તતઃ પ્રાગ્જ્યોતિષો રાજા શરવર્ષે નિવારિતે। સંરક્તનયનો રોષાત્પાર્થં પુનરવાકિરત્
પછી પ્રાગ્જ્યોતિષનું રાજા, બાણવર્ષ અટકાવાયું ત્યારે, ગુસ્સાથી લાલ આંખો કરીને ફરીથી પાર્થને બાણોથી ઢાંકી દીધો.
સ તથા શરવર્ષેણ પાર્થં સમભિહત્ય વૈ। ચોદયામાસ તં નાગં વધાયાચ્યુતપાર્થયોઃ
એ રીતે પાર્થને બાણવર્ષથી ઘાયલ કરીને, તેણે પોતાના હાથીને અર્જુન અને કૃષ્ણને મારવા માટે આગળ ધપાવ્યો.
તમાપતન્તં દ્વિરદં દૃષ્ટ્વા ક્રુદ્ધમિવાન્તકમ્। ચક્રેઽપસવ્યં ત્વરિતઃ સ્યન્દનેન જનાર્દનઃ
એ તોફાની અને ક્રોધિત હાથીને આવતો જોઈને, જનાર્દને તરત જ રથને ડાબી બાજુ વાળ્યો.
સમ્પ્રાપ્તમપિ નેયેષ પરાવૃત્તં મહાદ્વિપમ્। સારોહં મૃત્યુસાત્કર્તું સ્મરન્ધર્મં ધનઞ્જયઃ
મોટો હાથી નજીક આવી ગયો હોવા છતાં, ધનંજયે ધર્મનું સ્મરણ કરીને, તેને અને તેના સવારને મારવાનો ઇરાદો કર્યો નહીં.
સ તુ નાગો દ્વિપરથાન્હયાંશ્ચામૃદ્ય મારિષ। પ્રાહિણોન્મૃત્યુલોકાય તતઃ ક્રુદ્ધો ધનઞ્જયઃ
પણ એ હાથીએ બીજા હાથીઓ, રથો અને ઘોડાઓને પછાડી નાખ્યા અને તેમને મૃત્યુના રાજ્યમાં મોકલી દીધા; ત્યારે અર્જુન ગુસ્સે થયો.
સ પ્લુતઃ સ્યન્દનાત્તસ્માન્નીલશ્ચર્મવરાસિભૃત્। દ્રૌણાયનેઃ શિરઃ કાયાદ્ધર્તુમૈચ્છત્પતત્ત્રિવત્
પછી નીલ, નિલો ઢાલ અને તલવાર ધારણ કરનાર, પોતાના રથમાંથી કૂદી પડ્યો અને દ્રૌણ્યપુત્રનું માથું પક્ષીના પાંખ જેવું કાપી નાખવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
તસ્યોદ્યતાસેઃ સુનસં શિરઃ કાયાત્સકુણ્ડલમ્। ભલ્લેનાપાહરદ્દ્રૌણિઃ સ્મયમાન ઇવાનઘ
પણ દ્રોણપુત્રે, સ્મિત સાથે, નીલનું સુંદર કુંડળવાળું માથું તીક્ષ્ણ બાણથી તલવાર પડતી પહેલાં જ કાપી નાખ્યું.
સમ્પૂર્ણચન્દ્રાભમુખઃ પદ્મપત્રનિભેક્ષણઃ। પ્રાંશુરુત્પલપત્રાભો નિહતો ન્યપતદ્ભુવિ
જેનુ ચહેરું પૂર્ણચંદ્ર જેવું, આંખો કમળપાંખડી જેવી અને કાયાં નિલકમળની પાંખડી જેવું તેજસ્વી હતું, એ જમીન પર પડી ગયો.
તતઃ પ્રવિવ્યથે સેના પાણ્ડવી ભૃશમાકુલા। આચાર્યપુત્રેણ હતે નીલે જ્વલિતતેજસિ
પછી પાંડવોની સેના ખૂબ જ ગભરાઈ ગઈ અને અચાનક ગૂંચવાઈ ગઈ, કારણ કે તેજસ્વી નીલને આચાર્યપુત્રે મારી નાખ્યો હતો.
અચિન્તયંશ્ચ તે સર્વે પાણ્ડવાનાં મહારથાઃ। કથં નો વાસવિસ્ત્રાયાચ્છત્રુભ્ય ઇતિ મારિષ
પાંડવોના બધા મહારથીઓ વિચારવા લાગ્યા: 'હવે વાસવ આપણને દુશ્મનોમાંથી કેવી રીતે બચાવશે?'
દક્ષિણેન તુ સેનાયાઃ કુરુતે કદનં બલી। સંશપ્તકાવશેષસ્ય નારાયણબલસ્ય ચ
સેનાની દક્ષિણ બાજુએ, શક્તિશાળી યોદ્ધા સંશપ્તકો અને નારાયણ સેનાના બચેલા સૈનિકોને મારી રહ્યો હતો.
પ્રતિઘાતં તુ સૈન્યસ્ય નામૃષ્યત વૃકોદરઃ। સોઽભ્યાહનદ્ગુરું ષષ્ટ્યા કર્ણં ચ દશભિઃ શરૈઃ
વૃકોદરે પોતાની સેના પાછળ ધક્કો સહન કરી શક્યો નહીં; તેણે દ્રોણને સાઠ અને કર્ણને દસ બાણો માર્યા.
તસ્ય દ્રોણઃ શિતૈર્બાણૈસ્તીક્ષ્ણધારૈરજિહ્મગૈઃ। જીવિતાન્તમભિપ્રેપ્સુર્મર્મણ્યાશુ જઘાન હ
દ્રોણે, તેનું જીવન અંતાવવાનું મનમાં રાખીને, તીક્ષ્ણ અને સીધા બાણોથી તેની નબળી જગ્યાએ ઝડપથી ઘા કર્યા.
આનન્તર્યમભિપ્રેપ્સુઃ ષડ્વિંશત્યા શમાર્પયત્। કર્ણો દ્વાદશભિર્બાણૈરશ્વત્થામા ચ સપ્તભિઃ
કર્ણે, સતત પ્રહાર કરવા ઇચ્છી, છવીસ બાણો માર્યા; અશ્વત્થામાએ સાત અને કર્ણે બાર વધુ બાણો માર્યા.
ષઙ્ભિર્દુર્યોધનો રાજા તત એનમથાકિરત્। ભીમસેનોઽપિ તાન્સર્વાન્પ્રત્યવિધ્યન્મહાબલઃ
પછી રાજા દુર્યોધને છ બાણો માર્યા; પણ મહાબલી ભીમસેને બધાને જવાબમાં ઘા કર્યા.
દ્રોણં પઞ્ચાશતેષૂણાં કર્ણં ચ દશભિઃ શરૈઃ। દર્યોધનં દ્વાદશભિર્દૌણિમષ્ટાભિરાશુગૈઃ
ભીમસેને દ્રોણને પચાસ, કર્ણને દસ, દુર્યોધનને બાર અને દ્રોણપુત્રને આઠ તીક્ષ્ણ બાણો માર્યા.
આરાવં તુમુલં કુર્વન્નભ્યવર્તત તાન્રણે। તસ્મિન્સન્ત્યતિ પ્રામાન્મૃત્યુસાધારણીકૃતે
તે યુદ્ધભૂમિમાં ભયાનક ગર્જના કરતા આગળ વધ્યો, જ્યાં મરણ સૌને સામાન્ય બની ગયું હતું.
અજાતશત્રુસ્તાન્યોધાન્ભીમં ત્રાતેત્યચોદયત્। તે યયુર્ભીમસેનસ્ય સમીપમમિતૌજસઃ
અજાતશત્રુએ યોદ્ધાઓને કહ્યું: 'ભીમને બચાવો!' અને એ અસીમ શક્તિ ધરાવનારા યોદ્ધાઓ ભીમસેન પાસે દોડી ગયા.
યુયુધાનપ્રભૃતયો માદ્રીપુત્રૌ ચ પાણ્ડવૌ। તે સમેત્ય સુસંરબ્ધાઃ સહિતાઃ પુરુષર્ષભાઃ
યુયુધાન અને બીજા, માદ્રીના બે પુત્રો સાથે, એ પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, ખૂબ જ ક્રોધિત થઈ એકઠા થયા.
મહેષ્વાસવરૈર્ગુપ્તા દ્રોણાનીકં બિભિત્સવઃ। સમાપેતુર્મહાવીર્યા ભીમપ્રભૃતયો રથાઃ
મહાન ધનુર્ધારોની રક્ષા હેઠળ, ભીમ સહિતના પરાક્રમી રથીઓ, દ્રોણની વ્યવસ્થા તરફ હુમલો કરવા આગળ વધ્યા.
તાન્પ્રત્યગૃહ્ણાદવ્યગ્રો દ્રોણોઽપિ રથિનાં વરઃ। મહારથાનતિબલાન્વીરાન્સમરયોધિનઃ
દ્રોણ પણ, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ, શાંતપણે એ મહાન, શક્તિશાળી અને યુદ્ધકુશળ વીરોને સામેથી મળ્યો.
બાહ્યં મૃત્યુભયં કૃત્વા તાવકાન્પાણ્ડવા યયુઃ। સાદિનઃ સાદિનોઽબ્યઘ્નંસ્તથૈવ રથિનો રથાન્
પાંડવો મૃત્યુના ભયને અવગણીને તમારા લોકો સામે આગળ વધ્યા; ઘોડેસવારોએ ઘોડેસવારોને, અને રથીઓએ રથીઓને જોરદાર ટક્કર આપી.
અસિશક્ત્યૃષ્ટિસઙ્ઘાતૈર્યુદ્ધમાસીત્પરશ્વથૈઃ। પ્રકૃષ્ટમસિયુદ્ધં ચ બભૂવ કટુકોદયમ્
ત્યાં તલવાર, ભાલા, ભીંડા અને કટારીઓથી યુદ્ધ થયું; ભારે તલવારયુદ્ધ શરૂ થયું, જે ખૂબ જ ભયાનક હતું.
કુઞ્જરાણાં ચ સમ્પાતે યુદ્ધમાસીત્સુદારુણમ્। અપતત્કુઞ્જરાદન્યો હયાદન્યસ્ત્વવાક્શિરાઃ
હાથીઓની અથડામણમાં યુદ્ધ અત્યંત ભયાનક બન્યું; કોઈ હાથી પરથી, તો કોઈ ઘોડા પરથી ઊંધા માથે પડ્યા.
નરો બાણવિનિર્ભિન્નો રથાદન્યશ્ચ મારિષ। તત્રાન્યસ્ય ચ સમ્પર્દે પતિતસ્ય વિવર્મણઃ
એક માણસ, બાણોથી ઘાયલ થઈ રથમાંથી પડ્યો; અને ત્યાં, ગભરાટમાં, બીજો પણ પોતાનું કવચ ગુમાવીને પડી ગયો.
શિરઃ પ્રધ્વંસયામાસ વક્ષસ્યાક્રમ્ય કુઞ્જરઃ। અપરાંશ્ચાપરેઽમૃદ્રન્વારણાઃ પતિતાન્નરાન્
એક હાથીએ માણસના છાતી પર પગ મૂકી તેનું માથું ચકનાચૂર કરી નાખ્યું; બીજા હાથીઓએ પણ બીજા પડેલા માણસોને માર્યા.
વિષાણૈશ્ચાવનિં ગત્વા વ્યભિન્દન્રથિનો બહૂન્। નરાન્ત્રૈઃ કેચિદપરે વિષાણાલગ્નસંશ્રયૈઃ
કેટલાક હાથીઓએ પોતાના દાંતથી જમીન સુધી પહોંચી અનેક રથીઓને ભેદી નાખ્યા; બીજાઓના દાંતમાં માનવાંના આંતરડાં ફસાઈ ગયા હતા.
બભ્રમુઃ સમરે નાગા મૃદ્રન્તઃ શતશો નરાન્। કાર્ષ્ણાયસતનુત્રાણાન્નરાશ્વરથકુઞ્જરાન્
હાથીઓ યુદ્ધભૂમિમાં ફરતા, શતાવધિ કાળી લોખંડના કવચધારી માણસો, ઘોડા, રથ અને બીજા હાથીઓને પછાડતા હતા.
પતિતાન્પોથયાઞ્ચક્રુર્દ્વિપાઃ સ્થૂલનલાનિવ। ગૃધ્રપત્રાધિવાસાંસિ શયનાનિ નારધિપાઃ
હાથીઓએ પડેલા લોકોને જોરથી પછાડ્યા, જાણે જાડા વાંસના ડંડા હોય; હાથીઓના રાજાએ ગૃધ્રના પાંખોથી ઢંકાયેલા શયન બનાવ્યા.
હીમન્તઃ કાલસમ્પર્કાત્સુદુઃસ્વાન્યનુશેરતે। હન્તિ સ્માત્ર પિતા પુત્રં રથેનાભ્યેત્ય સંયુગે
ત્યાં, સમયના સ્પર્શથી, ઠંડા પડેલા લોકો ભયાનક શયનમાં સુઈ ગયા; અને અહીં, પિતા પોતાના પુત્રને રથ લઈને યુદ્ધમાં મારી નાખતો હતો.