તેનાર્દિતા મહારાજ રથિનઃ સાદિનસ્તથા। નિપેતુરુર્વ્યાં સહસા વાતભગ્ના ઇવ દ્રુમાઃ
એના પ્રહારથી રથીઓ અને ઘોડાસવારો અચાનક જમીન પર પડી ગયા, જેમ પવનથી તૂટેલા વૃક્ષો ધરતી પર પડતાં હોય.
હયૌઘાંશ્ચ રથૌઘાંશ્ચ ગજૌઘાંશ્ચ મહારથઃ। અપાતયદ્રણે રાજઞ્શતશોઽથ સહસ્રશઃ
એ મહારથીએ યુદ્ધમાં ઘોડાઓ, રથો અને હાથીઓના ટોળાંઓને સૈંકડો અને હજારોથી જમીન પર પાડી દીધાં, રાજા.
દૃષ્ટ્વા તમેકં સમરે વિચરન્તમભીતવત્। સહિતાઃ સર્વરાજાનઃ પરિવવ્રુઃ સમન્તતઃ
એને એકલો ને નિર્ભય રીતે યુદ્ધમાં ફરતો જોઈને, બધા રાજાઓ એકસાથે ચારેય બાજુથી એને ઘેરી લીધો.
નાકુલિસ્તુ શતાનીકો વૃષસેનં સમભ્યયાત્। વિવ્યાધ ચૈનં દશભિર્નારાચૈર્મર્મભેદિભિઃ
નકુલ, જે શતાનિકનો નાયક હતો, એ વૃષસેન સામે ગયો અને દસ એવા બાણો માર્યા કે જે સીધા એના જીવલેણ સ્થાનને ભેદી ગયા.
તસ્ય કર્ણાત્મજશ્ચાપં છિત્ત્વા કેતુમપાતયત્। તં ભ્રાતરં પરીપ્સન્તો દ્રૌપદેયાઃ સમભ્યયુઃ
કર્ણપુત્રે નકુલનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું અને એનો ધ્વજ નીચે પાડી દીધો; પછી, પોતાના ભાઈને બચાવવા દ્રૌપદીપુત્રો આગળ ધસી આવ્યા.
કર્ણાત્મજં શરવ્રાતૈરદૃશ્યં ચક્રુરઞ્જસા। તાન્નદન્તોઽભ્યધાવન્ત દ્રોણપુત્રમુખા રથાઃ
દ્રૌપદીપુત્રોએ બાણવર્ષાથી કર્ણપુત્રને દેખાતો જ ન રહ્યો; ત્યારે દ્રોણપુત્રના આગેવાનીમાં રથીઓ ગર્જના કરતા એમની સામે દોડી આવ્યા.
છાદયન્તો મહારાજ દ્રૌપદેયાન્મહારથાન્। શરૈર્નાનાવિધૈસ્તૂર્ણં પર્વતાઞ્જલદા ઇવ
તેઓએ દ્રૌપદીપુત્ર મહારથીઓને અનેક પ્રકારના બાણોથી ઝડપથી ઢાંકી દીધા, રાજા, જેમ વાદળો પર્વતોને ઢાંકે છે.
તાન્પાણ્ડવાઃ પ્રત્યગૃહ્ણંસ્ત્વરિતાઃ પુત્રગૃદ્ધિનઃ। પાઞ્ચાલાઃ કેકયા મત્સ્યાઃ સૃઞ્જયાશ્ચોદ્યતાયુધાઃ
પાંડવો પોતાના પુત્રોને મળવા ઉત્સુક થઈને ઝડપથી એમને મળવા ગયા; પાંચાલ, કૈકય, મત્સ્ય અને શ્રુંજય પણ હથિયાર ઉઠાવીને તૈયાર હતા.
તદ્યુદ્ધમભવદ્ધોરં સુમહદ્રોમહર્ષણમ્। ત્વદીયૈઃ પાણ્ડુપુત્રાણાં દેવાનામિવ દાનવૈઃ
એ યુદ્ધ ભયાનક, વિશાળ અને રોમાંચક બન્યું, તમારા લોકો અને પાંડુપુત્રો વચ્ચે, જાણે દેવો અને દાનવો લડી રહ્યા હોય.
એવં યુયુધિરે વીરાઃ સંરબ્ધાઃ કુરુપાણ્ડવાઃ। પરસ્પરમુદીક્ષન્તઃ પરસ્પરકૃતાગસઃ
એવી રીતે ક્રોધિત થયેલા કુરુ અને પાંડવ વીરોએ એકબીજાની સામે જોઈને, એકબીજાની ગુનાહિતી રાખીને યુદ્ધ કર્યું.
તેષાં દદૃશિરે કોપાદ્વપૂમ્ષ્યમિતતેજસામ્। યુયુત્સૂનામિવાકાશે પતત્ત્રિવરભોગિનામ્
અપાર તેજવાળા એ વીરોએ ક્રોધથી ભરેલા પોતાના દેહ બતાવ્યા, જાણે આકાશમાં શ્રેષ્ઠ પંખાવાળા સાપો યુદ્ધ માટે તત્પર હોય.
ભીમકર્ણકૃપદ્રોણદ્રૌણિપાર્ષતસાત્યકૈઃ। બભાસે સ રણોદ્દેશઃ કાલસૂર્યૈરિવોદિતૈઃ
ભીમ, કર્ણ, કૃપ, દ્રોણ, દ્રૌણિ, પાર્ષત અને સાથીકીથી એ યુદ્ધભૂમિ એવી તેજસ્વી લાગી, જાણે સમય અને સૂર્ય ઉગ્યા હોય.
પ્રજાનાં સંક્ષયે ઘોરે યથા સૂર્યોદયો ભવેત્। શૂરાણામુદયસ્તદ્વદાસીત્પુરુષસત્તમ
જેમ પ્રાણીઓના ભયાનક વિનાશ પછી સૂર્યોદય થાય છે, તેમ, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, વીર પુરુષોનું ઉદય પણ એ રીતે થયું.
તદાસીત્તુમુલં યુદ્ધં નિઘ્નતામિતરેતરમ્। મહાબલાનાં બલિભિર્દાનવાનાં યથા સુરૈઃ
પછી મહાબળવાન વીરોએ એકબીજાને મારતા, દેવો અને દાનવો વચ્ચે જેવો ભયાનક યુદ્ધ થાય, એવું ઘમાસાણ યુદ્ધ થયું.
તતો યુધિષ્ઠિરાનીકમુદ્ધૂતાર્ણવનિઃસ્વનમ્। ત્વદીયમવધીત્સૈન્યં સંપ્રદ્રુતમહારથમ્
પછી યુધિષ્ઠિરની સેના તોફાની દરિયાની જેમ ગર્જન કરતી, તમારી સેના પર તૂટી પડી અને મહારથીઓને ભાગવા મજબૂર કરી દીધા.
તત્પ્રભગ્નં બલં દૃષ્ટ્વા શત્રુભિર્ભૃશમર્દિતમ્। અલં દ્રુતેન વઃ શૂરા ઇતિ દ્રોણોઽભ્યભાષત
શત્રુઓએ ભયંકર રીતે તોડી નાંખેલી અને પછાડી નાખેલી પોતાની સેના જોઈ, દ્રોણે કહ્યું: 'હવે ભાગવાનું પૂરતું છે, વીરોએ!'
ભારદ્વાજમમર્ષશ્ચ વિક્રમશ્ચ સમાવિશત્। સમુદ્ધૃત્ય નિષઙ્ગાચ્ચ ધનુર્જ્યામવમૃજ્ય ચ। મહાશરધનુષ્પાણિર્યન્તારમિદમબ્રવીત્
ભારદ્વાજપુત્ર દ્રોણ ગુસ્સા અને પરાક્રમથી ભરાઈ ગયા; તેમણે તૂણામાંથી ધનુષ કાઢી, તાર કસીને, મોટા ધનુષ અને બાણ હાથમાં લઈને પોતાના સારથીને કહ્યું.
સારથે યાહિ યત્રૈષ પાણ્ડરેણ વિરાજતા। ધ્રિયમાણેન ચ્છેણ રાજા તિષ્ઠતિ ધર્મરાટ્
સારથી, જ્યાં ધર્મરાજા યુધિષ્ઠિર સફેદ છત્ર અને રાજચિહ્ન લઈને તેજસ્વી રીતે ઊભા છે, ત્યાં રથ લઈ જા.
તદેતદ્દીર્યતે સૈન્યં ધાર્તરાષ્ટ્રમનેકધા। એતત્સંસ્તમ્ભયિષ્યામિ પ્રતિવાર્ય યુધિષ્ઠિરમ્
આ ધૃતરાષ્ટ્રની સેના અનેક જગ્યાએ તૂટી રહી છે; હું યુદ્ધમાં યુધિષ્ઠિરને રોકીને આ સેનાને સ્થિર કરીશ.
ન હિ મામભિવર્ષન્તં સંયુગે તાત પાણ્ડવાઃ। માત્સ્યપાઞ્ચાલરાજાનઃ સર્વે ચ સહસોમકાઃ
બાળક, યુદ્ધમાં જ્યારે હું શસ્ત્રવર્ષા કરું છું, ત્યારે પાંડવો, મત્સ્ય, પંચાલના રાજાઓ કે બધા સોમકાઓ પણ મને રોકી શકે નહીં.
અર્જુનો મત્પ્રસાદાદ્ધિ મહાસ્ત્રાણિ સમાપ્તવાન્। ન મામુત્સહતે તાત ન ભીમો ન ચ સાત્યકિઃ
અર્જુને મારા આશીર્વાદથી મહાશસ્ત્રો શીખ્યા છે; પણ, બાળક, અર્જુન, ભીમ કે સાત્યકી પણ મને ટકી શકે નહીં.
મત્પ્રસાદાદ્ધિ બીભત્સુઃ પરમેષ્વાસતાં ગતઃ। મમૈવાસ્ત્રં વિજાનાતિ ધૃષ્ટદ્યુમ્નોઽપિ પાર્ષતઃ
મારા કૃપાથી અર્જુન શ્રેષ્ઠ ધનુર્વિદ્યા મેળવ્યો છે; મારા શસ્ત્રને અર્જુન અને પૃષ્ઠતપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન જ જાણે છે.
નાયં સંરક્ષિતું કાલઃ પ્રાણાંસ્તાત જયૈષિણા। યાહિ સર્ગં પુરસ્કૃત્ય યશસે ચ જયાય ચ
બાળક, વિજય ઇચ્છનાર માટે આ પ્રાણ બચાવવાનો સમય નથી; તું યશ અને વિજય માટે આગળ વધ.
એવં સઞ્ચોદિતો યન્તા દ્રોણમભ્યવહત્તતઃ
આ રીતે પ્રેરણા મળતાં સારથીએ દ્રોણને આગળ લઈ ગયો.
તદાઽશ્વહૃદયેનાશ્વાનભિમન્ત્ર્યાશુ હર્ષયન્। રથેન સવરૂથેન ભાસ્વરેણ વિરાજતા
પછી કુશળતાથી ઘોડાઓને સંભાળી અને ઉત્સાહ આપીને, તે તેજસ્વી ધ્વજાવાળા રથને દોડાવતો ગયો.
તં કરૂશાશ્ચ માત્સ્યાશ્ચ ચેદયશ્ચ સસાત્વતાઃ। પાણ્ડવાશ્ચ સપાઞ્ચાલાઃ સહિતાઃ પર્યવારયન્
કરુષ, મત્સ્ય, ચેદિ, સાત્યવત, પાંડવ અને પંચાલ—all મળીને તેને ઘેરી લીધા.
તતઃ શોણહયઃ ક્રુદ્ધશ્ચતુર્દન્ત ઇવ દ્વિપઃ। પ્રવિશ્ય પાણ્ડવાનીકં યુધિષ્ઠિરમુપાદ્રવત્
પછી લાલ ઘોડાવાળો, ગુસ્સે ભરેલો, ચાર દાંતવાળા હાથી જેવો, પાંડવોની સેનામાં ઘૂસી યુધિષ્ઠિર તરફ દોડી ગયો.
તમાવિધ્યચ્છિતૈર્બાણૈઃ કઙ્કપત્રૈર્યુધિષ્ઠિરઃ। તસ્ય દ્રોણો ધનુશ્છિત્વા તં દ્રુતં સમુપાદ્રવત્
યુધિષ્ઠિરે તીખા, ગીધના પાંખવાળા બાણો મારીને તેને ઘાયલ કર્યો; દ્રોણે તેનું ધનુષ તોડી નાખ્યું અને ઝડપથી તેની સામે આવ્યો.
ચક્રરક્ષઃ કુમારસ્તુ પાઞ્ચાલાનાં યશસ્કરઃ। દધાર દ્રોણમાયાન્તં વેલેવ સરિતાં પતિમ્
પંચાલોમાં પ્રસિદ્ધ યુવાને, દરિયાની કિનારે જેમ નદીના સ્વામીયે અટકાવે, તેમ દ્રોણને રોકી યુધિષ્ઠિરની રક્ષા કરી.
દ્રોણં નિવારિતં દૃષ્ટ્વા કુમારેણ દ્વિજર્ષભમ્। સિંહનાદરવો હ્યાસીત્સાધુસાધ્વિતિ ભાષિતમ્
યુવાને દ્રોણ, જે બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ છે, તેને અટકાવતાં જોઈ, સિંહની દહાડ જેવી 'શાબાશ, શાબાશ'ની ધ્વનિ ઉઠી.