ભિદ્યમાનઃ શિતૈર્બાણૈઃ સર્વાવરણભેદિભિઃ । શિખણ્ડી તુ મહારાજ ભરતાનાં પિતામહમ્
પણ રાજા, જ્યારે તીખા બાણોથી તેમની રક્ષા તૂટી રહી હતી, ત્યારે શિખંડીએ ભારતવંશના પિતામહ પર હુમલો કર્યો.
આજઘાનોરસિ ક્રુદ્ધો નવભિર્નિશિતૈઃ શરૈઃ । સ તેનાભિહતઃ સઙ્ખ્યે ભીષ્મઃ કુરુપિતામહઃ
ક્રોધિત શિખંડીએ નવ તીખા બાણોથી ભીષ્મના છાતીમાં ઘા કર્યો; એ રીતે યુદ્ધમાં ઘાયલ થયેલા કુરુ પિતામહ ભીષ્મ—
નાકમ્પત મહારાજ ક્ષિતિકમ્પે યથાઽચલઃ । તતઃ પ્રહસ્ય બીભત્સુર્વ્યાક્ષિપન્ગાણ્ડિવં ધનુઃ
મહારાજ, ભૂકંપ આવે ત્યારે જેમ પર્વત હલતો નથી, તેમ ભીષ્મ પણ અડગ રહ્યા; પછી અર્જુને હસતાં હસતાં ગાંડીવ ધનુષ ખેંચ્યું.
ગાઙ્ગેયં પઞ્ચવિંશત્યા ક્ષુદ્રકાણાં સમાર્પયત્। પુનઃ પુનઃ શતૈરેનં ત્વરમાણો ધનઞ્જયઃ
ધનંજયે ગંગાપુત્રને પચ્ચીસ નાનાં બાણો માર્યા; પછી ઉત્સાહથી અનેકવાર સૈંકડો બાણો વરસાવ્યા.
સર્વગાત્રેષુ સંક્રુદ્ધસ્તથા મર્મસ્વતાડયત્ । એવમન્યૈરપિ ભૃશં વિદ્ધ્યમાનઃ સહસ્રશઃ
અર્જુને ગુસ્સામાં ભીષ્મના આખા શરીર અને મહત્વના અંગોમાં ઘા કર્યા; બીજા યુદ્ધાઓએ પણ હજારો બાણો મારીને તેમને ઘાયલ કર્યા.
તાનપ્યાશુ શરૈર્ભીષ્મઃ પ્રવિવ્યાધ મહારથઃ । તૈશ્ચ મુક્તાઞ્છરાન્ભીષ્મો યુધિ સત્યપરાક્રમઃ
પણ મહારથી ભીષ્મે પણ ઝડપથી બાણો ચલાવીને તેમને ઘાયલ કર્યા; યુદ્ધમાં ભીષ્મે પોતાના પર આવતા બાણોને પણ પોતાના બળથી પાછા હાંકી દીધા.
નિવારયામાસ શરૈઃ સમં સન્નતપર્વભિઃ । શિખણ્ડી તુ રણે બાણાન્યાન્મુમોચ મહારથઃ
ભીષ્મે સમાન તાકાત અને વાંકિયા અગ્રવાળા બાણોથી સામે આવતા બાણોને રોકી લીધા; પણ મહારથી શિખંડીએ યુદ્ધમાં સતત બાણો છોડ્યા.
ન ચક્રુસ્તે રુજં તસ્ય રુક્મપુઙ્ખાઃ શિલાસિતાઃ । તતઃ કિરીટી સંક્રુદ્ધો ભીષ્મમેવાભ્યવર્તત
સોનાની પાંખવાળા અને પથ્થર જેવા કટારાવાળા એ બાણો ભીષ્મને દુઃખી કરી શક્યા નહીં; પછી મુકુટધારી અર્જુન ગુસ્સામાં ભીષ્મ સામે આગળ વધ્યો.
શિખણ્ડિનં પુરસ્કૃત્ય ધનુશ્ચાસ્ય સમાચ્છિનત્। અથૈનં નવભિર્વિદ્ધ્વા ધ્વજમેકેન ચિચ્છિદે
અર્જુને શિખંડીને આગળ રાખીને ભીષ્મનું ધનુષ કાપી નાખ્યું; પછી નવ બાણો મારીને તેમને ઘાયલ કર્યા અને એક બાણથી ધ્વજ પણ તોડી નાખ્યો.
સારથિં વિશિખૈશ્ચાસ્ય દશભિઃ સમકમ્પયત્ । સોઽન્યત્કાર્મુકમાદાય ગાઙ્ગેયો બલવત્તરમ્
પછી દસ બાણોથી ભીષ્મના સારથિને પણ હલાવી દીધો; પછી ગંગાપુત્રે વધુ શક્તિશાળી બીજું ધનુષ ઉપાડ્યું.
તદપ્યસ્ય શિતૈર્ભલ્લૈસ્ત્રિધા ત્રિભિરઘાતયત્ । નિમેષાર્ધેન કૌન્તેય આત્તમાત્તં મહારણે
પણ અર્જુને તીખા ભલ્લબાણોથી એ ધનુષને ત્રણ ભાગમાં તોડી નાખ્યું; અને કુંતીપુત્રે અડધી પળમાં ભીષ્મ જે ધનુષ ઉપાડે એ બધું યુદ્ધમાં તોડી નાખ્યું.
એવમસ્ય ધનૂંષ્યાજૌ ચિચ્છેદ સુબહૂન્યથ। તતઃ શાન્તનવો ભીષ્મો બીભત્સું નાત્યવર્તત
આ રીતે યુદ્ધમાં અર્જુને ભીષ્મના ઘણાં ધનુષ તોડી નાખ્યા; પછી શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે બીભત્સુ એટલે અર્જુન સામે આગળ વધવાનું બંધ કર્યું.
અથૈનં પઞ્ચવિંશત્યા ક્ષુદ્રકાણાં સમાર્પયત્। સોઽતિવિદ્ધો મહેષ્વાસો દુઃશાસનમભાષત
પછી તેણે પચ્ચીસ નાનાં તીરો છોડ્યા; એ રીતે ઘાયલ થયેલા મહાન ધનુર્ધર ભીષ્મએ દુઃશાસનને કહ્યું.
એષ પાર્થો રણે ક્રુદ્ધઃ પાણ્ડવાનાં મહારથઃ । શરૈરનેકસાહસ્ત્રૈર્મામેવાભ્યપતદ્રણે
આ પાર્થે, યુદ્ધમાં ક્રોધિત થઈને, પાંડવોમાં મહારથી છે; એ અનગણિત તીરો લઈને સીધો મારા પર તૂટી પડ્યો છે.
ન ચૈષ સમરે શક્યો જેતું વજ્રભૃતા અપિ। ન ચાપિ સહિતા વીરા દેવદાનવરાક્ષસાઃ
યુદ્ધમાં એને કોઈ પણ જીતે એવી શક્યતા નથી—even ઇન્દ્ર પણ નહીં, અને દેવ, દાનવ કે રાક્ષસો મળીને પણ નહીં.
માં ચાપિ શક્તા નિર્જેતું કિમુ મર્ત્યા મહારથાઃ । `ઋતેઽર્જુનં સુસંક્રુદ્ધમેતત્સત્યં બ્રવીમિ તે
મને પણ એ લોકો હરાવી શકે નહીં—તો પછી મરણશીલ મહારથીઓની તો વાત જ શું? અર્જુન સિવાય, જે ભયંકર ગુસ્સે છે, બીજું કોઈ શક્તિમાન નથી. હું તને સાચું કહું છું.
એવં તયોઃ સંવદતોઃ ફલ્ગુનો નિશિતૈઃ શરૈઃ। શિખણ્ડિનં પુરસ્કૃત્ય ભીષ્મં વિવ્યાધ સંયુગે
એ બંને વાતો કરતાં હતાં ત્યારે ફાલ્ગુનએ, શિખંડીને આગળ રાખીને, તીક્ષ્ણ તીરો વડે યુદ્ધમાં ભીષ્મ પર આક્રમણ કર્યું.
તતો દુઃશાસનં ભીષ્મઃ સ્મયમાન ઇવાબ્રવીત્ । અર્દિતો નિશિતૈર્બાણૈર્ભૃશં ગાણ્ડીવધન્વના
પછી ભીષ્મ, જાણે સ્મિત કરતાં, દુઃશાસનને બોલ્યા—ગાંડીવધારીના તીક્ષ્ણ તીરોની ભારે ચોટથી પીડાતા.
વજ્રાશનિસમસ્પર્શાઃ સુપુઙ્ખાઃ સુપ્રતેજનાઃ । સુમુક્તા અવ્યવચ્છિન્ના નેમે બાણાઃશિખણ્ડિનઃ
આ તીરો વીજળી જેવી અસર ધરાવે છે, સુંદર પાંખવાળા, તીક્ષ્ણ છે અને કુશળતાથી છોડવામાં આવ્યા છે; આ શિખંડિના તીરો નથી.
નિકૃન્તમાના મર્માણિ દૃઢાવરણભેદિનઃ । સુસલા ઇવ મે ધ્નન્તિ નેમે બાણઃ શિખણ્ડિનઃ
આ તીરો મારા અંગના મુખ્ય ભાગો કાપે છે, મજબૂત કવચ ભેદી નાખે છે અને ભાલા જેવી અસર કરે છે; આ શિખંડિના તીરો નથી.
વજ્રદણ્ડસમસ્પર્શા વજ્રવેગદુરાસદાઃ । મમ પ્રાણાનારુજન્તિ નેમે બાણાઃ શિખણ્ડિનઃ
આ તીરો વજ્ર જેવી ચોટ આપે છે, વીજળીની ઝડપથી અપરાજેય છે અને મારા પ્રાણને દુઃખ આપે છે; આ શિખંડિના તીરો નથી.
નાશયન્તીવ મે પ્રાણાન્યમદૂતા ઇવાગતાઃ । ગદાપરિઘસંસ્પર્શા નેમે બાણાઃ શિખણ્ડિનઃ
આ તીરો જાણે મારા પ્રાણને નષ્ટ કરી નાખે છે, યમદૂતની જેમ આવી પહોંચે છે, ગદા અને લોખંડના દંડની જેમ વાગે છે; આ શિખંડિના તીરો નથી.
ભુજગા ઇવ સંક્રુદ્ધા લેલિહાના વિષોલ્બણાઃ। સમાવિશન્તિ મર્માણિ નેમે બાણાઃ શિખણ્ડિનઃ
આ તીરો જાણે ક્રોધિત સાપો છે, ઝેરથી ભરેલા અને લપલપ કરતા મારા અંગના મુખ્ય ભાગોમાં ઘૂસી જાય છે; આ શિખંડિના તીરો નથી.
અર્જુનસ્ય ઇમે બાણા નેમે બાણાઃ શિખણ્ડિનઃ । કૃન્તન્તિ મમ ગાત્રાણિ માઘમાં સેગવા ઇવ
આ તીરો અર્જુનના છે, શિખંડિના નથી; એ મારા અંગો કાપી નાખે છે, જાણે લાકડું કાપતી કટારીઓ હોય.
સર્વે હ્યપિ ન મે દુઃખં કુર્યુરન્યે નરાધિપાઃક । વીરં ગાણ્ડીવધન્વાનમૃતે જિષ્ણું કપિધ્વજમ્
બીજા કોઈ રાજા મને દુઃખ આપી શકે નહીં, સિવાય ગાંડીવધારી, વાનરધ્વજ ધરાવતાં જિષ્ણુ અર્જુન સિવાય.
ઇતિ બ્રુવઞ્છાન્તનવો દિધક્ષુરિવ પાણ્ડવમ્ । શક્તિં ભીષ્મઃ સ પાર્થાય તતશ્ચિક્ષેપ ભારત
આ રીતે બોલતાં શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ, જાણે પાંડવને દહાવાની ઇચ્છા રાખે છે તેમ, પાર્થ તરફ શક્તિ ફેંકે છે, હે ભારત.
તામસ્ય વિશિખૈશ્છિત્ત્વા ત્રિધા ત્રિભિરપાતયત્। પશ્યતાં કુરુવીરાણાં સર્વેષાં તત્ર ભારત
અર્જુને પોતાના તીરો વડે એ શક્તિને ત્રણ ભાગમાં કાપી નાખી, ત્રણ ભાગમાં જમીન પર પાડી દીધી, અને એ બધું કુરુવીરો જોઈ રહ્યાં હતાં, હે ભારત.
ચર્માથાદત્ત ગાઙ્ગેયો જાતરૂપપરિષ્કૃતમ્ । ખઙ્ગં ચાન્યતરપ્રેપ્સુર્મૃત્યોરગ્રે જયાય વા
પછી ગંગાપુત્રે સોનેરી શોભાવાળું ઢાળ અને તલવાર ઉઠાવી, વિજય કે મૃત્યુ માટે તૈયાર થયો.
તસ્ય તચ્છતધા ચર્મ વ્યધમત્સાયકૈસ્તથા । રથાદનવરૂઢસ્ય તદદ્ભુતમિવાભવત્
ભીષ્મ રથ પર ઊભા હતા ત્યારે, અર્જુનના તીરો એ ઢાળને સો ટુકડામાં ફાડી નાખી; એ દૃશ્ય અદ્ભુત લાગતું હતું.
તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા સ્વાન્યનીકાન્યચોદયત્। અભિદ્રવત ગાઙ્ગેયં મા વોઽસ્તુ ભયમણ્વપિ
પછી રાજા યુધિષ્ઠિરે પોતાની સેના ને આદેશ આપ્યો: 'ગંગાપુત્ર પર તૂટી પડો, અને ذرાં પણ ડરવું નહીં.'