તે ચૈનં ભૃશસન્તપ્તાઃ શરવર્ષૈરવાકિરન્। સ ચ તાંશ્છાદયામાસ શરજાલૈઃ પુનઃ પુનઃ
તેઓ ખૂબ ક્રોધિત થઈ, કર્ણને બાણવર્ષાથી ઢાંકી દીધા, અને કર્ણે પણ વારંવાર તેમને બાણોની ઝમાવટથી ઢાંકી નાખ્યા.
નૈવ કર્ણો ન તે પઞ્ચ દદૃશર્બાણસંવૃતાઃ। સાશ્વસૂતધ્વજરથાઃ પરસ્પરશરાચિતાઃ
કર્ણ કે એ પાંચેય જણ, બાણોથી ઢંકાઈ ગયા હતા, તેમનાં ઘોડા, સારથી, ધ્વજ અને રથ પણ બાણોથી ઘેરાઈ ગયા, એટલે કોઈ દેખાતા નહોતાં.
પુત્રાસ્તે દુર્જયશ્ચૈવ જયશ્ચ વિજયશ્ચ હ। નીલકાશ્યજયત્સેનાંસ્ત્રયસ્ત્રીન્પ્રત્યવારયન્
તારા પુત્રો દુર્જય, જય અને વિજયે, દરેકે ત્રણ-ત્રણ સેના વિભાગોને રોકી લીધા.
તદ્યુદ્ધમભવદ્ધોરમીક્ષિતૃપ્રીતિવર્ધનમ્। સિંહવ્યાઘ્રતરક્ષૂણાં યથર્ક્ષમહિષર્ષભૈઃ
એ યુદ્ધ ભયાનક બન્યું, જોનાર સૌને આનંદ આપતું, જેમ સિંહ, વાઘ અને રીછ મહાબળવાન બળદ અને ભેંસ સાથે અથડાય, તેમ.
ક્ષેમધૂર્તિબૃહન્તૌ તુ ભ્રાતરૌ સાત્વતં યુધિ। દ્રોણાયાભિમુખં યાન્તં શરૈસ્તીક્ષ્ણૈસ્તતક્ષતુઃ
ક્ષેમધૂર્તિ અને બૃહંત, એ બે ભાઈઓએ યુદ્ધમાં દ્રોણ તરફ આગળ વધતા સાકેતીને તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
તયોસ્તસ્ય ચ તદ્યુદ્ધમત્યદ્ભુતમિવાભવત્। સિંહસ્ય દ્વિપમુખ્યાભ્યાં પ્રભિન્નાભ્યાં યથા વને
તેમણે અને સાકેતી વચ્ચેનું એ યુદ્ધ અતિ આશ્ચર્યજનક લાગ્યું, જાણે જંગલમાં બે ઉગ્ર હાથીઓ સાથે સિંહનો મુકાબલો થાય.
રાજાનં તુ તથામ્બષ્ઠમેકં યુદ્ધાભિનન્દિનમ્। ચેદિરાજઃ શરાનસ્યન્ક્રુદ્ધો દ્રોણાદવારયત્
ત્યારે ચેદિ દેશના રાજાએ, ક્રોધથી ભરાઈને, યુદ્ધમાં આનંદ માણતા અંબષ્ઠ રાજાને, જે દ્રોણ તરફ આગળ વધતો હતો, પોતાના તીરો વડે રોકી દીધો.
તતોઽમ્બષ્ઠોઽસ્થિભેદિન્યા નિરભિદ્યચ્છલાકયા। સ ત્યક્ત્વા સશરં ચાપં રથાદ્ભૂમિમુપાગમત્
પછી અંબષ્ઠ રાજાને હાડકાં ભેદી તીરે ઘાયલ કર્યો; તેણે પોતાનું ધનુષ્ય અને તીરો છોડી દીધા અને રથમાંથી નીચે જમીન પર ઉતરી આવ્યો.
વાર્ધક્ષેમિં તુ વાર્ષ્ણેયં કૃપઃ શારદ્વતઃ શરૈઃ। અક્ષુદ્રઃ ક્ષુદ્રકૈર્બાણૈઃ ક્રુદ્ધરૂપમવારયત્
શારદ્વતપુત્ર કૃપાએ, પોતે નાના ન હોવા છતાં, નાના પણ તીવ્ર તીરો વડે વૃષ્ણિવંશી સત્યકી, જે ઉગ્ર બાણોથી આગળ વધતો હતો, તેને રોકી દીધો.
યુધ્યન્તૌ કૃપવાર્ષ્ણેયૌ યેઽપશ્યંશ્ચિત્રયોધિનૌ। તે યુદ્ધાસક્તમનસો નાન્યં બુબુધિરે ક્રિયામ્
જે લોકોએ કૃપા અને વૃષ્ણિવંશી સત્યકીનું અદ્ભુત યુદ્ધ જોયું, તેઓ એ યુદ્ધમાં એટલા તલ્લીન થઈ ગયા કે તેમને બીજું કશુંય યાદ રહ્યું નહીં.
સૌમદત્તિસ્તુ રાજાનં મણિમન્તમતન્દ્રિતમ્। પર્યવારયદાયાન્તં યશો દ્રોણસ્ય વર્ઘયન્
સૌમદત્તિ રાજાએ, મનમાં દ્રોણનું યશ વધારવાની ઈચ્છા રાખીને, એકાગ્રતાપૂર્વક, આગળ વધતા મનિમંત રાજાને રોકી લીધો.
સ સૌમદત્તેસ્ત્વરિતશ્ચિત્રેષ્વસનકેતને। પુનઃ પતાકાં સૂતં ચચ્છત્રં ચાપાતયદ્રથાત્
પછી, એ અદ્ભુત યુદ્ધમાં, સૌમદત્તિએ ઝડપથી મનિમંતના રથ પરથી તેની ધ્વજ, સારથી અને છત્ર નીચે પાડી દીધા.
અથાપ્લુત્ય રથાત્તૂર્ણં યૂપકેતુરમિત્રહા। સાશ્વસૂતધ્વજરથં તં ચકર્ત વરાસિના
પછી યુપકેતુ, શત્રુઓનો વિનાશક, તરત જ પોતાના રથમાંથી કૂદી પડ્યો અને ઉત્તમ તલવાર વડે એ રથને, તેના ઘોડા, સારથી અને ધ્વજ સહિત કાપી નાખ્યો.
રથં ચ સ્વં સમાસ્થાય ધનુરાદાય ચાપરમ્। સ્વયં યચ્છન્હયાન્રાજન્વ્યધમત્પાણ્ડવીં ચમૂમ્
પછી તેણે પોતાનો રથ ચઢી, બીજું ધનુષ્ય હાથમાં લીધું, પોતે જ ઘોડા હાંકી અને પાંડવોની સેના પર આક્રમણ કર્યું.
પાણ્ડ્યમિન્દ્રમિવાયાન્તમસુરાન્પ્રતિ દુર્જયમ્। સમર્થઃ સાયકૌઘેન વૃષસેનો ન્યવારયત્
વૃષસેનાએ, જે અપરાજેય અને શક્તિશાળી હતો, અસુરો સામે ઈન્દ્ર જેવો પાંડ્ય રાજા આગળ વધતો હતો, તેને તીરોની ધારા વડે રોકી દીધો.
અથાજગામ હૈડિમ્બો મહામાયો મહાબલઃ। પિતૄણાં હિતમન્વિચ્છન્દહન્કૌરવવાહિનીમ્
પછી હિડીંબપુત્ર, મહાન માયાવાન અને બલવાન, પોતાના પિતૃઓના કલ્યાણ માટે, કૌરવોની સેના પર તૂટી પડ્યો.
ગદાપરિઘનિસ્ત્રિંશપટ્ટસાયોઘનોપલૈઃ। કડઙ્ગરૈર્ભુશુણ્ડીભિઃ પ્રાસૈસ્તોમરસાયકૈઃ
તે ગદા, લોખંડના મુગડા, તલવાર, પટ્ટા, ભારે મુગડા, કાંટાવાળા મુગડા, ભાલા, ટોમરા અને તીરો વડે યુદ્ધ કરવા લાગ્યો.
મુસલૈર્મુદ્ગરૈશ્ચક્રૈર્ન્ભિણ્ડિપાલપરશ્વથૈઃ। પાંસુવાતાગ્નિસલિલૈર્ભસ્મલોષ્ઠતૃણદ્રુમૈઃ
મુસળ, મોગરી, ચક્ર, ગોપદંડ, કુહાડી, ધૂળ, પવન, અગ્નિ, પાણી, રાખ, માટી, ઘાસ અને વૃક્ષો વડે પણ તેણે યુદ્ધ કર્યું.
આતુદન્પ્રરુજન્ભઞ્જન્નિઘ્નન્વિદ્રાવયન્ક્ષિપન્। સેનાં વિભીષયન્નાયાદ્દોણપ્રેપ્સુર્ઘટોત્કચઃ
આ રીતે ઘાયલ કરીને, તોડીને, મારીને, હાંકી કાઢીને અને ફેંકીને, આખી સેના ડરાવી, ઘટોત્કચ દ્રોણને શોધવા આગળ વધ્યો.
તં તુ નાનાપ્રહરણૈર્નાનાયુદ્ધવિશેષણૈઃ। રાક્ષસં રાક્ષસઃ ક્રુદ્ધઃ સમાજઘ્ને હ્યલમ્બુસઃ
પછી અલંબુસ નામના રાક્ષસે, ક્રોધથી ભરાઈ, અનેક શસ્ત્રો અને વિવિધ યુદ્ધકૌશલ્ય વડે એ રાક્ષસ (ઘટોત્કચ) પર આક્રમણ કર્યું.
તયોસ્તદભવદ્યુદ્ધં રક્ષોગ્રામણિમુખ્યયોઃ। તાદૃગ્યાદૃક્પુરાવૃત્તં શમ્બરામરરાજયોઃ
એ બંને રાક્ષસસેનાના મુખ્ય નેતાઓ વચ્ચે એવું યુદ્ધ થયું, જેવું કદીકાળે શમ્બર અને દેવરાજ વચ્ચે થયું હતું.
એવં દ્વન્દ્વશતાન્યાસન્રથવારણવાજિનામ્। પદાતીનાં ચ ભદ્રં તે તવ તેષાં ચ સઙ્કુલે
એ રીતે, રથ, હાથી, ઘોડા અને પગદળોમાં, તારી અને તેમની બંને સેનામાં, એ ગૂંચવણભર્યા યુદ્ધમાં, સૈંકડો દ્વંદ્વયુદ્ધો થયા.
નૈતાદૃશો દૃષ્ટપૂર્વઃ સઙ્ગ્રામો નૈવ ચ શ્રુતઃ। દ્રોણસ્યાભાવભાવે તુ પ્રસક્તાનાં પરસ્પરમ્
દ્રોણની હાજરીમાં કે ગેરહાજરીમાં, એકબીજાની સામે તીવ્રતાથી યુદ્ધ કરતા, એવો યુદ્ધ neither ક્યારેય જોયો હતો, કે સાંભળ્યો હતો.
ઇદં ઘોરમિદં ચિત્રમિદં રૌદ્રમિતિ પ્રભો। તત્ર યુદ્ધાન્યદૃશ્યન્ત પ્રતતાનિ બહૂનિ ચ
હે પ્રભુ, ત્યાં અનેક યુદ્ધો જોવા મળ્યા—કેટલાક ભયાનક, કેટલાક અદ્ભુત અને કેટલાક અત્યંત ભયાવહ—જે સર્વત્ર ફેલાયેલા હતા.
તેન નાગેન સન્ત્રસ્તા પાણ્ડવાનામનીકિની। સહસાઽભ્યદ્રવદ્રાજન્યત્ર તસ્યૌ વૃકોદરઃ
આ હાથીના આતંકથી પાંડવોની સેના ગભરાઈ ગઈ; ત્યારે ભીમ અચાનક જ ધસી પડ્યો.
તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા હતં મત્વા વૃકોદરમ્। ભગદત્તં સપાઞ્ચાલ્યઃ સર્વતઃ સમવારયત્
પછી રાજા યુધિષ્ઠિરે, ભીમ મૃત્યુ પામ્યો છે એમ માની, પાંચાલો સાથે ભગદત્તને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધો.
તં રથં રથિનાં શ્રેષ્ઠાઃ પરિવાર્ય પરન્તપાઃ। અવાકિરઞ્શરૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ
શત્રુઓને હરાવનારા શ્રેષ્ઠ રથીઓએ એ રથને ઘેરીને, શતાવધિ અને હજારો તીક્ષ્ણ બાણો વરસાવ્યા.
સ વિઘાતં પૃષત્કાનામઙ્કુશેન સમાહરન્। ક્ષણેન પાણ્ડુપાઞ્જાલાન્વ્યધમત્પર્વતેશ્વરઃ
ભગદત્તે અંકુશથી બાણોની ઝમાવટને અટકાવી, પળમાં જ પાંડવો અને પાંચાલોને વિખેરી નાખ્યા.
તદદ્ભુતમપશ્યામ ભગદત્તસ્ય સંયુગે। તથા વૃદ્ધસ્ય ચરિતં કુઞ્જરેણ વિશામ્પતે
એ યુદ્ધમાં અમે એક અદભુત દૃશ્ય જોયું: વૃદ્ધ ભગદત્તે પોતાના હાથી સાથે જે કૌશલ્ય બતાવ્યું, એ મનુષ્યોના રાજા, અદ્ભુત હતું.
તતો રાજા દશાર્ણાનાં પ્રાગ્જ્યોતિષમુપાદ્રવત્। તિર્યગ્યાતેન નાગેન સમદેનાશુગામિના
પછી દશાર્ણોના રાજાએ પોતાના ઉગ્ર અને ઝડપથી દોડતા, મસ્ત હાથી પર ચડીને, ભગદત્ત સામે તિરછો હુમલો કર્યો.