પાંડવોને દબાવી રહ્યો હતો, ત્યાં આગળ વધ્યો.
તાઞ્શરૌઘાન્મહાવર્તાઞ્શોણિતોદાન્મહાહદાન્। તીર્ણઃ સંશપ્તકાન્હત્વા પ્રત્યદૃશ્યત ફલ્ગુનઃ
તે તીક્ષ્ણ બાણોના પ્રવાહ અને લોહીના ભયાનક વંટોળને પાર કરીને, સંશપ્તકોને સંહાર્યા પછી, ફાલ્ગુન ત્યાં દેખાયો.
તસ્ય કીર્તિમતો લક્ષ્મ સૂર્યપ્રતિમતેજસઃ। દીપ્યમાનમપશ્યામ તેજસા વાનરધ્વજમ્
અમે તે મહાન યશસ્વી અને સૂર્ય સમાન તેજ ધરાવતા અર્જુનનું વાનરધ્વજ તેજથી ઝગમગતું જોયું.
સંશપ્તકસમુદ્રં તમુચ્છોષ્યાસ્ત્રગભસ્તિભિઃ। સ પાણ્ડવયુગાન્તાર્કઃ કુરૂનપ્યભ્યતીતપત્
પાંડવએ પોતાના શસ્ત્રોના કિરણોથી સંશપ્તકોના સમુદ્રને સુકવી નાખ્યો અને યુગના અંતે સૂર્ય જેવો બનીને કૌરોને પણ દહાવી નાખ્યા.
પ્રદદાહ કુરૂન્સર્વાનર્જુનઃ શસ્ત્રતેજસા। યુગાન્તે સર્વભૂતાનિ ધૂમકેતુરિવોત્થિતઃ
અર્જુને પોતાના શસ્ત્રોના તેજથી બધા કૌરોને ભસ્મ કરી નાખ્યા, જેમ યુગના અંતે ધૂમકેતુ ઊગીને સર્વ જીવોને દહાવી નાખે છે.
તેન બાણસહસ્રૌધૈર્ગજાશ્વરથયોધિનઃ। તાડ્યમાનાઃ ક્ષિતિં જગ્મુર્મુક્તકેશાઃશરાર્દિતાઃ
તેના હજારો બાણોથી ઘાયલ થયેલા હાથી, ઘોડા, રથ અને યોદ્ધાઓ, વાળ બિખેરાઈ ગયેલા અને બાણોથી છિન્નભિન્ન, ધરતી પર પડી ગયા.
કેચિદાર્તસ્વનં ચક્રુર્વિનેશુરપરે પુનઃ। પાર્થબાણહતાઃ કેચિન્નિપેતુર્વિગતાસવઃ
કેટલાંક પીડાથી ચીસો પાડતા હતા, કેટલાક મૌન થઈ ગયા; અને કેટલાક, પાર્થના બાણોથી ઘાયલ, નિર્વાણ પામી જમીન પર ઢળી પડ્યા.
તેષામુત્પતિતાન્કાંશ્ચિત્પતિતાંશ્ચ પરાઙ્મુખાન્। ન જઘાનાર્જુનો યોધાન્યોધવ્રતમનુસ્મરન્
તેમાથી જે યોદ્ધાઓ ઊભા થયા હતા અથવા પડીને પીઠ ફેરવી લીધી હતી, તેમને અર્જુને યુદ્ધની મર્યાદા યાદ રાખીને માર્યા નહોતા.
તે વિકીર્ણરથાશ્ચિત્રાઃ પ્રાયશશ્ચ પરાઙ્મુખઃ। કુરવઃ કર્ણકર્ણેતિ હાહેતિ ચ વિચુક્રુશુઃ
કૌરોના રથો વિખેરાઈ ગયા હતા અને મોટાભાગે પીઠ ફેરવી રહ્યા હતા; તેઓ 'કર્ણ! કર્ણ!' કહીને દુઃખથી ચીસો પાડતા હતા.
તમાધિરથિરાક્રન્દં વિજ્ઞાય શરણૈષિણામ્। મા ભૈષ્ટેતિ પ્રતિશ્રુત્ય યયાવભિમુખોઽર્જુનમ્
અધિરથપુત્રે આશ્રય માગતા લોકોની ચીસો સાંભળી, તેમને 'ડરશો નહીં' કહી આશ્વાસન આપ્યું અને અર્જુન સામે લડવા આગળ વધ્યો.
સ ભારતરથશ્રેષ્ઠઃ સર્વભારતહર્ષણઃ। પ્રાદુશ્ચક્રે તદાગ્નેયમસ્ત્રમસ્ત્રવિદાં વારઃ
તે ભારત વંશના શ્રેષ્ઠ રથીઓમાં એક, સર્વ ભારતોને આનંદ આપનાર, શસ્ત્રવિદ્યા જાણનારા શ્રેષ્ઠ કર્ણે અગ્નિાસ્ત્રનું પ્રયોગ કર્યું.
તસ્ય દીપ્તશરૌઘસ્ય દીપ્તચાપધરસ્ય ચ। `વારુણેન તદસ્ત્રેણ વિધૂયાથ ધનઞ્જયઃ'। શરૌઘાઞ્શરજાલેન વિદુધાવ ધનઞ્જયઃ
તે તેજસ્વી ધનુષ્યધારીની જ્વલંત બાણવર્ષા સામે, ધનંજયે વારુણાસ્ત્ર વડે તે બાણવર્ષાને પોતાના બાણોના જાળથી વિખેરી નાખી.
તથૈવાધિરથિસ્તસ્ય બાણાજ્જ્વલિતતેજસઃ। અસ્ત્રમસ્ત્રેણ સંવાર્ય પ્રાણદદ્વિસૃજઞ્શરાન્
એ જ રીતે અધિરથપુત્રે પણ અર્જુનના પ્રજ્વલિત બાણોને પોતાના શસ્ત્ર વડે અટકાવીને, પોતાનાં બાણો છોડ્યા.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ ભીમશ્ચ સાત્યકિશ્ચ મહારથઃ। વિવ્યધુઃ કર્ણમાસાદ્ય ત્રિભિસ્ત્રિભિરજિહ્મગૈઃ
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, ભીમ અને મહારથી સાથીકી, ત્રણેયે કર્ણ પાસે જઈને, ત્રણ-ત્રણ સીધા બાણો વડે તેને ઘાયલ કર્યો.
અર્જુનાસ્ત્રં તુ રાધેયઃ સંવાર્ય શરવૃષ્ટિભિઃ। તેષાં ત્રયાણાં ચાપાનિ ચિચ્છેદ વિશિખૈસ્ત્રિભિઃ
પણ રાધેયે, અર્જુનના શસ્ત્રને પોતાની બાણવૃષ્ટિથી અટકાવી, તે ત્રણેના ધનુષ્ય ત્રણ તીખા બાણોથી કાપી નાખ્યા.
તે નિકૃત્તાયુઘાઃ શૂરા નિર્વિષા ભુજગા ઇવ। રથશક્તીઃ સમુત્ક્ષિપ્ય ભૃશં સિંહા ઇવાનદન્
બાણ વિહોણા થયેલા એ શૂરવીરો, ઝેર વિહોણા સાપો જેવા, પોતાના રથશક્તિ ઉઠાવી, સિંહોની જેમ ગર્જના કરવા લાગ્યા.
તા ભુજાગ્રૈર્મહાવેગા નિસૃષ્ટા ભુજગોપમાઃ। દીપ્યમાના મહાશક્ત્યો જગ્મુરાધિરથિં પ્રતિ
એ મહાશક્તિઓ, હાથમાંથી જોરથી ફેંકાતી અને સાપ જેવી દેખાતી, જ્વલંત થઈ અધિરથપુત્ર તરફ દોડી ગઈ.
તા નિકૃત્ય શરવ્રાતૈસ્ત્રિભિસ્ત્રિભિરજિહ્મગૈઃ। નનાદ બલવાન્કર્ણઃ પાર્થાય વિસૃજઞ્શરાન્
કર્ણે એ શક્તિઓને ત્રણ-ત્રણ તીક્ષ્ણ બાણોના વરસાદથી કાપી નાખી, જોરથી ગર્જના કરી અને પાર્થ પર પોતાના બાણ છોડ્યા.