તતસ્તામેવ શલ્યસ્ય સૌભદ્રઃ પરવીરહા। મુમોચ ભુજવીર્યેણ વૈદૂર્યવિકૃતાં શિતામ્
પછી સૌભદ્રે, શત્રુવીરોના વિનાશક, એ જ શલ્યની વૈદૂર્યથી શોભિત તીક્ષ્ણ શક્તિ પોતાના હાથના બળથી ફેંકી.
સા તસ્ય રથમાસાદ્ય નિર્મુક્તભુજગોપમા। જઘાન સૂતં શલ્યસ્ય રથાચ્ચૈનમપાતયત્
એ શક્તિ, મુક્ત થયેલા સાપ જેવી, શલ્યના રથને વાગી અને તેના સારથીને મારીને રથમાંથી નીચે પાડી દીધો.
તતો વિરાટદ્રુપદૌ ધૃષ્ટકેતુર્યુધિષ્ઠિરઃ। સાત્યકિઃ કેકયા ભીમો ધૃષ્ટદ્યુમ્નશિખણ્ડિનૌ
પછી વિરાટ, દ્રુપદ, ધૃષ્ટકેતુ, યુધિષ્ઠિર, સાત્યકી, કૈકય, ભીમ, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને શિખંડિ—
યમૌ ચ દ્રૌપદેયાશ્ચ સાધુસાધ્વિતિ ચુક્રુશુઃ। બાણશબ્દાશ્ચ વિવિધાઃ સિંહનાદાશ્ચ પુષ્કલાઃ
યમદ્વય અને દ્રૌપદીપુત્રો પણ 'શાબાશ! શાબાશ!' કહી ઉલ્લાસે બોલ્યા અને અનેક બાણોના ધ્વનિ તથા જોરદાર સિંહગર્જનાઓ ઉઠી.
પ્રાદુરાસન્હર્ષયન્તઃ સૌભદ્રમપલાયિનમ્। તન્નામૃષ્યન્ત પુત્રાસ્તે શત્રોર્વિજયલક્ષણમ્
જ્યારે સૌભદ્રએ પીઠ ફેરવી, ત્યારે દુશ્મનના વિજયના ચિહ્નથી આનંદિત થઈને તેઓ દેખાયા; પણ તમારા પુત્રો એ સહન કરી શક્યા નહીં.
અથૈનં સહસા સર્વે સમન્તાન્નિશિતૈઃ શરૈઃ। અભ્યાકિરન્મહારાજ જલદા ઇવ પર્વતમ્
પછી બધા એકસાથે ચારેય બાજુથી તીખા બાણોથી એ પર વરસી પડ્યા, રાજા, જેમ વાદળો પર્વત પર વરસે.
તેષાં ચ પ્રિયમન્વિચ્છન્સૂતસ્ય ચ પરાભવમ્। આર્તાયનિરમિત્રઘ્નઃ ક્રુદ્ધઃ સૌભદ્રમભ્યયાત્
તેમને મનગમતું મળવા અને રથચાલકને હરાવવાની ઇચ્છાથી, આર્તાયનનો પુત્ર અમિત્રઘ્ના ક્રોધથી સૌભદ્ર સામે ધસી આવ્યો.
તદ્બલં સુમહદ્દીર્ણં ત્વદીયં પ્રેક્ષ્ય વીર્યવાન્। દધારૈકો રણે પાણ્ડૂન્વૃષસેનોઽસ્ત્રમાયયા
તમારી વિશાળ અને તૂટી ગયેલી સેના જોઈને, વીર વૃષસેનાએ એકલો જ યુદ્ધમાં પાંડવોને પોતાના શસ્ત્રકૌશલ્યથી રોકી રાખ્યા.
શરા દશ દિશો મુક્તા વૃષસેનેન સંયુગે। વિચેરુસ્તે વિનિર્ભિદ્ય નરવાજિરથદ્વિપાન્
યુદ્ધમાં વૃષસેનાએ છોડેલા દસ બાણો માણસો, ઘોડા, રથ અને હાથીઓને ભેદી ને દિશાઓમાં ફરી વળ્યા.
તસ્ય દીપ્તા મહાબાણા વિવિશ્ચેરુઃ સહસ્રશઃ। ભાનોરિવ મહારાજ ઘર્મકાલે મરીચયઃ
એના તેજસ્વી મોટા બાણો હજારોની સંખ્યામાં ઘૂસી ગયા, રાજા, જેમ ઉનાળામાં સૂર્યકિરણો ફેલાય છે.
તેનાર્દિતા મહારાજ રથિનઃ સાદિનસ્તથા। નિપેતુરુર્વ્યાં સહસા વાતભગ્ના ઇવ દ્રુમાઃ
એના પ્રહારથી રથીઓ અને ઘોડાસવારો અચાનક જમીન પર પડી ગયા, જેમ પવનથી તૂટેલા વૃક્ષો ધરતી પર પડતાં હોય.
હયૌઘાંશ્ચ રથૌઘાંશ્ચ ગજૌઘાંશ્ચ મહારથઃ। અપાતયદ્રણે રાજઞ્શતશોઽથ સહસ્રશઃ
એ મહારથીએ યુદ્ધમાં ઘોડાઓ, રથો અને હાથીઓના ટોળાંઓને સૈંકડો અને હજારોથી જમીન પર પાડી દીધાં, રાજા.
દૃષ્ટ્વા તમેકં સમરે વિચરન્તમભીતવત્। સહિતાઃ સર્વરાજાનઃ પરિવવ્રુઃ સમન્તતઃ
એને એકલો ને નિર્ભય રીતે યુદ્ધમાં ફરતો જોઈને, બધા રાજાઓ એકસાથે ચારેય બાજુથી એને ઘેરી લીધો.
નાકુલિસ્તુ શતાનીકો વૃષસેનં સમભ્યયાત્। વિવ્યાધ ચૈનં દશભિર્નારાચૈર્મર્મભેદિભિઃ
નકુલ, જે શતાનિકનો નાયક હતો, એ વૃષસેન સામે ગયો અને દસ એવા બાણો માર્યા કે જે સીધા એના જીવલેણ સ્થાનને ભેદી ગયા.
તસ્ય કર્ણાત્મજશ્ચાપં છિત્ત્વા કેતુમપાતયત્। તં ભ્રાતરં પરીપ્સન્તો દ્રૌપદેયાઃ સમભ્યયુઃ
કર્ણપુત્રે નકુલનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું અને એનો ધ્વજ નીચે પાડી દીધો; પછી, પોતાના ભાઈને બચાવવા દ્રૌપદીપુત્રો આગળ ધસી આવ્યા.
કર્ણાત્મજં શરવ્રાતૈરદૃશ્યં ચક્રુરઞ્જસા। તાન્નદન્તોઽભ્યધાવન્ત દ્રોણપુત્રમુખા રથાઃ
દ્રૌપદીપુત્રોએ બાણવર્ષાથી કર્ણપુત્રને દેખાતો જ ન રહ્યો; ત્યારે દ્રોણપુત્રના આગેવાનીમાં રથીઓ ગર્જના કરતા એમની સામે દોડી આવ્યા.
છાદયન્તો મહારાજ દ્રૌપદેયાન્મહારથાન્। શરૈર્નાનાવિધૈસ્તૂર્ણં પર્વતાઞ્જલદા ઇવ
તેઓએ દ્રૌપદીપુત્ર મહારથીઓને અનેક પ્રકારના બાણોથી ઝડપથી ઢાંકી દીધા, રાજા, જેમ વાદળો પર્વતોને ઢાંકે છે.
તાન્પાણ્ડવાઃ પ્રત્યગૃહ્ણંસ્ત્વરિતાઃ પુત્રગૃદ્ધિનઃ। પાઞ્ચાલાઃ કેકયા મત્સ્યાઃ સૃઞ્જયાશ્ચોદ્યતાયુધાઃ
પાંડવો પોતાના પુત્રોને મળવા ઉત્સુક થઈને ઝડપથી એમને મળવા ગયા; પાંચાલ, કૈકય, મત્સ્ય અને શ્રુંજય પણ હથિયાર ઉઠાવીને તૈયાર હતા.
તદ્યુદ્ધમભવદ્ધોરં સુમહદ્રોમહર્ષણમ્। ત્વદીયૈઃ પાણ્ડુપુત્રાણાં દેવાનામિવ દાનવૈઃ
એ યુદ્ધ ભયાનક, વિશાળ અને રોમાંચક બન્યું, તમારા લોકો અને પાંડુપુત્રો વચ્ચે, જાણે દેવો અને દાનવો લડી રહ્યા હોય.
એવં યુયુધિરે વીરાઃ સંરબ્ધાઃ કુરુપાણ્ડવાઃ। પરસ્પરમુદીક્ષન્તઃ પરસ્પરકૃતાગસઃ
એવી રીતે ક્રોધિત થયેલા કુરુ અને પાંડવ વીરોએ એકબીજાની સામે જોઈને, એકબીજાની ગુનાહિતી રાખીને યુદ્ધ કર્યું.
તેષાં દદૃશિરે કોપાદ્વપૂમ્ષ્યમિતતેજસામ્। યુયુત્સૂનામિવાકાશે પતત્ત્રિવરભોગિનામ્
અપાર તેજવાળા એ વીરોએ ક્રોધથી ભરેલા પોતાના દેહ બતાવ્યા, જાણે આકાશમાં શ્રેષ્ઠ પંખાવાળા સાપો યુદ્ધ માટે તત્પર હોય.
ભીમકર્ણકૃપદ્રોણદ્રૌણિપાર્ષતસાત્યકૈઃ। બભાસે સ રણોદ્દેશઃ કાલસૂર્યૈરિવોદિતૈઃ
ભીમ, કર્ણ, કૃપ, દ્રોણ, દ્રૌણિ, પાર્ષત અને સાથીકીથી એ યુદ્ધભૂમિ એવી તેજસ્વી લાગી, જાણે સમય અને સૂર્ય ઉગ્યા હોય.
પ્રજાનાં સંક્ષયે ઘોરે યથા સૂર્યોદયો ભવેત્। શૂરાણામુદયસ્તદ્વદાસીત્પુરુષસત્તમ
જેમ પ્રાણીઓના ભયાનક વિનાશ પછી સૂર્યોદય થાય છે, તેમ, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, વીર પુરુષોનું ઉદય પણ એ રીતે થયું.
તદાસીત્તુમુલં યુદ્ધં નિઘ્નતામિતરેતરમ્। મહાબલાનાં બલિભિર્દાનવાનાં યથા સુરૈઃ
પછી મહાબળવાન વીરોએ એકબીજાને મારતા, દેવો અને દાનવો વચ્ચે જેવો ભયાનક યુદ્ધ થાય, એવું ઘમાસાણ યુદ્ધ થયું.
તતો યુધિષ્ઠિરાનીકમુદ્ધૂતાર્ણવનિઃસ્વનમ્। ત્વદીયમવધીત્સૈન્યં સંપ્રદ્રુતમહારથમ્
પછી યુધિષ્ઠિરની સેના તોફાની દરિયાની જેમ ગર્જન કરતી, તમારી સેના પર તૂટી પડી અને મહારથીઓને ભાગવા મજબૂર કરી દીધા.
તત્પ્રભગ્નં બલં દૃષ્ટ્વા શત્રુભિર્ભૃશમર્દિતમ્। અલં દ્રુતેન વઃ શૂરા ઇતિ દ્રોણોઽભ્યભાષત
શત્રુઓએ ભયંકર રીતે તોડી નાંખેલી અને પછાડી નાખેલી પોતાની સેના જોઈ, દ્રોણે કહ્યું: 'હવે ભાગવાનું પૂરતું છે, વીરોએ!'
ભારદ્વાજમમર્ષશ્ચ વિક્રમશ્ચ સમાવિશત્। સમુદ્ધૃત્ય નિષઙ્ગાચ્ચ ધનુર્જ્યામવમૃજ્ય ચ। મહાશરધનુષ્પાણિર્યન્તારમિદમબ્રવીત્
ભારદ્વાજપુત્ર દ્રોણ ગુસ્સા અને પરાક્રમથી ભરાઈ ગયા; તેમણે તૂણામાંથી ધનુષ કાઢી, તાર કસીને, મોટા ધનુષ અને બાણ હાથમાં લઈને પોતાના સારથીને કહ્યું.
સારથે યાહિ યત્રૈષ પાણ્ડરેણ વિરાજતા। ધ્રિયમાણેન ચ્છેણ રાજા તિષ્ઠતિ ધર્મરાટ્
સારથી, જ્યાં ધર્મરાજા યુધિષ્ઠિર સફેદ છત્ર અને રાજચિહ્ન લઈને તેજસ્વી રીતે ઊભા છે, ત્યાં રથ લઈ જા.
તદેતદ્દીર્યતે સૈન્યં ધાર્તરાષ્ટ્રમનેકધા। એતત્સંસ્તમ્ભયિષ્યામિ પ્રતિવાર્ય યુધિષ્ઠિરમ્
આ ધૃતરાષ્ટ્રની સેના અનેક જગ્યાએ તૂટી રહી છે; હું યુદ્ધમાં યુધિષ્ઠિરને રોકીને આ સેનાને સ્થિર કરીશ.
ન હિ મામભિવર્ષન્તં સંયુગે તાત પાણ્ડવાઃ। માત્સ્યપાઞ્ચાલરાજાનઃ સર્વે ચ સહસોમકાઃ
બાળક, યુદ્ધમાં જ્યારે હું શસ્ત્રવર્ષા કરું છું, ત્યારે પાંડવો, મત્સ્ય, પંચાલના રાજાઓ કે બધા સોમકાઓ પણ મને રોકી શકે નહીં.