દ્રોણાવારિતં દૃષ્ટ્વા ભૃશાયસ્તસ્તવાત્મજઃ। નાનાલિઙ્ગૈઃ શરવ્રાતૈઃ પાર્ષતં સમમોહયત્
દ્રોણે રસ્તો અટકાવ્યો તે જોઈને, તમારો દીકરો બહુ ગભરાઈ ગયો અને色色ના તીરોની વરસાદ કરીને પાર્ષતને મૂંઝવી નાખ્યો.
તયોર્વિષક્તયોઃ સઙ્ખ્યે પાઞ્ચાલ્યકુરુમુખ્યયોઃ। દ્રોણો યૌધિષ્ઠિરં સૈન્યં બહુધા વ્યધમચ્છરૈઃ
કુરુઓ અને પાંડવોના મુખ્ય યોદ્ધાઓ યુદ્ધમાં વ્યસ્ત હતા ત્યારે દ્રોણે યુધિષ્ઠિરની સેના પર અનેક રીતે તીરો વરસાવીને તેને વિખેરાઈ નાખી.
અનિલેન યથાઽભ્રાણિ વિચ્છિન્નાનિ સમન્તતઃ। તથા પાર્થસ્ય સૈન્યાનિ વિચ્છિન્નાનિ ક્વચિત્ક્વચિત્
જે રીતે પવનથી વાદળો ચારે બાજુ ફાટી જાય છે, એ જ રીતે પાર્થની સેનાઓ અહીં-ત્યાં તૂટી પડી.
મુહૂર્તમિવ તદ્યુદ્ધમાસીન્મધુરદર્શનમ્। તત ઉન્મત્તવદ્રાજન્નિર્મર્યાદમવર્તત
થોડા સમય માટે એ યુદ્ધ જોવામાં મીઠું લાગતું હતું, પણ પછી, રાજા, એ યુદ્ધ ઉગ્ર અને બેફાંસી બની ગયું.
નૈવ ખં ન દિશો ભૂમિર્બભાસે ન ચ ભાસ્કરઃ'। નૈવ સ્વે ન પરે રાજન્નાજ્ઞાયન્ત પરસ્પરમ્। અનુમાનેન સંજ્ઞાભિર્યુદ્ધં તત્સમવર્તત
એ યુદ્ધમાં આકાશ, દિશાઓ, ધરતી કે સૂર્ય કંઈ જ દેખાતું નહોતું; પોતાને કે પરાયાને ઓળખી શકાય તેમ નહોતું, રાજા. એ યુદ્ધ તો ફક્ત સંકેતો અને અંદાજથી જ ચાલતું રહ્યું.
ચૂડામણિષુ નિષ્કેષુ ભૂષણેષ્વપિ વર્મસુ। તેષામાદિત્યવર્ણાભા રશ્મયઃ પ્રચકાશિરે
યોદ્ધાઓના મસ્તકમણિ, હાર, આભૂષણો અને કવચ પર સૂર્ય જેવી તેજસ્વી કિરણો ચમકી ઉઠી.
તત્પ્રકીર્ણપતાકાનાં રથવારણવાજિનામ્। બલાકાશબલાભ્રામં દદૃશે રૂપમાહવે
રથ, હાથી અને ઘોડાઓના વિખેરાયેલા ધ્વજોમાં એ યુદ્ધમાં એવું દૃશ્ય દેખાતું હતું જાણે વાદળોમાં વાઘોળાઓની પટ્ટીઓ હોય.
નરાનેવ નરા જઘ્નરુદગ્રાશ્ચ હયા હયાન્। રથાંશ્ચ રથિનો જઘ્નુર્વારણા વરવારણાન્
માણસે માણસને માર્યા, ભયાનક ઘોડાએ ઘોડાને, રથીઓએ રથોને અને હાથીઓએ મહાન હાથીઓને પછાડ્યા.
સમુચ્છ્રિતપતાકાનાં ગજાનાં પરમદ્વિપૈઃ। ક્ષણેન તુમુલો ઘોરઃ સઙ્ગ્રામઃ સમપદ્યત
ઉંચા ધ્વજાવાળા હાથીઓ વચ્ચે શ્રેષ્ઠ હાથીઓએ પળમાં જ ભયાનક અને ભયાવહ યુદ્ધ ઉભું કરી દીધું.
તેષાં સંસક્તગાત્રાણાં કર્ષતામિતરેતરમ્। દન્તસઙ્ઘાતસઙ્ઘર્ષાત્સધૂમોઽગ્નિરજાયત
જ્યારે હાથીઓના શરીર એકબીજામાં ફસાઈને ખેંચતા હતા, ત્યારે દાંત અથડાવાથી ધૂમ્ર અને અગ્નિ નીકળી આવી.
વિપ્રકીર્ણપતાકાસ્તે વિષાણજનિતાગ્નયઃ। બભૂવુઃ ખં સમાસાદ્ય સવિદ્યુત ઇવામ્બુદાઃ
એ વિખેરાયેલા ધ્વજ અને દાંતોથી ઉપજેલા અગ્નિ આકાશ સુધી પહોંચ્યા, જાણે વીજળીવાળા વાદળો હોય.
વિક્ષિપદ્ભિર્નદદ્ભિશ્ચ નિપતદ્ભિશ્ચ વારણૈઃ। સમ્બભૂવ મહી કીર્ણા મેઘૈર્દ્યૌરિવ વાર્ષિકી
હાથીઓ ઉછાળતા, ગર્જના કરતા અને પડતા હતા, તેથી ધરતી વાદળોથી ઢંકાયેલી આકાશ જેવી દેખાતી હતી.
તેષામાહન્યમાનાનાં બાણતોમરઋષ્ટિભિઃ। વારણાનાં રવો જજ્ઞે મેઘાનામિવ સમ્પુવે
જ્યારે હાથીઓ પર તીરો, ભાલા અને શૂળો પડતા હતા, ત્યારે તેમના રડવાનો અવાજ વાદળોની ગર્જના જેવો સંભળાતો હતો.
તોમરાભિહતાઃ કેચિદ્બાણૈશ્ચ પરમદ્વિપાઃ। વિત્રેસુઃ સર્વનાગાનાં શબ્દમેવાપરેઽસૃજન્
કેટલાક મહાન હાથીઓ ભાલા અને તીરો વાગતાં ભાગી ગયા, તો કેટલાકે બધા હાથીઓની ગર્જના જેવો અવાજ કર્યો.
વિષાણાભિહતાશ્ચાપિ કેચિત્તત્ર ગજા ગજૈઃ। ચક્રુરાર્તસ્વનં ઘોરમુત્પાતજલદા ઇવ
કેટલાક હાથીઓને બીજા હાથીઓના દાંત વાગ્યા, ત્યારે તેઓ ભયાનક, દુઃખથી ભરેલા અવાજે ગર્જના કરવા લાગ્યા, જાણે તોફાની વાદળો હોય.
પ્રતીપાઃ ક્રિયમાણાશ્ચ વારણા વરવારણૈઃ। ઉન્મથ્ય પુનરાજગ્મુઃ પ્રેરિતાઃ પરમાઙ્કુશૈઃ
શ્રેષ્ઠ હાથીઓએ પછાડેલા હાથીઓ પાછા વળી આવ્યા, કારણ કે ઉત્તમ અંકુશથી તેમને ફરી ઉશ્કેરવામાં આવ્યા.
મહામાત્રૈર્મહામાત્રાસ્તાડિતાઃ શરતોમરૈઃ। ગજેભ્યઃ પૃથિવીં જગ્મુર્મુક્તપ્રહરણાઙ્કુશાઃ
મહાન મહાવતોએ તીરો અને ભાલા વાગતાં પોતાના શસ્ત્રો અને અંકુશ છોડી, હાથીઓ પરથી નીચે જમીન પર આવી ગયા.
નિર્મનુષ્યાશ્ચ માતઙ્ગા વિનદન્તસ્તતસ્તતઃ। છિન્નાભ્રાણીવ સમ્પેતુઃ સમ્પ્રવિશ્ય પરસ્પરમ્
હવે ચાલક વિના રહેલા હાથીઓ અહીં-ત્યાં ગર્જના કરતા, એકબીજામાં અથડાતા, જાણે વિખેરાયેલા વાદળો હોય.
હતાન્પરિવહન્તશ્ચ પતિતાન્પતિતાયુધાન્। દિશો જગ્મુર્મહાનાગાઃ કેચિદેકચરા ઇવ
કેટલાંક મહાન હાથીઓએ, મૃત્યુ પામેલા અને હથિયાર છોડી દીધેલા લોકોને લઇને, એકલા ફરતા માણસોની જેમ ચારે બાજુ ભટક્યા.
તાડિતાસ્તાડ્યમાનાશ્ચ તોમરર્ષ્ટિપરશ્વથૈઃ। પેતુરાર્તસ્વનં કૃત્વા તદા વિશસને ગજાઃ
ટોમર, ભાલા અને કટારીઓના ઘા ખાઈ અને માર ખાતા હાથીઓ, દુઃખથી ચીસો પાડી, એ સંહારમાં જમીન પર ઢળી પડ્યા.
તેષાં શૈલોપમૈઃ કાયૈર્નિપતદ્ભિઃ સમન્તતઃ। આહતા સહસા ભૂમિશ્ચકમ્પે ચ નનાદ ચ
પર્વત જેવાં મોટા શરીર ધરાવતા હાથીઓ四 બાજુ પડતાં, ધરતી પર જોરદાર આંચકો આવ્યો અને ગર્જના થઈ.
સાદિતૈઃ સગજારોહૈઃ સપતાકૈઃ સમન્તતઃ। માતઙ્ગૈઃ શુશુભે ભૂમિર્વિકીર્ણૈરિવ પર્વતૈઃ
હાથીઓ, તેમના ચાલકો અને ધ્વજાઓ સાથે, ચારે બાજુ છૂટા પડેલા પર્વતોની જેમ, ધરતી પર વિખેરાઈને સુંદર લાગી.
ગજસ્થાશ્ચ મહામાત્રા નિર્ભિન્નહૃદયા રણે। રથિભિઃ પાતિતા ભલ્લૈર્વિકીર્ણાઙ્કુશતોમરાઃ
મહાન હાથીચાલકો, હાથીઓ પર બેઠા, યુદ્ધમાં યોદ્ધાઓના તીરો વડે હૃદય ભેદાઈ, પડેલા હતા અને તેમના અંકુશ તથા ટોમરાં પણ વિખેરાઈ ગયા હતા.
ક્રૌઞ્ચવદ્વિનદન્તોઽન્યે નારાચાભિહતા ગજાઃ। પરાન્સ્વાંશ્ચાપિ મૃદ્ગન્તઃ પરિપેતુર્દિશો દશ
લોખંડના તીરો વાગેલા બીજા હાથીઓ, ક્રૌંચ પક્ષી જેવી ચીસો પાડી, મિત્ર અને શત્રુ બંનેને પછાડી, દસેય દિશામાં દોડી ગયા.
ગજાશ્વરથયોધાનાં શરીરૌઘસમાવૃતા। બભૂવ પૃથિવી રાજન્માંસશોણિતકર્દમા
રાજા, ધરતી હાથી, ઘોડા, રથ અને યોદ્ધાઓના મૃતદેહોથી ઢંકાઈ ગઈ હતી, અને માંસ તથા લોહીથી કાદવ બની ગયો હતો.
પ્રમથ્ય ચ વિષાણાગ્રૈઃ સમુત્ક્ષિપ્તાશ્ચ વારણૈઃ। સચક્રાશ્ચ વિચક્રાશ્ચ રથૈરેવ મહારથાઃ
હાથીઓના દાંતના ટોચથી પીસાઈ અને હાથીઓએ ઉછાળીને, મહારથીઓ તેમના રથો સાથે—કેટલાંક ચક્રવાળા, કેટલાંક વિના ચક્રવાળા—વિખેરાઈ ગયા હતા.
રથાશ્ચ રથિભિર્હીના નિર્મનુષ્યાશ્ચ વાજિનઃ। હતારોહાશ્ચ માતઙ્ગા દિશો જગ્મુર્ભયાતુરાઃ
યોદ્ધાઓ વિના છૂટેલા રથો, ચાલક વિના ઘોડા અને ચાલકના મૃત્યુ પામ્યા પછી હાથીઓ—all ભયથી ચારે બાજુ ભાગી ગયા.
જઘાનાત્ર પિતા પુત્રં પુત્રશ્ચ પિતરં તથા। ઇત્યાસીત્તુમુલં યુદ્ધં ન પ્રાજ્ઞાયત કિઞ્ચન
અહીં પિતાએ પુત્રને મારી નાખ્યો અને પુત્રએ પણ પિતાને; એવું ભયાનક યુદ્ધ હતું કે, કશું ઓળખી શકાય તેમ નહોતું.
આગુલ્ફેભ્યોઽવસીદન્તે નરા લોહિતકર્દમૈઃ। દીપ્યમાનૈઃ પરિક્ષિપ્તા દાવૈરિવ મહાદ્રુમાઃ
લોહીથી ભરેલા કાદવમાં માણસો પગની આંગળી સુધી ધસી ગયા હતા, અને ચારે બાજુ અગ્નિથી ઘેરાયેલા મોટા વૃક્ષોની જેમ લાગતા હતા.
શોણિતૈઃ સિચ્યમાનાનિ વસ્ત્રાણિ કવચાનિ ચ। છત્રાણિ ચ પતાકાશ્ચ સર્વં રક્તમદૃશ્યત
વસ્ત્રો, કવચ, છત્રીઓ અને ધ્વજાઓ લોહીથી ભીંજાઈ ગયા હતા, બધું લાલ દેખાતું હતું.