તયોર્યુદ્ધં સમભવન્નાગયોર્ભીમરૂપયોઃ। સપક્ષયોઃ પર્વતયોર્યથા સદ્રુમયોઃ પુરા
બન્ને ભયાનક હાથીઓ વચ્ચે ભયજનક યુદ્ધ થયું, જાણે જૂના સમયમાં વૃક્ષોથી ઢંકાયેલા બે પાંખવાળા પર્વતો અથડાયા હોય.
પ્રાગ્જ્યોતિષપતેર્નાગઃ સન્નિવૃત્ત્યાપસૃત્ય ચ। પાર્શ્વે દશાર્ણાધિપતેર્ભિત્ત્વા નાગમપાતયત્
પ્રાગ્યોતિષના રાજાના હાથીએ પછડાટ મારી, દશાર્ણના રાજાના હાથીના બાજુમાં ઘૂસી ગયો અને તેને જમીન પર પાડી દીધો.
તોમરૈઃ સૂર્યરશ્મ્યાભૈર્ભગદત્તોઽથ સપ્તભિઃ। જઘાન દ્વિરદસ્થં તં શત્રું પ્રચલિતાસનમ્
પછી ભગદત્તે સૂર્યકિરણ જેવાં તેજસ્વી સાત ભાલાંથી, હાથી પર બેઠેલા પોતાના શત્રુને ઘાયલ કર્યો અને તેને બેઠેલી જગ્યા પરથી હટાડી દીધો.
વ્યવચ્છિદ્ય તુ રાજાનં ભગદત્તં યુધિષ્ઠિરઃ। રથાનીકેન મહતા સર્વતઃ પર્યવારયત્
યુધિષ્ઠિરે રાજાને ભગદત્તથી અલગ કરી, વિશાળ રથોની વ્યૂહરચના કરીને, તેને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધો.
સ કુઞ્જરસ્થો રથિભિઃ શુશુભે સર્વતો વૃતઃ। પર્વતે વનમધ્યસ્થો જ્વલન્નિવ હુતાશનઃ
હાથી પર બેઠેલો ભગદત્ત, ચારેકોર રથીઓથી ઘેરાયેલો, જાણે પર્વતના જંગલમાં પ્રજ્વલિત અગ્નિ જ્યોતાય એમ તેજસ્વી લાગતો હતો.
મણ્ડલં સર્વતઃ શ્લિષ્ટં રથિનામુગ્રધન્વિનામ્। કિરતાં શરવર્ષાણિ સ નાગઃ પર્યવર્તત
ભયાનક ધનુર્ધારીઓએ ચારેકોર ઘેરાયેલા મંડળમાં, તીક્ષ્ણ બાણોની વરસાદ વરસાવતાં, એ હાથી ચક્કર મારી રહ્યો હતો.
તતઃ પ્રાગ્જ્યોતિષો રાજા પરિગૃહ્ય મહાગજમ્। પ્રેષયામાસ સહસા યુયુધાનરથં પ્રતિ
પછી પ્રાગ્યોતિષના રાજાએ પોતાનો મહાન હાથી સંભાળી, અચાનક યુયુધાનના રથ સામે દોડાવ્યો.
આપતન્તં ચ સમ્પ્રેક્ષ્ય નાગં સાત્વતપુઙ્ગવઃ। અવિધ્યત્પઞ્ચભિર્બાણૈઃ શિતૈરાશીવિષોપમૈઃ
હાથીને ધસી આવતો જોઈ, સાત્વતોમાં શ્રેષ્ઠ યુધ્ધાએ, પાંચ તીક્ષ્ણ અને ઝેરી સાપ જેવાં બાણો હાથી પર માર્યા.
શિનેઃ પૌત્રસ્ય તુ રથં પરિગૃહ્ય મહાદ્વિપઃ। અભિચિક્ષેપ વેગેન યુયુધાનસ્ત્વપાક્રમત્
પણ એ મહાન હાથીએ શિનીના પૌત્રના રથને પકડી, જોરથી ફેંકી દીધો; યુયુધાન તરત જ કૂદી પડ્યો.
બૃહતઃ સૈન્ધવાનશ્વાન્સમુત્થાપ્યથ સારથિઃ। તસ્થૌ સાત્યકિમાસાદ્ય સમ્પ્લુતસ્તં રથં પ્રતિ
પછી સારથીએ મોટા સિંધુ ઘોડાઓને દોડાવી, સાત્યકી પાસે પહોંચ્યો અને કૂદીને એ રથ સામે ઊભો રહ્યો.
સ તુ લબ્ધ્વાન્તરં નાગસ્ત્વરિતો રથમણ્ડલાત્। નિષ્પતન્સતતં સર્વાન્પરિચિક્ષેપ પાર્થિવાન્
એ હાથીએ ખાલી જગ્યા જોઈને, ઝડપથી રથોના ઘેરાથી બહાર નીકળી ગયો અને સતત બધા રાજાઓને વિખેરી નાખ્યા.
તે ત્વાશુગતિના તેન ત્રાસ્યમાના નરર્ષભાઃ। તમેકં દ્વિરદં સઙ્ખ્યે મેનિરે શતશો દ્વિપાન્
એ ઝડપથી દોડતા હાથીના ભયથી, વીર પુરુષો ડરી ગયા અને એ એક હાથીને યુદ્ધમાં જાણે સો હાથી હોય એમ માનવા લાગ્યા.
તે ગજસ્થેન કાલ્યન્તે ભગદત્તેન પાર્થિવાઃ। ઐરાવતસ્થેન યથા દેવરાજેન દાનવાઃ
ભગદત્તે પોતાના હાથી પર ચઢીને રાજાઓને એવી રીતે પરાજય આપ્યા જેમ દેવરાજે ઐરાવત પર બેઠા દૈત્યોને હરાવ્યા હતા.
તેષાં પ્રદ્રવતાં ભીમઃ પાઞ્ચાલાનામિતસ્તતઃ। ગજવાજિકૃતઃ શબ્દઃ સુમહાન્સમજાયત
પાંચાલો અહીં-અહીંથી ભાગી રહ્યા ત્યારે ભીમ અને હાથી-ઘોડાઓના ગર્જનાથી ભયંકર અવાજ ઊઠ્યો.
ભગદત્તેન સમરે કાલ્યમાનેષુ પાણ્ડુષુ। પ્રાગ્જ્યોતિષમભિક્રુદ્ધઃ પુનર્ભીમઃ સમભ્યયાત્
ભગદત્તે યુદ્ધમાં પાંડવોને ત્રાસ આપતો હતો ત્યારે ભીમ ગુસ્સે થઈને ફરી પ્રાગ્યોતિષના રાજા તરફ દોડી ગયો.
તસ્યાભિદ્રવતો વાહાન્હસ્તમુક્તેન વારિણા। સિક્ત્વા વ્યત્રાસયન્નાગસ્તે પાર્થસહરંસ્તતઃ
ભીમ જ્યારે દોડી રહ્યો હતો ત્યારે હાથીએ પોતાના સુંડમાંથી પાણી છાંટીને પાંડવોના ઘોડાઓને ડરાવી દીધા.
તતસ્તમભ્યયાત્તૂર્ણં રુચિપર્વા કૃતીસુતઃ। સમઘ્નઞ્છરવર્ષેણ રથસ્યોઽન્તકસન્નિભઃ
પછી કૃતીપુત્ર રુચિપર્વણે ઝડપથી આગળ આવી દુશ્મનના રથ પર તીરોની ઝમાવટ વરસાવી, જાણે મૃત્યુ પોતે આવી ગયો હોય.
તતઃ સ રુચિપર્વાણં શરેણાનતપર્વણા। સુપર્વા પર્વતપતિર્નિન્યે વૈવસ્વતક્ષયમ્
પછી પર્વતોના સ્વામી સુપર્વણે અખંડ તીરે રુચિપર્વનને યમલોક પહોંચાડી દીધો.
તસ્મિન્નિપતિતે વીરે સૌભદ્રો દ્રૌપદીસુતઃ। ચેકિતાનો ધૃષ્ટકેતુર્યયુત્સુશ્ચાર્દયન્દ્વિપમ્
એ વીર પડી ગયો ત્યારે સૌભદ્ર, દ્રૌપદીપુત્ર, ચેકિતાન, ધૃષ્ટકેતુ અને યુયુત્સુએ હાથી પર હુમલો કર્યો.
ત એનં શરધારાભિર્ધારાભિરિવ તોયદાઃ। સિષિચુર્ભૈરવાન્નાદાન્વિનદન્તો જિઘાંસવઃ
તેઓએ ઘોર ગર્જના સાથે, જાણે વાદળો વરસાદ વરસાવે તેમ, તીરોની ધારા વરસાવીને તેને ઢાંકી દીધો.
તતઃ પાર્ષ્ણ્યઙ્કુશાઙ્ગુષ્ઠૈઃ કૃતિના ચોદિતો દ્વિપઃ। પ્રસારિતકરઃ પ્રાયાત્સ્તબ્ધકર્ણેક્ષણો દ્રુતમ્
પછી કુશળ મહાવતએ પાર્ષ્ણી, અંકુશ અને અંગુઠાથી હાથીને ઉશ્કેર્યો, તો હાથી સુંડ લંબાવી, કાન-આંખ કઠોર કરીને ઝડપથી આગળ વધ્યો.
સોઽધિષ્ઠાય પદા વાહાન્યુયુત્સોઃ સૂતમારુજત્। યુયુત્સુસ્તુ રથાદ્રાજન્નપાક્રામત્ત્વરાન્વિતઃ
એ હાથીએ પગથી ઘોડાઓ પર ચઢી યુયુત્સુના રથચાલકને માર્યો, તો રાજા, યુયુત્સુ ઝડપથી રથમાંથી નીચે ઊતર્યો.
તતઃ પાણ્ડવયોધાસ્તે નાગરાજં શરૈર્દ્રુતમ્। સિષિચુર્ભૈરવાન્નાદાન્વિનદન્તો જિઘાંસવઃ
પછી પાંડવયોદ્ધાઓએ ઘોર ગર્જના સાથે, મારવાની ઇચ્છાથી, તીરોની વરસાદથી હાથીરાજને ઢાંકી દીધો.
પુત્રસ્તુ તવ સમ્ભ્રાન્તઃ સૌભદ્રસ્યાપ્લુતો રથમ્। સ કુઞ્જરસ્થો વિસૃજન્નિષૂનરિષુ પાર્થિવઃ। બભૌ રશ્મીનિવાદિત્યો ભુવનેષુ સમુત્સૃજન્
તારો પુત્ર ગભરાઈને સૌભદ્રના રથ પર કૂદી પડ્યો; અને હાથી પર ઊભા રહી રાજાએ દુશ્મન પર તીરો છોડ્યા, જાણે સૂર્ય પોતાની કિરણો દુનિયામાં ફેલાવે તેમ.
તમાર્જુનિર્દ્વાદશભિર્યુયુત્સુર્દશભિઃ શરૈઃ। ત્રિભિસ્ત્રિભિર્દ્રૌપદેયા ધૃષ્ટકેતુશ્ચ વિવ્યધુઃ
અર્જુને તેને બાર તીરો માર્યા, યુયુત્સુએ દસ, દ્રૌપદીપુત્રોએ ત્રણ-ત્રણ અને ધૃષ્ટકેતુએ પણ તેને ઘાયલ કર્યો.
ચેકિતાનઃ ચતુઃષષ્ટ્યા સોત્તરાયુધિકં પુનઃ। પ્રત્યવિધ્યત્તતઃ સર્વાન્ભગદત્તસ્ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ
ચેકિતાને ફરી ચોસઠ તીરો, દરેકનું મુખ તીખું, માર્યા; પછી ભગદત્તે બધાને ત્રણ-ત્રણ તીરો મારી જવાબ આપ્યો.
સોઽતિયત્નાર્પિતૈર્બાણૈરાચિતો દ્વિરદો બભૌ। સંસ્યૂત ઇવ સૂર્યસ્ય રશ્મિભિર્જલદો મહાન્
મહાન પ્રયત્નથી છોડાયેલા તીરોમાં ઢંકાયેલો એ હાથી જાણે સૂર્યની કિરણોથી વીણાયેલું મોટું વાદળ લાગે તેમ તેજસ્વી લાગતો હતો.
નિયન્તુઃ શિલ્પયત્નાભ્યાં પ્રેરિતોઽરિશરાર્દિતઃ। પરિચિક્ષેપ તાન્નાગઃ સ રિપૂન્સવ્યદક્ષિણમ્
મહાવતની કુશળતા અને મહેનતથી ચલાવાયેલો, દુશ્મનના તીરોની પીડામાં એ હાથીએ ડાબી-જમણી બાજુના શત્રુઓ પર આક્રમણ કર્યું.
ગોપાલ ઇવ દણ્ડેન યથા પશુગણાન્વને। સઙ્કાલયતિ તાં સેનાં ભગદત્તસ્તથા મુહુઃ
જેમ ગવાળો વનમાં લાકડી વડે પશુઓને એકઠા કરે, તેમ ભગદત્તે વારંવાર એ સૈન્યને ભેગું કર્યું.
ક્ષિપ્રં શ્યેનાભિપ્રન્નાનાં વાયસાનામિવ સ્વનઃ। બભૂવ પાણ્ડવેયાનાં ભૃશં વિદ્રવતાં સ્વનઃ
પાંડવો ડરીને ભાગતા હતા, ત્યારે તેમનો અવાજ જાણે ઝડપથી આવી પડેલા ગિદ્ધથી ડરેલા કાગડાઓની ચીખ જેવી હતી.