તદપ્યસ્ય શિતૈર્ભલ્લૈસ્ત્રિધા ત્રિભિરઘાતયત્ । નિમેષાર્ધેન કૌન્તેય આત્તમાત્તં મહારણે
પણ અર્જુને તીખા ભલ્લબાણોથી એ ધનુષને ત્રણ ભાગમાં તોડી નાખ્યું; અને કુંતીપુત્રે અડધી પળમાં ભીષ્મ જે ધનુષ ઉપાડે એ બધું યુદ્ધમાં તોડી નાખ્યું.
એવમસ્ય ધનૂંષ્યાજૌ ચિચ્છેદ સુબહૂન્યથ। તતઃ શાન્તનવો ભીષ્મો બીભત્સું નાત્યવર્તત
આ રીતે યુદ્ધમાં અર્જુને ભીષ્મના ઘણાં ધનુષ તોડી નાખ્યા; પછી શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે બીભત્સુ એટલે અર્જુન સામે આગળ વધવાનું બંધ કર્યું.
અથૈનં પઞ્ચવિંશત્યા ક્ષુદ્રકાણાં સમાર્પયત્। સોઽતિવિદ્ધો મહેષ્વાસો દુઃશાસનમભાષત
પછી તેણે પચ્ચીસ નાનાં તીરો છોડ્યા; એ રીતે ઘાયલ થયેલા મહાન ધનુર્ધર ભીષ્મએ દુઃશાસનને કહ્યું.
એષ પાર્થો રણે ક્રુદ્ધઃ પાણ્ડવાનાં મહારથઃ । શરૈરનેકસાહસ્ત્રૈર્મામેવાભ્યપતદ્રણે
આ પાર્થે, યુદ્ધમાં ક્રોધિત થઈને, પાંડવોમાં મહારથી છે; એ અનગણિત તીરો લઈને સીધો મારા પર તૂટી પડ્યો છે.
ન ચૈષ સમરે શક્યો જેતું વજ્રભૃતા અપિ। ન ચાપિ સહિતા વીરા દેવદાનવરાક્ષસાઃ
યુદ્ધમાં એને કોઈ પણ જીતે એવી શક્યતા નથી—even ઇન્દ્ર પણ નહીં, અને દેવ, દાનવ કે રાક્ષસો મળીને પણ નહીં.
માં ચાપિ શક્તા નિર્જેતું કિમુ મર્ત્યા મહારથાઃ । `ઋતેઽર્જુનં સુસંક્રુદ્ધમેતત્સત્યં બ્રવીમિ તે
મને પણ એ લોકો હરાવી શકે નહીં—તો પછી મરણશીલ મહારથીઓની તો વાત જ શું? અર્જુન સિવાય, જે ભયંકર ગુસ્સે છે, બીજું કોઈ શક્તિમાન નથી. હું તને સાચું કહું છું.
એવં તયોઃ સંવદતોઃ ફલ્ગુનો નિશિતૈઃ શરૈઃ। શિખણ્ડિનં પુરસ્કૃત્ય ભીષ્મં વિવ્યાધ સંયુગે
એ બંને વાતો કરતાં હતાં ત્યારે ફાલ્ગુનએ, શિખંડીને આગળ રાખીને, તીક્ષ્ણ તીરો વડે યુદ્ધમાં ભીષ્મ પર આક્રમણ કર્યું.
તતો દુઃશાસનં ભીષ્મઃ સ્મયમાન ઇવાબ્રવીત્ । અર્દિતો નિશિતૈર્બાણૈર્ભૃશં ગાણ્ડીવધન્વના
પછી ભીષ્મ, જાણે સ્મિત કરતાં, દુઃશાસનને બોલ્યા—ગાંડીવધારીના તીક્ષ્ણ તીરોની ભારે ચોટથી પીડાતા.
વજ્રાશનિસમસ્પર્શાઃ સુપુઙ્ખાઃ સુપ્રતેજનાઃ । સુમુક્તા અવ્યવચ્છિન્ના નેમે બાણાઃશિખણ્ડિનઃ
આ તીરો વીજળી જેવી અસર ધરાવે છે, સુંદર પાંખવાળા, તીક્ષ્ણ છે અને કુશળતાથી છોડવામાં આવ્યા છે; આ શિખંડિના તીરો નથી.
નિકૃન્તમાના મર્માણિ દૃઢાવરણભેદિનઃ । સુસલા ઇવ મે ધ્નન્તિ નેમે બાણઃ શિખણ્ડિનઃ
આ તીરો મારા અંગના મુખ્ય ભાગો કાપે છે, મજબૂત કવચ ભેદી નાખે છે અને ભાલા જેવી અસર કરે છે; આ શિખંડિના તીરો નથી.
વજ્રદણ્ડસમસ્પર્શા વજ્રવેગદુરાસદાઃ । મમ પ્રાણાનારુજન્તિ નેમે બાણાઃ શિખણ્ડિનઃ
આ તીરો વજ્ર જેવી ચોટ આપે છે, વીજળીની ઝડપથી અપરાજેય છે અને મારા પ્રાણને દુઃખ આપે છે; આ શિખંડિના તીરો નથી.
નાશયન્તીવ મે પ્રાણાન્યમદૂતા ઇવાગતાઃ । ગદાપરિઘસંસ્પર્શા નેમે બાણાઃ શિખણ્ડિનઃ
આ તીરો જાણે મારા પ્રાણને નષ્ટ કરી નાખે છે, યમદૂતની જેમ આવી પહોંચે છે, ગદા અને લોખંડના દંડની જેમ વાગે છે; આ શિખંડિના તીરો નથી.
ભુજગા ઇવ સંક્રુદ્ધા લેલિહાના વિષોલ્બણાઃ। સમાવિશન્તિ મર્માણિ નેમે બાણાઃ શિખણ્ડિનઃ
આ તીરો જાણે ક્રોધિત સાપો છે, ઝેરથી ભરેલા અને લપલપ કરતા મારા અંગના મુખ્ય ભાગોમાં ઘૂસી જાય છે; આ શિખંડિના તીરો નથી.
અર્જુનસ્ય ઇમે બાણા નેમે બાણાઃ શિખણ્ડિનઃ । કૃન્તન્તિ મમ ગાત્રાણિ માઘમાં સેગવા ઇવ
આ તીરો અર્જુનના છે, શિખંડિના નથી; એ મારા અંગો કાપી નાખે છે, જાણે લાકડું કાપતી કટારીઓ હોય.
સર્વે હ્યપિ ન મે દુઃખં કુર્યુરન્યે નરાધિપાઃક । વીરં ગાણ્ડીવધન્વાનમૃતે જિષ્ણું કપિધ્વજમ્
બીજા કોઈ રાજા મને દુઃખ આપી શકે નહીં, સિવાય ગાંડીવધારી, વાનરધ્વજ ધરાવતાં જિષ્ણુ અર્જુન સિવાય.
ઇતિ બ્રુવઞ્છાન્તનવો દિધક્ષુરિવ પાણ્ડવમ્ । શક્તિં ભીષ્મઃ સ પાર્થાય તતશ્ચિક્ષેપ ભારત
આ રીતે બોલતાં શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ, જાણે પાંડવને દહાવાની ઇચ્છા રાખે છે તેમ, પાર્થ તરફ શક્તિ ફેંકે છે, હે ભારત.
તામસ્ય વિશિખૈશ્છિત્ત્વા ત્રિધા ત્રિભિરપાતયત્। પશ્યતાં કુરુવીરાણાં સર્વેષાં તત્ર ભારત
અર્જુને પોતાના તીરો વડે એ શક્તિને ત્રણ ભાગમાં કાપી નાખી, ત્રણ ભાગમાં જમીન પર પાડી દીધી, અને એ બધું કુરુવીરો જોઈ રહ્યાં હતાં, હે ભારત.
ચર્માથાદત્ત ગાઙ્ગેયો જાતરૂપપરિષ્કૃતમ્ । ખઙ્ગં ચાન્યતરપ્રેપ્સુર્મૃત્યોરગ્રે જયાય વા
પછી ગંગાપુત્રે સોનેરી શોભાવાળું ઢાળ અને તલવાર ઉઠાવી, વિજય કે મૃત્યુ માટે તૈયાર થયો.
તસ્ય તચ્છતધા ચર્મ વ્યધમત્સાયકૈસ્તથા । રથાદનવરૂઢસ્ય તદદ્ભુતમિવાભવત્
ભીષ્મ રથ પર ઊભા હતા ત્યારે, અર્જુનના તીરો એ ઢાળને સો ટુકડામાં ફાડી નાખી; એ દૃશ્ય અદ્ભુત લાગતું હતું.
તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા સ્વાન્યનીકાન્યચોદયત્। અભિદ્રવત ગાઙ્ગેયં મા વોઽસ્તુ ભયમણ્વપિ
પછી રાજા યુધિષ્ઠિરે પોતાની સેના ને આદેશ આપ્યો: 'ગંગાપુત્ર પર તૂટી પડો, અને ذرાં પણ ડરવું નહીં.'
અથ તે તોમરૈઃ પ્રાસૈર્બાણૌઘૈશ્ચ સમન્તતઃ। પટ્ટસૈશ્ચ સુનિસ્ત્રિંશૈર્નારાચૈશ્ચ તથા શિતૈઃ
પછી ચારેય બાજુથી ભાલાં, ભાલાંના ફેંકી મારેલા શસ્ત્રો, તીરોની વરસાદ, તલવાર, તીખી કટારી અને ધારદાર બાણોથી હુમલો થયો.
વત્સદન્તૈશ્ચ ભલ્લૈશ્ચ તમેકમભિદુદ્રુવુઃ । સિંહનાદસ્તતો ઘોરઃ પાણ્ડવાનામભૂત્તદા
વાછરડાના દાંત જેવા તીરો અને પહોળા ફલાવાળા બાણો વડે તેઓ એ એકમાત્ર યુદ્ધવીર પર તૂટી પડ્યા; ત્યારે પાંડવો તરફથી ભયાનક સિંહના ગર્જના જેવી ધ્વનિ ઉઠી.
તથૈવ તવ પુત્રાશ્ચ નેદુર્ભીષ્મજયૈષિણઃ। તમેકમભ્યરક્ષન્ત સિંહનાદાંશ્ચ ચક્રિરે
એ જ રીતે, ભીષ્મના વિજય માટે ઉત્સુક તમારા પુત્રોએ પણ ગર્જના કરી અને એ એકમાત્ર યુદ્ધવીરને ઘેરી લીધો.
તત્રાસીત્તુમુલં યુદ્ધં તાવકાનાં પરૈઃ સહ। દશમેઽહનિ રાજેન્દ્ર ભીષ્માર્જુનસમાગમે
એ સમયે, રાજા, દસમા દિવસે ભીષ્મ અને અર્જુનના સામના થતાં, તમારા સૈનિકો અને વિરોધી પક્ષ વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ થયું.
આસીદ્ધોર ઇવાવર્તો મુહૂર્તમુદધેરિવ । સૈન્યાનાં યુધ્યમાનાનાં નિઘ્નતામિતરેતરમ્
એ યુદ્ધમાં, બંને પક્ષના સૈનિકો એકબીજાને મારતા હતા અને ક્ષણમાત્ર માટે એ યુદ્ધ દરિયાની ભયાનક ઘૂમરાળ જેવી લાગતી હતી.
અસૌમ્યરૂપા પૃથિવી શોણિતાક્તાઽભવત્તદા। સમં ચ વિષમં ચૈવ ન પ્રાજ્ઞાયત કિંચન
એ સમયે, ધરતી આખી લોહીથી લાલ થઈ ગઈ હતી અને તેનો દેખાવ ભયાનક બની ગયો હતો; સમાન કે અસમાન જમીન કશું જ ઓળખાતું નહોતું.
યોધાનામયુતં હત્વા તસ્મિન્સ દશમેઽહનિ । અતિષ્ઠદાહવે ભીષ્મો ભિદ્યમાનેષુ મર્મસુ
દસમા દિવસે, ભીષ્મે દસ-દસ હજાર યુદ્ધવીરોને મારી નાખ્યા છતાં, પોતે ઘાયલ થતો હોવા છતાં પણ યુદ્ધમાં અડગ રહ્યો.
તતઃ સેનામુખે તસ્મિન્સ્થિતઃ પાર્થો ધનુર્ધરઃ। મધ્યેન કુરુસૈન્યાનાં દ્રાવયામાસ વાહિનીમ્
પછી અર્જુને, ધનુષધારી, સેનાના આગળ ઊભા રહીને કૌરવોની સેનાને વચ્ચેથી તોડી પછાડવા માંડી.
તત્રાદ્ભુતમપશ્યામ પાણ્ડવાનાં પરાક્રમમ્। દ્રાવયામાસુરિષુભિઃ સર્વાન્ભીષ્મપદાનુગાન્
ત્યાં અમે પાંડવોની અદ્ભુત શૂરવીરતા જોઈ, જેમણે તીરો વડે ભીષ્મના અનુયાયીઓને હાંકી કાઢ્યા.
વયં શ્વેતહયાદ્ભીતાઃ કુન્તીપુત્રાદ્ધનઞ્જયાત્। પીડ્યમાનાઃ શિતૈઃ શસ્ત્રૈઃ પ્રાદ્રવામ રણે તદા
અમે, કુંતીપુત્ર અર્જુનના સફેદ ઘોડાવાળા રથને જોઈ, અને તેના તીખા શસ્ત્રોથી પીડાઈને, એ સમયે યુદ્ધમાંથી ભાગી ગયા.