તસ્ય નાનદતો દ્રોણઃ શિરઃ કાયાત્સકુણ્ડલમ્। ક્ષુરેણાપાહરત્તુર્ણં તતો મત્સ્યાઃ પ્રદુદ્રુવુઃ
જ્યારે એ ગર્જના કરતો હતો, ત્યારે દ્રોણે તીક્ષ્ણ કટારી જેવા બાણથી તેની કાનકુંડળવાળી માથું શરીરથી તરત જ અલગ કરી નાખ્યું; પછી મચ્છ્ય લોકો ભાગી ગયા.
મત્સ્યાઞ્જિત્વાઽજયચ્ચેદીન્કરૂશાન્કેકયાનપિ। પાઞ્ચાલાન્સૃઞ્જયાન્પાણ્ડૂન્ભારદ્વાજઃ પુનઃપુનઃ
મચ્છ્યોને હરાવીને, ભારદ્વાજપુત્રે વારંવાર ચેદી, કરૂષ, કેકય, પંચાલ, શ્રુંજય અને પાંડવોને પણ પરાજય આપ્યો.
તં દહન્તમનીકાનિ ક્રુદ્ધમગ્નિં યથા વનમ્। દૃષ્ટ્વા રુક્મરથં વીરં સમકમ્પન્ત સૃઞ્જયાઃ
તેના સોનાના રથને જ્વલંત જોઈ, અને એણે સેના-પાંજરાને એ રીતે દહન કરતાં, જેમ ગુસ્સે ભરેલો અગ્નિ જંગલને ભસ્મ કરે, શ્રુંજયો ડરીને કાંપી ઉઠ્યા.
ઉભાભ્યાં સન્દધાનસ્ય ધનુરસ્યાશુકારિણઃ। જ્યાઘોષો નિઘ્નતોઽમિત્રાન્દિક્ષુસર્વાસુ શુશ્રુવે
જ્યારે એ બંને હાથથી ધનુષ્ય બાંધતો અને ઝડપથી દુશ્મનોને મારતો, ત્યારે ધનુષ્યની તાંતણનો ઘોંઘાટ ચારેય દિશામાં સંભળાતો હતો.
નાગાનશ્વાન્પદાતીંશ્ચ રથિનો ગજસાદિનઃ। રૌદ્રા હસ્તવતા મુક્તાઃ પ્રમથ્નન્તિ સ્મ સાયકાઃ
તેના ભયાનક અને જોરથી છોડેલા બાણોએ હાથી, ઘોડા, પગદળ, રથચાલક અને હાથીસવારોને ધ્વસ્ત કરી નાખ્યા.
નાનદ્યમાનઃ પર્જન્યો મિશ્રવાતો હિમાત્યયે। અશ્મવર્ષમિવાવર્ષન્પરેષાં ભયમાદધત્
જેમ શિયાળાના અંતે ગાજતો વાદળ અને મિશ્ર પવન સાથે પથ્થરવર્ષા કરે, તેમ તેણે દુશ્મનો પર પથ્થર જેવી બાણવર્ષા કરી અને તેમને ભયભીત કરી દીધા.
સર્વા દિશઃ સમચરત્સૈન્યં વિક્ષોભયન્નિવ। બલી શૂરો મહેષ્વાસો મિત્રાણામભયઙ્કરઃ
એ મહાબળવાન, શૂરવીર, મહાન ધનુર્ધર, પોતાના મિત્રોને નિર્ભયતા આપનાર, ચારેય દિશામાં ફરીને, આખી સેના હલાવી નાખતો હતો, જાણે તેને વિખેરી નાખે છે.
તસ્ય વિદ્યુદિવાભ્રેષુ ચાપં હેમપરિષ્કૃતમ્। દિક્ષુ સર્વાસુ પશ્યામો દ્રોણસ્યામિતતેજસઃ
અમે સર્વત્ર દ્રોણનું સુવર્ણથી શોભાયમાન ધનુષ્ય જોયું, જે વાદળમાં વીજળીની જેમ ચમકી રહ્યું હતું, એ અમાપ તેજવાળો હતો.
શોભમાનાં ધ્વજે ચાસ્ય વેદીમદ્રાક્ષ્ય ભારત। હિમવચ્છિખરાકારં ચરતઃ સંયુગે ભૃશમ્
અને તેના ધ્વજ પર અમે એક ચમકતી વેદી જોઈ, જે હિમાલયના શિખર જેવી આકારની હતી, જ્યારે તે યુદ્ધમાં ભયાનક રીતે ફરતો હતો, હે ભારત.
દ્રોણસ્તુ પાણ્ડવાનીકે ચકાર કદનં મહત્। યથા દૈત્યગણે વિષ્ણુઃ સુરાસુરનમસ્કૃતઃ
દ્રોણે પાંડવોની સેના પર ભારે સંહાર કર્યો, જેમ વિષ્ણુ દૈત્યગણોમાં કરે છે, જેને દેવો અને દાનવો બંને પૂજે છે.
સ શૂરઃ સત્યવાક્પ્રાજ્ઞો બલવાન્સત્યવિક્રમઃ। મહાનુભાવઃ કલ્પાન્તે રૌદ્રાં ભીરુવિભીષણામ્
એ શૂરવીર, સત્યવચન, વિદ્વાન, બળવાન, સત્યવીર્ય, મહાન શક્તિવાળો, યુગના અંતે ભયાનક અને ભયપ્રદ સંહાર મચાવ્યો.
કવચોર્મિધ્વજાવર્તાં મર્ત્યકૂલાપહારિણીમ્।। ગજવાજિમહાગ્રાહામસિમીનાં દુરાસદામ્
તે એક એવી નદી હતી જેમાં કવચ અને ધ્વજોની તરંગો, મનુષ્યોના ટોળાં વહેતા, હાથી અને ઘોડા મોટા ઘોડિયાળ જેવા, અને તલવારો તેની ભયાનક માછલીઓ જેવી હતી.
વીરાસ્યિશર્કરાં રૌદ્રાં ભેરીમુરજકચ્છપામ્। ચર્મવર્મપ્લવાં ઘોરાં કેશશૈવલશાદ્વલામ્
તેના કંકર શૂરવીરોના દાંત જેવા, ભયાનક, ભેરી અને મૃદંગ તેના કાચબા જેવા, કવચ અને વરમ તેના વહાણ જેવા, અને વાળ તેની શેવાળ અને ઘાસ જેવા હતા.
શરૌઘિણીં ધનુઃસ્રોતાં બાહુપન્નગસઙ્કુલામ્। રણભૂમિવહાં તીવ્રાં કુરુસૃઞ્જયવાહિનીમ્
તેની ધારા બાણોથી બનેલી, પ્રવાહ ધનુષ્યથી, હાથના સાપોથી ભરેલી, યુદ્ધભૂમિની ભયાનક નદી હતી, જે કુરુ અને શ્રુંજયોની સેનાને વહાવી લઈ જતી હતી.
મનુષ્યશીર્ષપાષાણાં શક્તિમીનાં ગદોડુપામ્। ઉષ્ણીષફેનવસનાં વિકીર્ણાન્ત્રસરીસૃપામ્
માનવમાથા જેવા પથ્થરો, માછલી જેવી ભાલા, તારાઓ જેવી ગદાઓ, ફેનથી બનેલા પાગા, અને વિખેરાયેલા આંતરડાંવાળા સાપો કપડાં તરીકે પહેરેલા હતા.
વીરાપહારિણીમુગ્રાં માંસશોમિતકર્દમામ્। હસ્તિગ્રાહાં કેતુવૃક્ષાં ક્ષત્રિયાણાં નિમજ્જનીમ્
વીરોને હરી લેનારી ભયાનક નદી, માંસ અને લોહીથી ભરપૂર કાદવવાળી, હાથીઓથી ભરેલી, ધ્વજવૃક્ષો જેવી ઝાંખી ધરાવતી, ક્ષત્રિયોના ડૂબી જવાની જગ્યા હતી.
ક્રૂરાં શરીરસઙ્ઘાટાં સાદિનક્રાં દુરત્યયામ્। દ્રોણઃ પ્રાવર્તયત્તત્ર નદીમન્તકગામિનીમ્
કઠોર, લાશોથી બનેલી, પાર ન કરી શકાય એવી, ઘોડેસવારોથી ભરેલી એવી વિનાશ તરફ વહેતી નદી દ્રોણે ત્યાં વહાવી.
ક્રવ્યાદગણસઞ્જુષ્ટાં શ્વશૃગાલગણાયુતામ્। નિષેવિતાં મહારૌદ્રૈઃ પિશિતાશૈઃ સમન્તતઃ
માંસખોર પ્રાણીઓના ટોળા, શ્વાન અને સિયાળોથી ઘેરાયેલી, ચારેય બાજુથી ભયાનક માંસ ખાવાની ઈચ્છાવાળાઓએ ભરેલી હતી.
તં દહન્તમનીકાનિ રથોદારં કૃતાન્તવત્। સર્વતોઽભ્યદ્રવન્દ્રોણં કુન્તીપુત્રપુરોગમાઃ
એ નદી, જે સૈન્યને દહન કરતી હતી અને રથો મૃત્યુ જેવી ભયાનક હતી, ત્યાં કુંતીપુત્રો આગળ રહીને ચારેય બાજુથી દ્રોણ પર તૂટી પડ્યા.
તે દ્રોણં સહિતાઃ શૂરાઃ સર્વતઃ પ્રત્યવારયન્। ગભસ્તિભિરિવાદિત્યં તપન્તં ભુવનં યથા
એવી રીતે બધા શૂરવીરો એક સાથે દ્રોણને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધા, જેમ કિરણો સૂર્યને ઘેરી લે છે અને આખા જગતને તપાવે છે.
તં તુ શૂરં મહેષ્વાસં તાવકાઽભ્યુદ્યતાયુધાઃ। રાજાનો રાજપુત્રાશ્ચ સમન્તાત્પર્યવારયન્
પણ તારા લોકો, રાજાઓ અને રાજકુમારો, શસ્ત્રો સાથે તૈયાર થઈને, એ મહાન ધનુર્ધર દ્રોણને સર્વત્રથી ઘેરી લીધા.
શિખણ્ડી તુ તતો દ્રોણં પઞ્ચભિર્નતપર્વભિઃ। ક્ષત્રવર્મા ચ વિંશત્યા વસુદાનશ્ચ પઞ્ચભિઃ
પછી શિખંડીએ દ્રોણને પાંચ તીક્ષ્ણ બાણો મારીને ઘાયલ કર્યો; ક્ષત્રવર્માએ વીસ બાણો અને વસુદાને પાંચ બાણો હાંકી.
ઉત્તમૌજાસ્ત્રિભિર્બાણૈઃ ક્ષત્રદેવશ્ચ સપ્તભિઃ। સાત્યકિશ્ચ શતેનાજૌ યુધામન્યુસ્તથાઽષ્ટભિઃ
ઉત્તમૌજાએ ત્રણ બાણો, ક્ષત્રદેવએ સાત, સાક્યે યુદ્ધમાં સત્યકીએ સો બાણો અને યુધામન્યુએ આઠ બાણો માર્યા.
યુધિષ્ઠિરો દ્વાદશભિર્દ્રોણં વિવ્યાધ સાયકૈઃ। ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ દશભિશ્ચેકિતાનસ્ત્રિભિઃ શરૈઃ
યુધિષ્ઠિરે દ્રોણને બાર બાણો માર્યા; ધૃષ્ટદ્યુમ્ને દસ અને ચેકિતાને ત્રણ બાણો હાંકી.
તતો દ્રોણઃ સત્યસન્ધઃ પ્રભિન્ન ઇવ કુઞ્જરઃ। અભ્યતીત્ય સ્થાનીકં દૃઢસેનમપાતયત્
પછી સત્યનિષ્ઠ દ્રોણ, ઘાયલ હાથીની જેમ, સૈન્યની પંક્તિઓ પાર કરીને દૃઢસેનને પછાડી દીધો.
તતો રાજાનમાસાદ્ય પ્રહરન્તમભીતવત્। અવિધ્યન્નવભિઃ ક્ષેમં સ હતઃપ્રાપતદ્રથાત્
પછી, નિર્ભયતાથી લડતા રાજાને નજીક જઈને, દ્રોણે નવ બાણો મારી ઘાયલ કર્યો અને એ રાજા રથમાંથી પડી ગયો.
સ મધ્યં પ્રાપ્ય સૈન્યાનાં સર્વાઃ પ્રવિચરન્દિશઃ। ત્રાતા હ્યભવદન્યેષાં ન ત્રાતવ્યઃ કથંચન
એ સૈન્યના મધ્યમાં પહોંચી, ચારેય દિશામાં ફરતો રહ્યો; બીજાઓનો રક્ષક બન્યો, પણ કોઈ પણ રીતે પોતે બચી શક્યો નહીં.
શિખણ્ડિનં દ્વાદશભિર્વિંશત્યા ચોત્તમૌજસમ્। વસુદાનં ચ ભલ્લેન પ્રૈષયદ્યમસાદનમ્
શિખંડીને બાર બાણો, ઉત્તમૌજાને વીસ બાણો અને વસુદાને પહોળા બાણથી યમલોક મોકલી દીધો.
અશીત્યા ક્ષત્રવર્માણં ષડ્વિંશત્યા સુદક્ષિણમ્। ક્ષત્રદેવં તુ ભલ્લેન રથનીડાડપાતયત્
ક્ષત્રવર્માને એંસી બાણો, સુદક્ષિણને છવીસ બાણો મારી ઘાયલ કર્યા; અને ક્ષત્રદેવને પહોળા બાણથી રથમાંથી નીચે પાડી દીધો.
યુધામન્યું ચતુઃષષ્ટ્યા ત્રિંશતા ચૈવ સાત્યકિમ્। વિદ્ધ્વા રુક્મરથસ્તૂર્ણં યુધિષ્ઠિરમુપાદ્રવત્
યુધામન્યુને ચોસઠ બાણો અને સત્યકીને ત્રીસ બાણો મારી ઘાયલ કર્યા; પછી પોતાનો સોનાનો રથ ઝડપથી ચલાવીને યુધિષ્ઠિર પાસે પહોંચ્યો.