સ શૂરઃ સત્યવાક્પ્રાજ્ઞો બલવાન્સત્યવિક્રમઃ। મહાનુભાવઃ કલ્પાન્તે રૌદ્રાં ભીરુવિભીષણામ્
એ શૂરવીર, સત્યવચન, વિદ્વાન, બળવાન, સત્યવીર્ય, મહાન શક્તિવાળો, યુગના અંતે ભયાનક અને ભયપ્રદ સંહાર મચાવ્યો.
કવચોર્મિધ્વજાવર્તાં મર્ત્યકૂલાપહારિણીમ્।। ગજવાજિમહાગ્રાહામસિમીનાં દુરાસદામ્
તે એક એવી નદી હતી જેમાં કવચ અને ધ્વજોની તરંગો, મનુષ્યોના ટોળાં વહેતા, હાથી અને ઘોડા મોટા ઘોડિયાળ જેવા, અને તલવારો તેની ભયાનક માછલીઓ જેવી હતી.
વીરાસ્યિશર્કરાં રૌદ્રાં ભેરીમુરજકચ્છપામ્। ચર્મવર્મપ્લવાં ઘોરાં કેશશૈવલશાદ્વલામ્
તેના કંકર શૂરવીરોના દાંત જેવા, ભયાનક, ભેરી અને મૃદંગ તેના કાચબા જેવા, કવચ અને વરમ તેના વહાણ જેવા, અને વાળ તેની શેવાળ અને ઘાસ જેવા હતા.
શરૌઘિણીં ધનુઃસ્રોતાં બાહુપન્નગસઙ્કુલામ્। રણભૂમિવહાં તીવ્રાં કુરુસૃઞ્જયવાહિનીમ્
તેની ધારા બાણોથી બનેલી, પ્રવાહ ધનુષ્યથી, હાથના સાપોથી ભરેલી, યુદ્ધભૂમિની ભયાનક નદી હતી, જે કુરુ અને શ્રુંજયોની સેનાને વહાવી લઈ જતી હતી.
મનુષ્યશીર્ષપાષાણાં શક્તિમીનાં ગદોડુપામ્। ઉષ્ણીષફેનવસનાં વિકીર્ણાન્ત્રસરીસૃપામ્
માનવમાથા જેવા પથ્થરો, માછલી જેવી ભાલા, તારાઓ જેવી ગદાઓ, ફેનથી બનેલા પાગા, અને વિખેરાયેલા આંતરડાંવાળા સાપો કપડાં તરીકે પહેરેલા હતા.
વીરાપહારિણીમુગ્રાં માંસશોમિતકર્દમામ્। હસ્તિગ્રાહાં કેતુવૃક્ષાં ક્ષત્રિયાણાં નિમજ્જનીમ્
વીરોને હરી લેનારી ભયાનક નદી, માંસ અને લોહીથી ભરપૂર કાદવવાળી, હાથીઓથી ભરેલી, ધ્વજવૃક્ષો જેવી ઝાંખી ધરાવતી, ક્ષત્રિયોના ડૂબી જવાની જગ્યા હતી.
ક્રૂરાં શરીરસઙ્ઘાટાં સાદિનક્રાં દુરત્યયામ્। દ્રોણઃ પ્રાવર્તયત્તત્ર નદીમન્તકગામિનીમ્
કઠોર, લાશોથી બનેલી, પાર ન કરી શકાય એવી, ઘોડેસવારોથી ભરેલી એવી વિનાશ તરફ વહેતી નદી દ્રોણે ત્યાં વહાવી.
ક્રવ્યાદગણસઞ્જુષ્ટાં શ્વશૃગાલગણાયુતામ્। નિષેવિતાં મહારૌદ્રૈઃ પિશિતાશૈઃ સમન્તતઃ
માંસખોર પ્રાણીઓના ટોળા, શ્વાન અને સિયાળોથી ઘેરાયેલી, ચારેય બાજુથી ભયાનક માંસ ખાવાની ઈચ્છાવાળાઓએ ભરેલી હતી.
તં દહન્તમનીકાનિ રથોદારં કૃતાન્તવત્। સર્વતોઽભ્યદ્રવન્દ્રોણં કુન્તીપુત્રપુરોગમાઃ
એ નદી, જે સૈન્યને દહન કરતી હતી અને રથો મૃત્યુ જેવી ભયાનક હતી, ત્યાં કુંતીપુત્રો આગળ રહીને ચારેય બાજુથી દ્રોણ પર તૂટી પડ્યા.
તે દ્રોણં સહિતાઃ શૂરાઃ સર્વતઃ પ્રત્યવારયન્। ગભસ્તિભિરિવાદિત્યં તપન્તં ભુવનં યથા
એવી રીતે બધા શૂરવીરો એક સાથે દ્રોણને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધા, જેમ કિરણો સૂર્યને ઘેરી લે છે અને આખા જગતને તપાવે છે.
તં તુ શૂરં મહેષ્વાસં તાવકાઽભ્યુદ્યતાયુધાઃ। રાજાનો રાજપુત્રાશ્ચ સમન્તાત્પર્યવારયન્
પણ તારા લોકો, રાજાઓ અને રાજકુમારો, શસ્ત્રો સાથે તૈયાર થઈને, એ મહાન ધનુર્ધર દ્રોણને સર્વત્રથી ઘેરી લીધા.
શિખણ્ડી તુ તતો દ્રોણં પઞ્ચભિર્નતપર્વભિઃ। ક્ષત્રવર્મા ચ વિંશત્યા વસુદાનશ્ચ પઞ્ચભિઃ
પછી શિખંડીએ દ્રોણને પાંચ તીક્ષ્ણ બાણો મારીને ઘાયલ કર્યો; ક્ષત્રવર્માએ વીસ બાણો અને વસુદાને પાંચ બાણો હાંકી.
ઉત્તમૌજાસ્ત્રિભિર્બાણૈઃ ક્ષત્રદેવશ્ચ સપ્તભિઃ। સાત્યકિશ્ચ શતેનાજૌ યુધામન્યુસ્તથાઽષ્ટભિઃ
ઉત્તમૌજાએ ત્રણ બાણો, ક્ષત્રદેવએ સાત, સાક્યે યુદ્ધમાં સત્યકીએ સો બાણો અને યુધામન્યુએ આઠ બાણો માર્યા.
યુધિષ્ઠિરો દ્વાદશભિર્દ્રોણં વિવ્યાધ સાયકૈઃ। ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ દશભિશ્ચેકિતાનસ્ત્રિભિઃ શરૈઃ
યુધિષ્ઠિરે દ્રોણને બાર બાણો માર્યા; ધૃષ્ટદ્યુમ્ને દસ અને ચેકિતાને ત્રણ બાણો હાંકી.
તતો દ્રોણઃ સત્યસન્ધઃ પ્રભિન્ન ઇવ કુઞ્જરઃ। અભ્યતીત્ય સ્થાનીકં દૃઢસેનમપાતયત્
પછી સત્યનિષ્ઠ દ્રોણ, ઘાયલ હાથીની જેમ, સૈન્યની પંક્તિઓ પાર કરીને દૃઢસેનને પછાડી દીધો.
તતો રાજાનમાસાદ્ય પ્રહરન્તમભીતવત્। અવિધ્યન્નવભિઃ ક્ષેમં સ હતઃપ્રાપતદ્રથાત્
પછી, નિર્ભયતાથી લડતા રાજાને નજીક જઈને, દ્રોણે નવ બાણો મારી ઘાયલ કર્યો અને એ રાજા રથમાંથી પડી ગયો.
સ મધ્યં પ્રાપ્ય સૈન્યાનાં સર્વાઃ પ્રવિચરન્દિશઃ। ત્રાતા હ્યભવદન્યેષાં ન ત્રાતવ્યઃ કથંચન
એ સૈન્યના મધ્યમાં પહોંચી, ચારેય દિશામાં ફરતો રહ્યો; બીજાઓનો રક્ષક બન્યો, પણ કોઈ પણ રીતે પોતે બચી શક્યો નહીં.
શિખણ્ડિનં દ્વાદશભિર્વિંશત્યા ચોત્તમૌજસમ્। વસુદાનં ચ ભલ્લેન પ્રૈષયદ્યમસાદનમ્
શિખંડીને બાર બાણો, ઉત્તમૌજાને વીસ બાણો અને વસુદાને પહોળા બાણથી યમલોક મોકલી દીધો.
અશીત્યા ક્ષત્રવર્માણં ષડ્વિંશત્યા સુદક્ષિણમ્। ક્ષત્રદેવં તુ ભલ્લેન રથનીડાડપાતયત્
ક્ષત્રવર્માને એંસી બાણો, સુદક્ષિણને છવીસ બાણો મારી ઘાયલ કર્યા; અને ક્ષત્રદેવને પહોળા બાણથી રથમાંથી નીચે પાડી દીધો.
યુધામન્યું ચતુઃષષ્ટ્યા ત્રિંશતા ચૈવ સાત્યકિમ્। વિદ્ધ્વા રુક્મરથસ્તૂર્ણં યુધિષ્ઠિરમુપાદ્રવત્
યુધામન્યુને ચોસઠ બાણો અને સત્યકીને ત્રીસ બાણો મારી ઘાયલ કર્યા; પછી પોતાનો સોનાનો રથ ઝડપથી ચલાવીને યુધિષ્ઠિર પાસે પહોંચ્યો.
તતો યુધિષ્ઠિરઃ ક્ષિપ્રં ગુરુતો રાજસત્તમઃ। અપાયાઞ્જવનૈરશ્વૈઃ પાઞ્ચાલ્યો દ્રોણમભ્યયાત્
પછી રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ યુધિષ્ઠિરે ઝડપથી પોતાના ઝડપી ઘોડાઓ સાથે પાછો ખેંચાઈ ગયો; પાંડવ પક્ષના રાજકુમારે દ્રોણ સામે આગળ વધ્યો.
તં દ્રોણઃ સધનુષ્કં તુ સાશ્વયન્તારમાક્ષિણોત્। સ હતઃ પ્રાપતદ્ભૂમૌ રથાજ્જ્યોતિરિવામ્બરાત્। `હત્વા તં વિબભૌ દ્રોણઃ કુરુભિઃ પરિવારિતઃ
દ્રોણે તેને ધનુષ્ય સાથે, રથચાલક અને ઘોડાઓ સહિત ઘાયલ કર્યા; એ મૃત્યુ પામીને રથમાંથી જમીન પર પડ્યો, જેમ તારો આકાશમાંથી પડે છે. તેને મારીને દ્રોણ કૌરવોની વચ્ચે તેજસ્વી દેખાયો.
વાર્ધક્ષેમિસ્તુ વાર્ષ્ણેયો દ્રોણં વિદ્ધ્વા શરોત્તમૈઃ। નવભિશ્ચ મહીપાલઃ પુનર્વિવ્યાધ પઞ્ચભિઃ
વૃષ્ણિવંશી વાર્ધક્ષેમીએ શ્રેષ્ઠ બાણોથી દ્રોણને ઘાયલ કર્યો, અને પછી રાજાએ તેને પાંચ વધુ બાણો મારીને ઘાયલ કર્યો.
સ સાત્યકિશ્ચતુષ્ષષ્ટ્યા રાજન્વિવ્યાધ સાયકૈઃ। સુચિત્રો દશભિર્બાણૈર્દ્રોણં વિદ્વ્વાઽનદદ્બલી
રાજા, સાત્યકીએ ચૌસઠ બાણોથી દ્રોણને ઘાયલ કર્યો અને સુચિત્રે પણ દસ સારા બાણો મારીને દ્રોણને ઘાયલ કર્યો.
તં દ્રોણઃ સમરે રાજઞ્શરવર્ષૈરવાકિરત્। અપાતયત્તયો દ્રોણઃ સુચિત્રં સહસારથિમ્
રાજા, દ્રોણે યુદ્ધમાં તેના પર બાણોની વરસાદ વરસાવી, અને દ્રોણે સુચિત્ર તથા તેના રથચાલકને પણ ધરાશાયી કર્યા.
સાશ્વં ચ સમરે રાજન્હતો વૈ પ્રાપતત્ક્ષિતૌ। પાત્યમાનો મહારાજ બભૌ જ્યોતિરિવામ્બરાત્
યુદ્ધમાં તેના ઘોડા મારાયા પછી, રાજા, તે જમીન પર પડી ગયો; પડતો પડતો મહારાજા, તે આકાશમાંથી પડતા તારાની જેમ તેજસ્વી લાગતો હતો.
તસ્મિન્હતે રાજપુત્રે પાઞ્ચાલાનાં યશસ્કરે। હત દ્રોણં હત દ્રોણમિત્યાસીન્નિઃસ્વનો મહાન્
પાંચાલ વંશના ગૌરવરૂપ રાજકુમારના મૃત્યુ પછી, બધાએ મોટો હાકારો કર્યો: 'દ્રોણ મારાયો! દ્રોણ મારાયો!'
તાંસ્તથા ભૃશસંરબ્ધાન્પાઞ્ચાલાન્મત્સ્યકેકયાન્। સૃઞ્જયાન્પાણ્ડવાંશ્ચૈવ દ્રોણો વ્યક્ષોભયદ્બલી
પછી શક્તિશાળી દ્રોણે ખૂબ જ ગુસ્સે થયેલા પાંચાલ, મત્સ્ય, કૈકય, શ્રુંજય અને પાંડવોને હલાવી નાખ્યા.
સાત્યકિં ચેકિતાનં ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નશિખણ્ડિનૌ। વાર્ધક્ષેમિં ચૈત્રસેનિં સેનાબિન્દું સુવર્ચસમ્
દ્રોણે સાત્યકી, ચેકિતાન, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, શિખંડીન, વાર્ધક્ષેમી, ચૈત્રસેની, સેનાબિંદુ અને સુવર્ચસને પરાજય આપ્યો.
એતાંશ્ચાન્યાંશ્ચ સુબહૂન્નાનાજનપદેશ્વરાન્। સર્વાન્દ્રોણોઽજયદ્યુદ્ધે કુરુભિઃ પરિવારિતઃ
અને અનેક અન્ય વિવિધ પ્રદેશોના રાજાઓને પણ, કૌરવોની ઘેરાબંધીમાં રહેલા દ્રોણે યુદ્ધમાં હરાવ્યા.