તતો વિરાટદ્રુપદૌ કેકયાઃ સાત્યકિઃ શિબિઃ। વ્યાઘ્રદત્તશ્ચ પાઞ્ચલ્યઃ સિંહસેનશ્ચ વીર્યવાન્
પછી વિરાટ, દ્રુપદ, કૈકય વંશીયો, સાત્યકી, શિબી, પાંચાલનો વ્યાઘ્રદત્ત અને વીર્યવાન સિંહસેન—all યુદ્ધમાં ઊભા રહ્યા.
એતે ચાન્યે ચ બહવઃ પરીપ્સન્તો યુધિષ્ઠિરમ્। આવવ્રુસ્તસ્ય પન્થાનં કિરન્તઃ સાયકાન્બહૂન્
આ ઉપરાંત ઘણા યોદ્ધાઓ, યુધિષ્ઠિરની રક્ષા કરવા ઇચ્છતા, દ્રોણનો માર્ગ રોકી, અનેક તીરોની વરસાદ વરસાવતાં ઊભા રહ્યા.
વ્યાઘ્રદત્તસ્તુ પાઞ્ચાલ્યો દ્રોણં વિવ્યાધ માર્ગણૈઃ। પઞ્ચાશતા શિતૈ રાજંસ્તત ઉચ્ચુક્રુશુર્જનાઃ
પાંચાલના વ્યાઘ્રદત્તે દ્રોણને પચાસ તીખા તીરો મારી ઘાયલ કર્યા, રાજા, અને લોકો ઉંચે અવાજે ચીસો પાડવા લાગ્યા.
ત્વરિતં સિંહસેનસ્તુ દ્રોણં વિદ્ધ્વા મહારથમ્। પ્રાહસત્સહસા હૃષ્ટસ્ત્રાસયન્વૈ મહારથાન્
પછી, સિંહસેને ઝડપથી દ્રોણ મહારથીને ઘાયલ કર્યા અને આનંદથી ઉંચે અવાજે હસી ઉઠ્યા, જેને જોઈ મહારથીઓ ડરી ગયા.
તતો વિષ્ફાર્ય નયને ધનુર્જ્યામવમૃજ્ય ચ। તલશબ્દં મહત્કૃત્વા દ્રોણસ્તં સમુપાદ્રવત્
પછી દ્રોણે ધનુષની ડોરી આંખ સુધી ખેંચી, તલીઓથી મોટો અવાજ કર્યો અને સામે દોડ્યા.
તતસ્તુ સિંહસેનસ્ય શિરઃ કાયાત્સકુણ્ડલમ્। વ્યાઘ્રદત્તસ્ય ચાક્રમ્ય ભલ્લાભ્યામાહરદ્બલી
પછી શક્તિશાળી દ્રોણે સિંહસેનનું કુંડળવાળું માથું શરીરથી અલગ કરી નાખ્યું અને વ્યાઘ્રદત્તને પહોળા ફાલ વાળા તીરો મારી ઘાયલ કર્યો.
તાન્પ્રમૃજ્ય શરવ્રાતૈઃ પાણ્ડવાનાં મહારથાન્। યુધિષ્ઠિરરથાભ્યાશે તસ્થૌ મૃત્યુરિવાન્તકઃ
પાંડવોના મહારથીઓને તીરોની ઝાડથી દૂર કરી, દ્રોણ યુધિષ્ઠિરના રથ પાસે, જાણે મૃત્યુ સ્વયં ઊભા હોય તેમ, ઊભા રહ્યા.
તતોઽભવન્મહાશબ્દો રાજન્યૌધિષ્ઠિરે બલે। હૃતો રાજેતિ યોધાનાં સમીપસ્થે યતવ્રતે
પછી યુધિષ્ઠિરની રાજસેના માં મોટો અવાજ ઊઠ્યો: 'રાજા પકડાઈ ગયા!' એમ નજીક ઊભેલા પ્રતિજ્ઞાબદ્ધ યોદ્ધાઓએ ચીસો પાડી.
અબ્રુવન્સૈનિકાસ્તત્ર દૃષ્ટ્વા દ્રોણસ્ય વિક્રમમ્। અદ્ય રાજા ધાર્તરાષ્ટ્રઃ કૃતાર્થો વૈ ભવિષ્યતિ
ત્યાં દ્રોણનું પરાક્રમ જોઈને સૈનિકોએ કહ્યું: 'આજે ધૃતરાષ્ટ્રનો રાજા નિશ્ચિતપણે પોતાનું કામ સાધી લેશે.'
અસ્મિન્મહૂર્તે દ્રોણસ્તુ પાણ્ડવં ગૃહ્ય હર્ષિતઃ। આગમિષ્યતિ નો નૂનં ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય સંયુગે
આ ક્ષણે દ્રોણ આનંદથી પાંડવને પકડી લેશે અને યુદ્ધમાં ધૃતરાષ્ટ્રના રાજા માટે અમારી પાસે પાછા ફરશે.'
એવં સઞ્જલ્પતાં તેષાં તાવકાનાં મહારથઃ। આયાજ્જવેન કૌન્તેયો રથઘોષેણ નાદયન્
જ્યારે તેઓ એમ વાતો કરી રહ્યા હતા, ત્યારે કુન્તિપુત્ર મહાબલી ઝડપથી રથના ઘોંઘાટ સાથે આવી પહોંચ્યો.
શોણિતોદાં રથાવર્તાં કૃત્વા વિશસને નદીમ્। શૂરાસ્થિચયસઙ્કીર્ણાં પ્રેતકૂલાપહારિણીમ્
તેણે લોહીની લહેરો અને વીરોનાં હાડકાંઓના ઢગલાંથી ભરેલી, મૃતદેહોની કાંઠે વહી જતી, ભયાનક નદી બનાવી.
તાં શરૌઘમહાફેનાં પ્રાસમત્સ્યસમાકુલામ્। નદીમુત્તીર્ય વેગેન કુરૂન્વિદ્રાવ્ય પાણ્ડવઃ
આવી તીક્ષ્ણ બાણોની ફેનો અને ભાલા-માછલીઓથી ભરેલી નદી ઝડપથી પાર કરીને પાંડવે કૌરવોને વિખેર્યા.
તતઃ કિરીટિ સહસા દ્રોણાનીકમુપાદ્રવત્। છાદયન્નિષુજાલેન મહતા મોહયન્નિવ
પછી કિરીટધારી અર્જુને અચાનક દ્રોણની સેના પર ધાવા બોલ્યો અને વિશાળ બાણવર્ષાથી તેમને ઢાંકી દીધા, જાણે તેમને ભુલાવી નાખવા આવ્યો હોય.
શીઘ્રમભ્યસ્યતો બાણાન્સન્દધાનસ્ય ચાનિશમ્। નાન્તરં દદૃશે કશ્ચિત્કૌન્તેયસ્ય યશસ્વિનઃ
તે ઝડપથી સતત બાણો તાણી અને છોડતો રહ્યો, કુન્તિપુત્રના હાથમાં કોઈ ખાલી જગ્યા દેખાતી જ નહોતી.
ન દિશો નાન્તરિક્ષં ચ ન દ્યૌર્નૈવ ચ મેદિની। અદૃશ્યન્ત મહારાજ બાણભૂતા ઇવાભવન્
હે રાજા, દિશાઓ, આકાશ, સ્વર્ગ કે ધરતી—કहीं કશું દેખાતું નહોતું; બધું જાણે બાણોમાં લય થઈ ગયું હતું.
નાદૃશ્યત તદા રાજંસ્તત્ર કિઞ્ચન સંયુગે। બાણાન્ધકારે મહતિ કૃતે ગાણ્ડીવધન્વના
તે સમયે, હે રાજન, ગાંડીવધારી અર્જુને મહાન બાણાંધકાર પાથરી દીધો હતો, જેથી યુદ્ધભૂમિમાં કંઈ જ દેખાતું નહોતું.
સૂર્યે ચાસ્તમનુપ્રાપ્તે તમસા ચાભિસંવૃતે। નાજ્ઞાયત તદા શત્રુર્ન સુહૃન્ન ચ કશ્ચન
સૂર્ય અસ્ત થયો અને અંધકાર છવાઈ ગયો ત્યારે ત્યાં શત્રુ કે મિત્ર, કોઈને ઓળખી શકાય તેમ નહોતું.
તતોઽવહારં ચક્રુસ્તે દ્રોણદુર્યોધનાદયઃ। તાન્વિદિત્વા પુનસ્ત્રસ્તા ન યુદ્ધમનસઃ પરાન્
પછી દ્રોણ, દુર્યોધન અને અન્યોએ પીછેહઠ કરી; આ જાણીને તેમના વિરોધીઓ પણ ડરીને યુદ્ધનો મન છોડીને પાછા ફર્યા.
સ્વાન્યનીકાનિ બીભત્સુઃ શનકૈરવહારયત્। તતોઽભિતુષ્ટુવુઃ પાર્થં પ્રહૃષ્ટાઃ પાણ્ડુસૃઞ્જયાઃ
પછી અર્જુને ધીમે ધીમે પોતાની સેનાને પાછી ખેંચી; ત્યારબાદ પાંડવો અને શ્રિન્જયો આનંદથી પાર્થની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.
પાઞ્ચાલાશ્ચ મનોજ્ઞાભિર્વાગ્ભિઃ સૂર્યમિવર્ષયઃ। એં સ્વશિબિરં પ્રાયાજ્જિત્વા શત્રૂન્ધનઞ્જયઃ
પાંચાળોએ પણ મીઠા અને મનોહર શબ્દોથી, જાણે સૂર્યકિરણોથી, તેની પ્રશંસા કરી; અને ધનંજયે શત્રુઓને હરાવી પોતાના છાવણીએ વળ્યો.
પૃષ્ઠતઃ સર્વસૈન્યાનાં મુદિતો વૈ સકેશવઃ।। મસારગલ્વર્કમુવર્ણરૂપૈર્વજ્રપ્રવાલસ્ફટિકૈશ્ચ મુખ્યૈઃ
કૃષ્ણ સાથે પ્રસન્ન મનથી તે તમામ સેનાના પીછળપાછળ ચાલ્યો.
ચિત્રે રથે પાણ્ડુસુતો બભાસે નક્ષત્રચિત્રે વિયતીવ ચન્દ્રઃ
સુંદર રથ પર પાંડુપુત્ર એવા અર્જુન તેજમાં ચમકતો હતો, જાણે તારાઓથી શોભાયમાન આકાશમાં ચંદ્ર ચમકે; જેમાં સોનાં, મોતી, મોંગા અને સ્ફટિકના ઉત્તમ રત્નો ઝગમગતા હતા.
યજ્વાનઃ પુત્રિણો લોક્યાઃ કૃતકૃત્યાસ્તનુત્યજઃ। યોક્ષ્યમાણાસ્તદાઽઽત્માનં યશસા વિજયેન ચ
જે લોકપ્રસિદ્ધ, પુત્રવંત, યજ્ઞકર્મથી પવિત્ર, જીવનકર્તવ્ય પૂર્ણ કરી ચૂક્યા હતા અને શરીર છોડવાના હતા, તેઓએ પોતાને યશ અને વિજય માટે તૈયાર કર્યા.
બ્રહ્મચર્યુશ્રુતિમુખૈઃ ક્રતુભિશ્ચાપ્તદક્ષિણૈઃ। પ્રાપ્યાઁલ્લોકાન્સુયુદ્ધેન ક્ષિપ્રમેવ યિયાસવઃ
બ્રહ્મચર્ય, શાસ્ત્રપાઠ, યજ્ઞ અને ઉદાર દાનથી અને ઉત્તમ યુદ્ધથી જે લોક પ્રાપ્ત કર્યા હતા, તેઓ હવે ઝડપથી ત્યાં જવા ઇચ્છતા હતા.
બ્રાહ્મમાંસ્તર્પયિત્વા ચ નિષ્કાન્દત્વા પૃથક્પૃથક્। ગાશ્ચ વાસાંસિ ચ પુનઃ સમાભાષ્ય પરસ્પરમ્
બ્રાહ્મણોને તૃપ્ત કરી અને સર્વે દાવા છોડી, દરેકે અલગથી, પછી એકબીજાને ગાય અને વસ્ત્રો આપીને ફરી મળ્યા.
દ્વિજમુખ્યૈઃ સમુદિતૈઃ કૃતસ્વસ્ત્યયનાશિષઃ। મુદિતાશ્ચ પ્રહૃષ્ટાશ્ચ જલં સંસ્પૃશ્ય નિર્મલમ્
પ્રમુખ દ્વિજોએ ઘેરાયેલા, શુભાશીર્વાદ અને શુભેચ્છા પાઠવી, આનંદિત અને ઉત્સાહિત થઈ, તેમણે શુદ્ધ પાણી સ્પર્શ્યું.
પ્રજ્વાલ્ય કૃષ્ણવર્ત્માનમુપાગમ્ય રણવ્રતમ્। તસ્મિન્નગ્નૌ તદા ચક્રુઃ પ્રતિજ્ઞાં દૃઢનિશ્ચયાઃ
કાળી લાકડીઓથી અગ્નિ પ્રગટાવી, યુદ્ધવ્રતને સ્વીકારી, તેમણે મજબૂત નિશ્ચય સાથે એ અગ્નિમાં પ્રતિજ્ઞા લીધી.
શૃણ્વતાં સર્વભૂતાનામુચ્ચૈર્વાચો બભાષિરે। સર્વે ધનઞ્જયવધે પ્રતિજ્ઞાં ચાપિ ચક્રિરે
બધા જીવજંતુઓની સામે, ઉંચે અવાજે બોલી, બધાએ ધનંજયને મારવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી.
યે વૈ લોકાશ્ચાવ્રતિનાં યે ચૈવ બ્રહ્મઘાતિનામ્। મદ્યપસ્ય ચ યે લોકા ગુરુદારરતસ્ય ચ
જે લોકોએ વ્રત ન પાળ્યા હોય, બ્રાહ્મણહત્યા કરનારાઓ, દારૂ પીવનારાઓ અને ગુરુપત્ની સાથે દોષ કરનારાઓને જે લોક મળે છે—