વિરાટસ્ય પ્રિયો ભ્રાતા શતાનીકો નિપાતિતઃ। શતાનીકં ચ સમરે હત્વા ભીષ્મઃ પ્રતાપવાન્
વિરાટનો પ્રિય ભાઈ શતાનિકો પણ મારાયો; યુદ્ધમાં શતાનિકને માર્યા પછી, શક્તિશાળી ભીષ્મ—
સહસ્રાણિ મહારાજ રાજ્ઞાં ભલ્લૈરપાતયત્। ઉદ્વિગ્નાઃ સમરે યોધા વિક્રોશન્તિ ધનઞ્જયમ્
મહારાજ, તીક્ષ્ણ બાણોથી હજારો રાજાઓને પછાડ્યા; યુદ્ધમાં વિક્ષિપ્ત યોદ્ધાઓ ધનંજયને પکارવા લાગ્યા.
યે ચ કેચન પાર્થાનામભિયાતા ધનઞ્જયમ્ । રાજાનો ભીષ્મમાસાદ્ય ગતાસ્તે યમસાદનમ્
પાંડવોમાં જે કોઈ ધનંજય તરફ આગળ વધ્યા, એ રાજાઓ ભીષ્મને મળીને યમલોકમાં પહોંચ્યા.
કિરન્દશ દિશો ભીષ્મઃ શરજાલૈઃ સમન્તતઃ । અતીત્ય સેનાં પાર્થાનામવતસ્થે ચમૂમુખે
ભીષ્મે બાણોના જાળથી દસ દિશાઓ ઢાંકી દીધી; પાંડવોની સેના પાર કરીને, એ લશ્કરના મોખરે ઊભો રહ્યો.
સ કૃત્વા સુમહત્કર્મ તસ્મિન્વૈ દશમેઽહનિ। સેનયોરન્તરે તિષ્ઠન્પ્રગૃહીતશરાસનઃ
દસમા દિવસે, એ મહાન કાર્ય કરીને, બંને સેનાઓ વચ્ચે ધનુષ અને બાણ લઈને ઊભો રહ્યો.
ન ચૈનં પાર્થિવાઃ કેચિચ્છક્તા રાજન્નિરીક્ષિતુમ્ । મધ્યં પ્રાપ્તં યથા ગ્રીષ્મે તપન્તં ભાસ્કરં દિવિ
રાજા, કોઈ રાજા પણ તેને જોઈ શક્યા નહીં, કારણ કે એ વચ્ચે ઊભો હતો, જેમ કે ઉનાળામાં આકાશમાં તેજસ્વી સૂર્ય.
યથા દૈત્યચમૂં શક્રસ્તાપયામાસ સંયુગે । તથા ભીષ્મઃ પાણ્ડવેયાંસ્તાપયામાસ ભારત
જેમ ઇન્દ્રે યુદ્ધમાં દૈત્યોની સેના દહાળી, તેમ ભીષ્મે પાંડવોની સેના પર કષ્ટ લાદ્યું, ભરતવંશી.
તથા ચૈનં પરાક્રાન્તમાલોક્ય મધુસૂદનઃ। ઉવાચ દેવકીપુત્રઃ પ્રીયમાણો ધનઞ્જયમ્
તેને આ રીતે પરાક્રમથી આગળ વધતાં જોઈને, મધુસૂદન, દેવકીપુત્ર, આનંદથી ધનંજયને કહ્યું.
એષ શાન્તનવો ભીષ્મઃ સેનયોરન્તરે સ્થિતઃ । સન્નિહત્ય બલાદેનં વિજયસ્તે ભવિષ્યતિ
આ શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ, બંને સેનાઓ વચ્ચે ઊભો છે; તેને શક્તિથી હરાવશો તો તમારું વિજય નિશ્ચિત છે.
બલાત્સંસ્તમ્ભયસ્વૈનં યત્રૈષા ભિદ્યતે ચમૂઃ । ન હિ ભીષ્મશરાનન્યઃ સોઢુમુત્સહતે વિભો
શક્તિથી તેને રોકો, જ્યાં લશ્કર તૂટી રહ્યું છે; કેમ કે, ભીષ્મના બાણો કોઈ બીજું સહન કરી શકતું નથી, મહાન.
તતસ્તસ્મિન્ક્ષણે રાજંશ્ચોદિતો વાનરધ્વજઃ । સધ્વજં સરથં સાશ્વં ભીષ્મમન્તર્દધે શરૈઃ
પછી, એ જ ક્ષણે, રાજા, વાનરધ્વજ ધરાવનાર અર્જુનને પ્રેરણા મળતાં, તેણે ભીષ્મને—તેના ધ્વજ, રથ અને ઘોડા સાથે—પાંસળીઓથી ઢાંકી દીધો.
સ ચાપિ કુરુમુખ્યાનામૃષભઃ પાણ્ડવેરિતાન્। સરવ્રતૈઃ શરવ્રાતાન્બહુધા વિદુધાવ તાન્
અને કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ, પાંડવોના દુશ્મન ભીષ્મે, કુરુઓ દ્વારા મોકલાયેલા બાણોના વાદળને અનેક રીતે વિખેર્યા.
તતઃ પાઞ્ચાલરાજશ્ચ ધૃષ્ટકેતુશ્ચ વીર્યવાન્ । પાણ્ડવો ભીમસેનશ્ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ
પછી, પાંચાલના રાજા, શક્તિશાળી ધૃષ્ટકેતુ, પાંડવ ભીમસેન અને પૃષતપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન,
યમૌ ચ ચેકિતાનશ્ચ કેકયાઃ પઞ્ચ ચૈવ હ । સાત્યકિશ્ચ મહાબાહુઃ સૌભદ્રોઽથ ઘટોત્કચઃ
યમદ્વય, ચેકિતાન, પાંચ કેકય ભાઈઓ, મહાબાહુ સાથીકી, સુભદ્રાપુત્ર અભિમન્યુ અને ઘટોત્કચ,
દ્રૌપદેયાઃ શિખણ્ડી ચ કુન્તિભોજશ્ચ વીર્યવાન્ । વિરાટશ્ચ મહારાજ પાણ્ડવેયા મહાબલાઃ
દ્રૌપદીપુત્રો, શિખંડી, શક્તિશાળી કુંતિભોજ અને મહારાજ વિરાટ—આ મહાબળવાન પાંડવપુત્રો,
એતે ચાન્યે ચ બહવઃ પીડિતા ભીષ્મસાયકૈઃ । સમુદ્ધૃતાઃ ફલ્ગુનેન નિમગ્નાઃ શોકસાગરે
અને ઘણા અન્ય, ભીષ્મના બાણોથી પીડિત, દુ:ખના સમુદ્રમાં ડૂબી ગયેલા, અર્જુન દ્વારા બચાવાયા.
તતઃ શિખણ્ડી વેગેન પ્રગૃહ્ય પરમાયુધમ્। ભીષ્મમેવાભિદુદ્રાવ રક્ષ્યમાણઃ કિરીટિના
પછી, શિખંડી, ઝડપથી પોતાનું શ્રેષ્ઠ શસ્ત્ર પકડી, અર્જુનના રક્ષણ હેઠળ સીધો ભીષ્મ તરફ દોડ્યો.
તતોઽસ્યાનુચરાન્હત્વા સર્વાન્રણવિભાગવિત્ । ભીષ્મમેવાભિદુદ્રાવ બીભત્સુરપરાજિતઃ
પછી, ભીમસેને, ભીષ્મના બધા સહાયકોને માર્યા પછી અને યુદ્ધની રીત જાણીને, અપરાજિત ભીમસેન ભીષ્મ તરફ દોડ્યો.
સાત્યકિશ્ચેકિતાનશ્ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ । વિરાટો દ્રુપદશ્ચૈવ માદ્રીપુત્રૌ ચ પાણ્ડવૌ
સાત્યકી, ચેકિતાન, પૃષતપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, વિરાટ, દ્રુપદ અને માદ્રીના બે પાંડવપુત્રો,
દુદ્રુવુર્ભીષ્મમેવાજૌ રક્ષિતા દૃઢધન્વના । અભિમન્યુશ્ચ સમરે દ્રૌપદ્યાઃ પઞ્ચ ચાત્મજાઃ
બધા ભીષ્મ સામે યુદ્ધમાં દોડ્યા, દૃઢધન્વી અર્જુનના રક્ષણ હેઠળ; અભિમન્યુ અને દ્રૌપદીના પાંચ પુત્રો પણ યુદ્ધમાં જોડાયા.
દદૃશુઃ સમરે ભીષ્મં સમુદ્યતમહાયુધમ્ । તે સર્વે દૃઢધન્વાનઃ સંયુગેષ્વપલાયિનઃ
તેઓએ યુદ્ધમાં ભીષ્મને જોઈ, તેનો મહાશસ્ત્ર ઊંચે રાખેલો હતો; બધા દૃઢધન્વી અને યુદ્ધમાં અડગ હતા.
બહુધા ભીષ્મમાનર્ચ્છુર્માર્ગણૈઃ ક્ષતમાર્ગણૈઃ । વિધૂય તાન્બાણગણાન્યે મુક્તાઃ પાર્થિવોત્તમૈઃ
તેઓએ અનેક રીતે બાણોથી ભીષ્મનું સન્માન કર્યું, તેને ઘાયલ કર્યો; પણ ભીષ્મે રાજાઓ દ્વારા છોડાયેલા બાણોના વાદળને હલાવી નાખ્યા.
પાણ્ડવાનામદીનાત્મા વ્યગાહત વરૂથિનીમ્ । ચક્રે શરવિઘાતં ચ ક્રીડન્નિવ પિતામહઃ
ભીષ્મ, નિર્ભય રહી, પાંડવોની સેના વચ્ચે ઘૂસી ગયો અને, જાણે રમતો હોય તેમ, પોતાના બાણોથી તેમને ઘાયલ કર્યા.
નાભિસંધત્ત પાઞ્ચાલ્યે સ્મયમાનો મુહુર્મુહુઃ । સ્ત્રીત્વં તસ્યાનુસંસ્મૃત્ય ભીષ્મો બાણાઞ્શિખણ્ડિને
ભીષ્મ વારંવાર સ્મિત કરતાં, પાંસાળના શિખંડી પર બાણો નિશાન પર લગાવ્યા નહીં, કારણ કે તે તેના સ્ત્રીત્વને યાદ કરતો હતો.
જઘાન દ્રુપદાનીકે રથાન્સપ્ત મહારથઃ । તતઃ કિલકિલાશબ્દઃ ક્ષણેન સમભૂત્તદા
મહારથી ભીષ્મે દ્રુપદની સેનામાંથી સાત રથોને માર્યા; ત્યારબાદ, એક ક્ષણમાં જ, ઘમાસાણ અવાજ ઉઠ્યો.
મત્સ્યપાઞ્ચાલચેદીનાં તમેકમભિધાવતામ્ । તે નરાશ્વરથવ્રાતૈર્માર્ગણૈશ્ચ પરંતપ
મત્સ્ય, પાંચાલ અને ચેદી યુદ્ધવીરો, ભીષ્મ સામે એકલા, માણસો, ઘોડા અને રથોની ટોળીઓ અને બાણોના વરસાદ સાથે દોડ્યા.
તમેકં છાદયામાસુર્મેઘા ઇવ દિવાકરમ્ । ભીષ્મં ભાગીરથીપુત્રં પ્રતપન્તં રણે રિપૂન્
તેઓએ ભીષ્મ, ભગીરથપુત્ર, જે યુદ્ધમાં દુશ્મનોને દહાડતો હતો, તેને વાદળો જેમ સૂર્યને ઢાંકી દે છે, તેમ ઢાંકી દીધો.
તતસ્તસ્ય ચ તેષાં ચ યુદ્ધે દેવાસુરોપમે । કિરીટી ભીષ્મમાનર્ચ્છ પુરસ્કૃત્ય શિખણ્ડિનમ્
પછી, એ યુદ્ધ, દેવ અને અસુર જેવું, તેમાં અર્જુને શિખંડીને આગળ રાખીને ભીષ્મનું સન્માન કર્યું.
એવં તે પાણ્ડવાઃ સર્વે પુરસ્કૃત્ય શિખણ્ડિનમ્ । વિવ્યધુઃ સમરે ભીષ્મં પરિવાર્ય સમન્તતઃ
પાંડવોએ બધા મળીને શિખંડીને આગળ રાખી, ભીષ્મને ચારેય બાજુથી ઘેરીને યુદ્ધમાં ઘાયલ કર્યો.
શતઘ્નીભિઃ સુઘોરાભિઃ પરિઘૈશ્ચ પરશ્વથૈઃ । મુદ્ગરૈર્મુસલૈઃ પ્રાસૈઃ ક્ષેપણીયૈશ્ચ સર્વશઃ
ભયાનક શતઘ્ની, લોખંડના ગાંડા, કુહાડી, ગદા, મસલ, ભાલા અને વિવિધ પ્રકારના ફેંકી શકાય એવા હથિયારો વડે,