તથૈવ ચ ચમૂં સર્વાં પાણ્ડવાનાં મહારથઃ । અપ્રૈષીત્સ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ પરલોકાય મારિષ
એ જ રીતે, મહારથી ભીષ્મજી એ પાંડવોની આખી સેના પર તીક્ષ્ણ બાણો વરસાવી, તેમને પરલોકમાં મોકલી દીધા.
તથૈવ પાણ્ડવા રાજન્સૈન્યેન મહતા વૃતાઃ । ભીષ્મં સંછાદયામાસુર્મેઘા ઇવ દિવાકરમ્
મહારાજ, પાંડવો પણ પોતાની મોટી સેના સાથે ભીષ્મજીને એ રીતે ઘેરી લીધા કે જાણે વાદળો સૂર્યને ઢાંકી લે છે.
સ સમન્તાત્પરિવૃતો ભીષ્મો હિ ભરતર્ષભ । નિર્દદાહ રણે શૂરાન્વને વહ્નિરિવ જ્વલન્
ભીષ્મજી ચારે બાજુથી ઘેરાઈ ગયા છતાં, યુદ્ધમાં જ્વલંત અગ્નિ જેવો ભડકી ઉઠ્યા અને વનમાં અગ્નિ જેમ વીરોને દાઝી નાખ્યા.
તત્રાદ્ભુતમપશ્યામ તવ પુત્રસ્ય પૌરુષમ્ । અયોધયચ્ચ યત્પાર્થં જુગોપ ચ પિતામહમ્
ત્યાં અમે તારા પુત્રનું અદ્ભુત પરાક્રમ જોયું—એ અર્જુન સાથે લડ્યો અને પિતામહની રક્ષા પણ કરી.
કર્મણા તેન સમરે તવ પુત્રસ્ય ધન્વિનઃ । દુઃશાસનસ્ય તુતુષુઃ સર્વે લોકા મહાત્મનઃ
યુદ્ધમાં તારા પુત્ર ધનુર્ધર દુઃશાસનના એ કૃત્યથી બધા લોકોએ એ મહાત્માની પ્રશંસા કરી.
યદેકઃ સમરે પાર્થાન્સાનુગાન્સમયોધયત્ । ન ચૈનં પાણ્ડવા યુદ્ધે વારયામાસુરુલ્બણમ્
કારણ કે એ એકલો જ યુદ્ધમાં પાંડવો અને તેમના સહયોગીઓ સામે લડ્યો, અને પાંડવો એ ભયાનક યુદ્ધમાં તેને રોકી શક્યા નહીં.
દુઃશાસનેન સમરે રથિનો વિરથીકૃતાઃ । સાદિનશ્ચ મહેષ્વાસા હસ્તિનશ્ચ મહાબલાઃ
દુઃશાસને યુદ્ધમાં અનેક રથસ્વારોને રથવિહોણા કર્યા, ઘોડેસવાર મહાવીર અને શક્તિશાળી હાથીઓને પણ હરાવ્યા.
વિનિર્ભિન્નાઃ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્નિપેતુર્વસુધાતલે । શરાતુરાસ્તથૈવાન્યે દન્તિનો વિદ્રુતા દિશઃ
તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ થયેલા એ યોદ્ધાઓ ધરતી પર પડી ગયા; બીજા ઘણા બાણોથી દુઃખી થઈ, હાથીઓ ડરીને ચારે દિશા ભાગી ગયા.
યથાગ્નિરિન્ધનં પ્રાપ્ય જ્વલેદ્દીપ્તાર્ચિરુલ્બણમ્ । તથા જજ્વાલ પુત્રસ્તે પાણ્ડુસેનાં વિનિર્દહન્
જે રીતે અગ્નિ ઇંધણ મળતાં જ તેજ સાથે ધધકે છે, એ જ રીતે તારો પુત્ર પાંડવોની સેના દાઝી નાખતો હતો.
તં ભારતમહામાત્રં પાણ્ડવાનાં મહારથઃ । જેતું નોત્સહતે કશ્ચિન્નાભ્યુદ્યાતું કથંચન
ભારતોમાં મહાન એવા એ યુદ્ધહાથીને પાંડવોના મહારથીઓમાં કોઈ પણ જીતવા કે સામે જવા પણ સમર્થ નહોતું.
ઋતે મહેન્દ્રતનયાચ્છ્વેતાશ્વાત્કૃષ્ણસારથેઃ । સ હિ તં સમરે રાજન્નિર્જિત્ય વિજયોઽર્જુનઃ
મહેન્દ્રપુત્ર, શ્વેત ઘોડાવાળો અર્જુન અને કૃષ્ણ રથચાલક સિવાય, હે રાજા, એ જ એકમાત્ર યુદ્ધમાં જીત્યો હતો.
ભીષ્મમેવાભિદુદ્રાવ સર્વસૈન્યસ્ય પશ્યતઃ । વિજિતસ્તવ પુત્રોઽપિ ભીષ્મબાહુવ્યપાશ્રયઃ
અર્જુને આખા સેના સામે ભીષ્મ પર સીધો હુમલો કર્યો; અને ભીષ્મના બળ પર આધાર રાખતો તારો પુત્ર પણ હરાયો.
પુનઃ પુનઃ સમાશ્વસ્ય પ્રાયુધ્યત મદોત્કટઃ । અર્જુનસ્તુ રણે રાજન્યોધયન્સંવ્યરાજત
તારો પુત્ર વારંવાર ધીરજ ધરતો અને ઉગ્રપણે લડતો રહ્યો; પણ અર્જુન તો યુદ્ધમાં બધા યોદ્ધાઓ સામે ઝળકતો રહ્યો, હે રાજા.
શિખણ્ડી તુ રણે રાજન્વિવ્યાધૈવ પિતામહમ્ । શરૈરશનિસંસ્પર્શૈસ્તથા સર્પવિષોપમૈઃ
શિખંડી એ યુદ્ધમાં, હે રાજા, પિતામહ ભીષ્મને એવા તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ કર્યા, જે વીજળી જેવી લાગતી અને સાપના ઝેર જેવી પ્રખર હતી.
ન ચ સ્મ તે રુજં ચક્રુઃ પિતુસ્તવ જનેશ્વર । સ્મય્રમાનસ્તુ ગાઙ્ગેયસ્તાન્બાણાઞ્જગૃહે તદા
પણ એ બાણો તારા પિતાને કોઈ દુઃખ પહોંચાડી શક્યા નહીં, હે મનુષ્યોના સ્વામી; ગંગાપુત્ર ભીષ્મ તો હસતો-હસતો એ બાણો સહન કરતો રહ્યો.
ઉષ્ણાર્તો હિ નરો યદ્વજ્જલધારાઃ પ્રતીચ્છતિ । તથા જગ્રાહ ગાઙ્ગેયઃ શરધારાઃ શિખણ્ડિનઃ
જેમ ગરમીથી પીડાતો માણસ પાણીની ધારા સ્વીકારે છે, તેમ ગંગાપુત્ર ભીષ્મે શિખંડીના બાણોની વરસાદને સહન કરી.
તં ક્ષત્રિયા મહારાજ દદૃશુર્ઘોરમાહવે। ભીષ્મં દહન્તં સૈન્યાનિ પાણ્ડવાનાં મહાત્મનાં
ક્ષત્રિયોએ એ ભયાનક યુદ્ધમાં મહાન આત્માવાળા પાંડવોની સેના ભીષ્મ દ્વારા દહન થતી જોઈ, હે મહારાજા.
તતોઽબ્રવીત્તવ સુતઃ સર્વસૈન્યાનિ મારિષ । અભિદ્રવત સંગ્રામે ફલ્ગુનં સર્વતો રણે
પછી તારા પુત્રએ, હે મારિષ, બધાં સૈન્યને કહ્યું: 'યુદ્ધમાં સર્વ તરફથી ફાલ્ગુન પર હુમલો કરો!'
ભીષ્મો વઃ સમરે સર્વાન્પાયિષ્યતિ ધર્મવિત્। તદ્ભયં સુમહત્ત્યક્ત્વા પાણ્ડવાન્પ્રતિ યુધ્યત
'ભીષ્મ, ધર્મને જાણનારો, યુદ્ધમાં તમારો રક્ષણ કરશે; એ મોટા ભયને છોડો અને પાંડવો સામે લડો!'
એષ તાલેન મહતા ભીષ્મસ્તિષ્ઠતિ પાલયન્। સર્વેષાં ધાર્તરાષ્ટ્રાણાં સમરે શર્મ વર્મ ચ
'અહીં ભીષ્મ મહાન બળ સાથે ઊભો છે, યુદ્ધમાં બધા ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોનું રક્ષણ અને આવરણ કરી રહ્યો છે.'
દેવા અપિ સમુદ્યુક્તા નાલં ભીષ્મં સમાસિતુમ્ । કિમુ પાર્થા મહાત્માનં મર્ત્યભૂતા મહાબલાઃ
દેવતાઓ પણ પૂરી તૈયારી સાથે આવ્યા હોય તો પણ ભીષ્મનો સામનો કરી શકતા નથી; તો પછી પૃથાપુત્રો તો મરણશીલ છે, ભલે મહાન આત્મા અને બળવાન હોય.
તસ્માદ્દ્રવત મા યોધાઃ ફલ્ગુનં પ્રાપ્ય સંયુગે । અહમદ્ય રણે યત્તો યોધયિષ્યામિ પાણ્ડવમ્
'એથી, હે યોદ્ધાઓ, યુદ્ધમાં ફાલ્ગુનને મળ્યા પછી ભાગી જશો નહીં; આજે હું સર્વ બળથી પાંડવ સાથે યુદ્ધ કરીશ.'
સહિતઃ સર્વતો યત્તૈર્ભવદ્ભિર્વસુધાધિપૈઃ । તચ્છ્રુત્વા તુ વચો રાજંસ્તવ પુત્રસ્ય ધન્વિનઃ
'તમારે બધાએ, હે ધરતીના રાજાઓ, સર્વ બાજુથી પુરજોશથી પ્રયાસ કરવો જોઈએ; અને તારા ધનુર્ધારી પુત્રના આ વચન સાંભળી...'
અર્જુનં પ્રતિ સંયત્તા બલવન્તો મહાબલાઃ । તે વિદેહાઃ કલિઙ્ગાશ્ચ દાસેરકગણાશ્ચ હ
વિદેહ, કલિંગ અને દાસેરકના શક્તિશાળી યુદ્ધાઓએ અર્જુન સામે યુદ્ધ માટે તૈયારી કરી.
અભિપેતુર્નિષાદાશ્ચ સૌવીરાશ્ચ મહારણે । બાહ્લીકા દરદાશ્ચૈવ પ્રતીચ્યોદીચ્યમાલવાઃ
નિશાદ અને સૌવીરોએ પણ મહાયુદ્ધમાં આગળ વધ્યા; બાહ્લીક, દરદ અને પશ્ચિમ-ઉત્તર દિશાના માલવો પણ અર્જુન સામે ચઢી આવ્યા.
અભીષાહાઃ શૂરસેનાઃ શિબયોઽથ વસાતયઃ । સાલ્વઃ શકાસ્ત્રિગર્તાશ્ચ અમ્બષ્ઠાઃ કેકયૌઃ સહ
અભીષાહ, શૂરસેન, શિબી, વસાત, સાલ્વ, શક, ત્રિગર્ત, અંબષ્ઠ અને કૈકય—all મળીને યુદ્ધમાં અર્જુન સામે આવ્યા.
અભિપેતૂ રણે પાર્થં પતઙ્ગા ઇવ પાવકમ્ । સ તાન્સર્વાન્સહાનીકાન્મહારાજ મહારથાન્
તે બધા પાંથો જેમ અગ્નિમાં જાય છે તેમ યુદ્ધમાં પાર્થ પર તૂટી પડ્યા; અને એ મહારાજા, મહારથીઓ અને તેમની સેના સાથે—
દિવ્યાન્યસ્ત્રાણિ સંચિન્ત્ય પ્રસંધાય ધનઞ્જયઃ । સ તૈરસ્ત્રૈર્મહાવેગૈર્દદાહ સુમહાબલઃ
ધનંજયે દિવ્ય અસ્ત્રોનું સ્મરણ કરીને અને તેમને જોડીને, પોતાની મહાન શક્તિથી, એ તેજસ્વી અસ્ત્રોથી શત્રુઓને દહન કરી નાખ્યા.
શરપ્રતાપૈર્બીભત્સુઃ પતઙ્ગાનિવ પાવકઃ । તસ્ય બાણસહસ્રાણિ સૃજતો દૃઢધન્વિનઃ
અર્જુનના તીક્ષ્ણ બાણોની ગતિ એવી હતી કે, જાણે અગ્નિ પંખી પર પંખી ભસ્મ કરી નાખે છે એમ. તેણે પોતાના મજબૂત ધનુષ્યમાંથી હજારો બાણ છોડી દીધા.
દીપ્યમાનમિવાકાશે ગાણ્ડીવં સમદૃશ્યત। તે શરાર્તા મહારાજ વિપ્રકીર્ણમહાધ્વજાઃ
આકાશમાં તેનો ગાંડીવ જાણે જ્વલંત અગ્નિની જેમ તેજ પામી રહ્યો હતો. રાજા, અર્જુનના બાણોથી ઘાયલ થયેલા વીરોના મહા ધ્વજો વિખેરાઈ ગયા હતા.