યાવન્ન તે ચમૂઃ સર્વાઃ શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ । નાશયત્યર્જુનસ્તાવત્સંધિસ્તે તાત ય્રુજ્યતામ્
જ્યાં સુધી અર્જુન તારા સમગ્ર સેના તીક્ષ્ણ બાણોથી નાશ ન કરી નાખે, પ્યારા, ત્યાં સુધી શાંતિ કરવી જોઈએ.
યાવત્તિષ્ઠન્તિ સમરે હતશેષાઃ સહોદરાઃ । નૃપાશ્ચ બહવો રાજંસ્તાવત્સંધિઃ પ્રયુજ્યતામ્
જ્યાં સુધી યુદ્ધમાં બચેલા ભાઈઓ અને અનેક રાજાઓ હજી ઉભા છે, રાજા, ત્યાં સુધી શાંતિ કરવી યોગ્ય છે.
ન નિર્દહતિ તે યાવત્ક્રોધદીપ્તેક્ષણશ્ચમૂમ્ । યુધિષ્ઠિરો રણે તાવત્સંધિસ્તે તાત યુજ્યતામ્
જ્યાં સુધી યુધિષ્ઠિર ક્રોધથી જ્વલંત નેત્રો સાથે તારી સેના દહન ન કરે, પ્યારા, ત્યાં સુધી શાંતિ કરવી જોઈએ.
નકુલઃ સહદેવશ્ચ ભીમસેનશ્ચ પાણ્ડવઃ। યાવચ્ચમૂં મહારાજ નાશયન્તિ ન સર્વશઃ
જ્યાં સુધી નકુલ, સહદેવ અને ભીમસેન પાંડવો તારી આખી સેના નાશ ન કરે, મહારાજ, ત્યાં સુધી—
તાવત્તે પાણ્ડવૈર્વીરૈઃ સૌહાર્દં મમ રોચતે। યુદ્ધં મદન્તમેવાસ્તુ તાત સંશામ્ય પાણ્ડવૈઃ
એટલે, પાંડવ શૂરવીરો સાથે મિત્રતા જ વધુ સારી લાગે છે; યુદ્ધ બંધ થવું જોઈએ, પ્યારા, અને પાંડવો સાથે શાંતિ કર.
એતત્તે રોચતાં વાક્યં યદુક્તોઽસિ મયાઽનઘ। એતત્ક્ષમમહં મન્યે તવ ચૈવ કુલસ્ય ચ
હે નિર્દોષ, મેં જે સલાહ આપી છે તે તને ગમે એવી હોવી જોઈએ; મને લાગે છે કે એ તારા અને તારા કુળ માટે યોગ્ય છે.
ત્યક્ત્વા મન્યું વ્યુપશામ્યસ્વ પાર્થૈઃ પર્યાપ્તમેતદ્યત્કૃતં ફલ્ગુનેન । ભીષ્મસ્યાન્તાદસ્તુ વઃ સૌહૃદં ચ જીવન્તુ શેષાઃ સાધુ રાજન્પ્રસીદ
ક્રોધ છોડીને પાંડવો સાથે મલકાવા; ફલ્ગુને જે કર્યું એ પૂરતું છે. ભીષ્મના અંત પછી સૌ મિત્રતા રાખો અને બચેલા જીવતા રહે—રાજા, કૃપા કરો.
રાજ્યસ્યાર્દં દીયતાં પાણ્ડવાના- મિન્દ્રપ્રસ્થં ધરમરાજોઽભિયાતુ। મા મિત્રધ્રુક્પાર્થિવાનાં જઘન્યઃ પાપાં કીર્તિં પ્રાપ્સ્યસે કૌરવેન્દ્ર
આધું રાજ્ય પાંડવોને આપો; ધર્મરાજા ઇન્દ્રપ્રસ્થ જાય. રાજાઓમાં સૌથી નિંદનીય અને સંબંધ તોડનાર ન બનો, કૌરવરાજ, અને દુષ્ટ કીર્તિ મેળવશો નહીં.
મમાવસાનાચ્છાન્તિરસ્તુ પ્રજાનાં સંગચ્છન્તાં પાણ્ડવાઃ પ્રીતિમન્તઃ। પિતા પુત્રં માતુલં ભાગિનેયો ભ્રાતા ચૈવ ભ્રાતરં પ્રૈતુ રાજન્
મારા અંતે પ્રજાઓમાં શાંતિ રહે; પાંડવો પ્રેમથી એક થાય. પિતા પુત્ર પાસે, મામા ભાણિયા પાસે, અને ભાઈ ભાઈ પાસે જાય—રાજા.
ન ચેદેવં પ્રાપ્તકાલં વચો મે મોહાવિષ્ટઃ પ્રતિપત્સ્યસ્યબુદ્ધ્યા । તપ્સ્યસ્યન્તે એતદન્તાઃ સ્થ સર્વે સત્યામેતાં ભારતીમીરયામિ
પણ જો તું મોહવશ મારી યોગ્ય વાત ન માને, તો અંતે દુઃખ પામશે; તમે બધા નાશ પામશો. હું આ સત્ય કહું છું, હે ભારત.
એતદ્વાક્યં સૌહૃદાદાપગેયો મધ્યે રાજ્ઞાં ભારતં શ્રાવયિત્વા। તૂષ્ણીમાસીચ્છલ્યસંતપ્તમર્મા યોજ્યાત્માનં વેદનાં સંનિયમ્ય
મૈત્રીભાવથી આ વચન ગંગાપુત્રને સંભળાવ્યા પછી, રાજાઓની વચ્ચે બધાને સંભળાવ્યા. શલ્યના વચનોથી અંતર દુ:ખી થઈ, પોતાનું દુ:ખ dabaviને, એ શાંત થઈ બેઠા.
ધર્માર્થસહિતં વાક્યં શ્રુત્વા હિતમનામયમ્ । નારોચયત પુત્રસ્તે મુમૂર્ષુરિવ ભેષજમ્
ધર્મ અને કલ્યાણથી ભરેલા, હિતકારી અને નિર્વ્યાજ એવા આ વચનો સાંભળ્યા છતાં, તારો પુત્ર એ સ્વીકાર્યા નહીં, જાણે મરતો માણસ ઔષધ લેતો નથી.
તતસ્તે પાર્થિવાઃ સર્વે જગ્મુઃ સ્વાનાલયાન્પુનઃ । તૂષ્ણીંભૂતે મહારાજ ભીષ્મે શન્તનુનન્દને
પછી બધા રાજાઓ ફરીથી પોતાના ઘરમાં પરત ગયા, મહારાજા, જ્યારે શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ શાંત થઈ ગયા.
શ્રુત્વા તુ નિહતં ભીષ્મં રાધેયઃ પુરુષર્ષભઃ । ઈષદાગતસંત્રાસસ્ત્વરયોપજગામ હ
ભીષ્મના મૃત્યુના સમાચાર સાંભળીને, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ રાધેય થોડો ડર સાથે, ઝડપથી ત્યાં પહોંચ્યો.
સ દદર્શ મહાત્માનં શરતલ્પગતં તદા। જન્મશય્યાગતં વીરં કાર્તિકેયમિવ પ્રભુમ્
એ મહાત્માને એ સમયે તીરોની શૈયા પર પડેલા જોયા, જાણે પોતાનાં જન્મશૈયા પર આરામ કરતા, કાર્તિકેય જેવા પરાક્રમી.
નિમીલિતાક્ષં તં વીરં સાશ્રુકણ્ઠસ્તદા વૃષા । અભ્યેત્ય પાદયોસ્તસ્ય નિપપાત મહાદ્યુતિઃ
એવી સ્થિતિમાં, આંખો બંધ કરેલા એ વીર પાસે, આંખોમાં આંસુ ભરાઈ ગયેલા, તેજસ્વી રાધેય આવીને તેમના પગે પડી ગયો.
રાધેયોઽહં કુરુશ્રેષ્ઠ નિત્યમક્ષિગતસ્તવ । દ્વેષ્યોઽત્યન્તમનાગાઃ સન્નિતિ ચૈનમુવાચ હ
હું રાધેય છું, કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ, હંમેશાં તારો વિરોધી રહ્યો છું; હું અત્યંત દ્વેષપાત્ર અને નિર્દોષ છું – એમ તેણે કહ્યું.
તચ્છ્રુત્વા કુરુવૃદ્ધો હિ શરૈઃ સંવૃતલોચનઃ। રહિતં ધિષ્ણ્યમાલોક્ય સમુત્સાર્ય ચ રક્ષિણઃ
આ સાંભળીને, કુરુવૃદ્ધ ભીષ્મ, જેમની આંખો તીરો વડે ઢંકાઈ ગઈ હતી, ખાલી સિંહાસન જોઈને, રક્ષકોને દૂર કરી દીધા.
પિતેવ પુત્રં ગાઙ્ગેયઃ પરિરભ્યૈકપાણિના । શનૈરુદ્વીક્ષ્ય સસ્નેહમિદં વચનમબ્રવીત્
પિતાની જેમ પુત્રને, ગાંગેયે એક હાથથી તેને ભેટી લીધા, ધીમે ધીમે પ્રેમથી આ વચન બોલ્યા.
ન વિપ્રિયં મમૈવેહ યત્સ્પર્ધેથા મયા સહ । યદિ માં નાધિગચ્છેથા ન તે શ્રેયો ધ્રુવં ભવેત્
હું તારી સાથે સ્પર્ધા કરું એમાં મને કંઈ અપ્રિય લાગતું નથી; જો તું મને ન મેળવે તો તને કોઈ કલ્યાણ થવાનું નથી.
કૌન્તેયસ્ત્વં ન રાધેયો ન તવાધિરથઃ પિતા। સૂર્યજસ્ત્વં મહાબાહો વિદિતો નારદાન્મયા
તું કુંતીપુત્ર છે, રાધેય નથી, અધિરથ તારો પિતા નથી; તું સૂર્યદેવથી જન્મેલો છે, મહાબાહુ, અને આ વાત મને નારદ દ્વારા ખબર પડી છે.
કૃષ્ણદ્વૈપાયનાચ્ચૈવ તેજસા ચ ન સંશયઃ । ન ચ દ્વેષોસ્તિ મે તાત ત્વયિ સત્યં બ્રવીમિ તે
કૃષ્ણ દ્વૈપાયન અને તારી તેજસ્વિતા વડે પણ મને કોઈ શંકા નથી; અને, બેટા, મારા મનમાં તારા માટે કોઈ દ્વેષ નથી – હું તને સાચું કહું છું.
તેજોવધનિમિત્તં તુ પરુષં ત્વાહમબ્રુવમ્। અકસ્માત્પાણ્ડવાન્હિ ત્વં દ્વિષસીતિ મતિર્મમ
તારા તેજને થોભાવવા માટે જ મેં તને કઠોર વચન કહ્યા હતા; અચાનક મને એવું લાગ્યું કે તું પાંડવોનો દ્વેષી છે.
યેનાસિ બહુશો રાજ્ઞા ચોદિતઃ સૂતનન્દન । જાતોઽસિ ધર્મલોપેન તતસ્તે બુદ્ધિરીદૃશી
રાજાએ તને વારંવાર ઉશ્કેર્યો, સુતપુત્ર, અને તું ધર્મમાં થોડી કમીથી જન્મ્યો, તેથી તારી બુદ્ધિ આવી થઈ.
નીચાશ્રયાન્મત્સરેણ દ્વેષિણી ગુમિનામપિ । તેનાસિ બહુશો રૂક્ષં શ્રાવિતઃ કુરુસંસદિ
નીચ સંગથી, ઈર્ષ્યા અને સારા લોકો પ્રત્યે પણ દ્વેષ રાખવાથી, તને વારંવાર કુરુસભામાં કઠોર વચન સાંભળવા પડ્યા.
જાનામિ સમરે વીર્યં શત્રુભિર્દુઃસહં ભુવિ । બ્રહ્મણ્યતાં ચ શૌર્યં ચ દાને ચ પરમાં સ્થિતિમ્
મને ખબર છે કે યુદ્ધમાં તારો પરાક્રમ દુશ્મનો માટે અસહ્ય છે, બ્રાહ્મણોના પ્રતિ તારો માન, તારો શૌર્ય અને દાનમાં તારી મહાનતા પણ જાણી છે.
ન ત્વયા સદૃશઃ કશ્ચિત્પુરુષેષ્વમરોપમ। કુલભેદભયાચ્ચાહં સદા પરુષમુક્તવાન્
માણસોમાં તારા જેવો બીજો કોઈ નથી, અદ્વિતીય; કુળભંગના ભયથી જ હું હંમેશાં તને કઠોર વચન કહ્યા.
ઇષ્વસ્ત્રે ભારસંધાને લાઘવેઽસ્ત્રબલે તથા । સદૃશઃ ફલ્ગુનેનાસિ કૃષ્ણેન ચ મહાત્મના
તીરકામ, તીરોનું ભારમાપ, ઝડપ અને શસ્ત્રબળમાં તું ફાલ્ગુન અને મહાત્મા કૃષ્ણને બરાબર છે.
કર્ણ કાશિપુરં ગત્વા ત્વયૈકેન ધનુષ્મતા । કન્યાર્થે કુરુરાજસ્ય રાજાનો મૃદિતા યુધિ
કર્ણ, જ્યારે તું એકલો, ધનુષ્ય સાથે કાશી ગયો, ત્યારે કુરુરાજાની પુત્રી માટેના યુદ્ધમાં તું બધાં રાજાઓને હરાવ્યા.
તથા ચ બલવાન્રાજા જરાસન્ધો દુરાસદઃ। સમરે સમરશ્લાઘિન્ન ત્વયા સદૃશોઽભવત્
એ જ રીતે, બલવાન અને યુદ્ધમાં અપરાજેય એવા જરાસંધ રાજા પણ તારી બરાબરી કરી શક્યો નહોતો.