ગિરિમાત્રા હિ તે નાગા ભિન્નાઞ્જનચયોપમાઃ । વિરેજુર્વસુધાં પ્રાપ્તા વિકીર્ણા ઇવ પર્વતાઃ
પહાડ જેટલા મોટા અને તૂટેલા કાજળના ઢગલા જેવા કાળા એ હાથીઓ જમીન પર ફેલાઈ ગયા અને તૂટેલા પહાડો જેવા તેજસ્વી લાગતા હતા.
યુધિષ્ઠિરો મહેષ્વાસો મદ્રરાજાનમાહવે । મહત્યા સેનયા ગુપ્તં પીડયામાસ સંગતમ્
મહાન ધનુર્ધર યુધિષ્ઠિરે યુદ્ધમાં મોટી સેના દ્વારા ઘેરાયેલા અને સુરક્ષિત મદ્રરાજાને દબાણ આપ્યું.
મદ્રેશ્વરશ્ચ સમરે ધર્મપુત્રં મહારથમ્ । પીડયામાસ સંરબ્ધો ભીષ્મહેતોઃ પરાક્રમી
મદ્રદેશના રાજાએ પણ ભીષ્મના હિત માટે ગુસ્સાથી અને પરાક્રમથી ધર્મપુત્ર મહારથીને યુદ્ધમાં દબાણ આપ્યું.
વિરાટં સૈન્ધવો રાજા વિદ્ધ્વા સન્નતપર્વભિઃ । નવભિઃ સાયકૈસ્તીક્ષ્ણૈસ્ત્રિંશતા પુનરાર્પયત્
સૈંધવ રાજાએ વિરાટને નવ તીક્ષ્ણ અને સુંદર પાંખવાળા તીરો વડે ઘાયલ કર્યો અને પછી ત્રીસ તીરો વડે ફરી હુમલો કર્યો.
વિરાટશ્ચ મહારાજ સૈન્ધવં વાહિનીપતિઃ । ત્રિંશદ્ભિર્નિશિતૈર્બાણૈરાજઘાન સ્તનાન્તરે
રાજા, વિરાટ, જે સેનાપતિ હતો, તેણે પણ સૈંધવ રાજાને છાતીમાં ત્રીસ તીક્ષ્ણ તીરો વડે ઘાયલ કર્યો.
ચિત્રકાર્મુકનિસ્ત્રિંશૌ ચિત્રવર્માયુધધ્વજૌ । રેજતુશ્ચિત્રરૂપૌ તૌ સંગ્રામે મત્સ્યસૈન્ધવૌ
દુનિયા, બંનેના ધનુષ્ય અને તલવાર ચમકતા હતા, શસ્ત્ર અને કવચથી સજ્જ, એ બંને મત્સ્ય અને સૈંધવ યુદ્ધમાં અદભૂત રૂપે તેજસ્વી લાગતા હતા.
દ્રોણઃ પાઞ્ચાલપુત્રેણ સમાગમ્ય મહારણે । મહાસમુદયં ચક્રે શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ
દ્રોણે મહાસંગ્રામમાં પંચાલપુત્રનો સામનો કરીને, પોતાની સુંદર પાંખવાળા બાણોથી ભયાનક હુમલો કર્યો.
તતો દ્રોણો મહારાજ પાર્ષતસ્ય મહદ્ધનુઃ । છિત્ત્વા પઞ્ચાશતેષૂંશ્ચ પાર્ષતં પ્રતિ સૃષ્ટવાન્
પછી, રાજા, દ્રોણે પૃષ્ઠતપુત્રનું મોટું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું અને પચાસ બાણો તેની તરફ છોડ્યા.
સોઽન્યત્કાર્મુકમાદાય પાર્ષતઃ પરવીરહા। દ્રોણસ્ય મિષતો યુદ્ધે પ્રેષયામાસ સાયકાન્
પાંચાલપુત્રએ બીજું ધનુષ્ય લઇ, દુશ્મનોના વિનાશક બની, દ્રોણ સામે જંગમાં બાણો વરસાવ્યા, દ્રોણ જોઈ રહ્યો હતો.
તાઞ્છરાઞ્છરઘાતેન ચિચ્છેદ સ મહારથઃ । દ્રોણો દ્રુપદપુત્રાય પ્રાહિણોત્પઞ્ચ સાયકાન્
એ મહારથી દ્રોણે પોતાના બાણોથી એ બધા બાણો કાપી નાખ્યા અને દ્રુપદપુત્ર પર પાંચ બાણ છોડ્યા.
તતઃ ક્રુદ્ધો મહારાજ પાર્ષતઃ પરવીરહા । દ્રોણાય ચિક્ષેપ ગદાં યમદણ્ડોપમાં રણે
પછી, રાજા, દુશ્મનોને તકલીફ આપનાર પાંચાલપુત્રે ગુસ્સે થઈને, યુદ્ધમાં દ્રોણ પર યમદંડ જેવી ગદા ફેંકી.
તામાપતન્તીં સહસા હેમપટ્ટવિભૂષિતામ્। શરૈઃ પઞ્ચાશતા દ્રોણો વારયામાસ સંયુગે
સોનાની પટ્ટીઓથી શોભાયમાન અને ઝડપથી આવતી એ ગદાને દ્રોણે યુદ્ધમાં પચાસ બાણોથી અટકાવી દીધી.
સા છિન્ના બહુધા રાજન્દ્રોગચાપચ્યુતૈઃ શરૈઃ । ચૂર્ણીકૃતા વિશીર્યન્તી પપાત વસુધાતલે
રાજા, દ્રોણના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા બાણોથી એ ગદા અનેક ભાગમાં તૂટી, ચૂર્ણ થઈને જમીન પર પડી ગઈ.
ગદાં વિનિહતાં દૃષ્ટ્વા પાર્ષતઃ શત્રુતાપનઃ । દ્રોણાય શક્તિં ચિક્ષેપ સર્વપારશવીં શુભામ્
પાંચાલપુત્રે પોતાની ગદા તૂટી ગઈ જોઈ, દુશ્મનોને પીડાવનાર બની, સર્વત્ર તીક્ષ્ણ અને સુંદર શક્તિ દ્રોણ પર ફેંકી.
તાં દ્રોણો નવભિર્બાણૈશ્ચિચ્છેદ યુધિ ભારત। પાર્ષતં ચ મહેષ્વાસં પીજયામાસ સંયુગે
ભારત, દ્રોણે યુદ્ધમાં નવ બાણોથી એ શક્તિને કાપી નાખી અને મહાબાહુ પાંચાલપુત્ર પર જોરદાર હુમલો કર્યો.
એવમેતન્મહાયુદ્ધં દ્રોણપાર્ષતયોરભૂત્। ભીષ્મં પ્રતિ મહારાજ ઘોરરૂપં ભયાનકમ્
રાજા, દ્રોણ અને પાંચાલપુત્ર વચ્ચે ભીષ્મ સામે ભયાનક અને ભયજનક મહાયુદ્ધ થયું.
અર્જુનઃ પ્રાપ્ય ગાઙ્ગેયં પીડયન્નિશિતૈઃ શરૈઃ । અભ્યદ્રવત સંયત્તો વને મત્તમિવ દ્વિપમ્
કુંતીપુત્ર અર્જુને ગાંગેય ભીષ્મ સુધી પહોંચી, તીક્ષ્ણ બાણોથી તેને દબાવતો આગળ વધ્યો, જંગલમાં ઉગ્ર થયેલા હાથી જેવો.
પ્રત્યુદ્યયૌ ચ તં રાજા ભગદત્તઃ પ્રતાપવાન્ । ત્રિધા ભિન્નેન નાગેન મદાન્ધેન મહાબલઃ
પછી પરાક્રમી રાજા ભગદત્તે, ત્રણ રીતે તાલીમ પામેલા, ઉગ્ર અને મદમાં ચૂર હાથી પર ચઢીને અર્જુન સામે આવવા નીકળ્યો.
તમાપતન્તં સહસા મહેન્દ્રગજસન્નિભમ્ । પરં યત્નં સમસ્થાય બીભત્સુઃ પ્રત્યપદ્યત
મહેન્દ્રના મહાહાથી જેવો એ રાજા ઝડપથી આગળ વધતો હતો ત્યારે, અર્જુને સર્વશક્તિ લગાવીને તેનો સામનો કર્યો.
તતો ગજગતો રાજા ભગદત્તઃ પ્રતાપવાન્ । અર્જુનં શરવર્ષેણ વારયામાસ સંયુગે
પછી, પોતાના હાથી પર બેઠેલા પરાક્રમી રાજા ભગદત્તે યુદ્ધમાં બાણવર્ષા કરીને અર્જુનને રોક્યો.
અર્જુનસ્તુ તતો નાગમાયાન્તં રજતોપમૈઃ । વિમલૈરાયસૈસ્તીક્ષ્ણૈરવિધ્યત મહારણે
પછી અર્જુને મહાયુદ્ધમાં ચાંદી જેવી ચમકદાર, તીક્ષ્ણ અને લોખંડની બાણોથી આગળ વધતા હાથીને ઘાયલ કર્યો.
શિખણ્ડિનં ચ કૌન્તેયો યાહિયાહીત્યચોદયત્। ભીષ્મં પ્રતિ મહારાજ જહ્યેનમિતિ ચાબ્રવીત્
કુંતીપુત્રે શિખંડીને 'જાઓ, જાઓ' કહી પ્રેર્યો અને કહ્યું, 'રાજા ભીષ્મ પર હુમલો કરો અને તેને મારો.'
પ્રાગ્જ્યોતિષસ્તતો હિત્વા પાણ્ડવં પાણ્ડુપૂર્વજ। પ્રયયૌ ત્વરિતો રાજન્દ્રુપદસ્ય રથં પ્રતિ
પછી પ્રાગ્યોતિષના રાજાએ પાંડુપુત્ર અને મોટા ભાઈને છોડી, ઝડપથી દ્રુપદના રથ તરફ ધસી ગયો.
તતોઽર્જુનો મહારાજ ભીષ્મમભ્યદ્રવદ્દ્રુતમ્। શિખણ્ડિનં પુરસ્કૃત્ય તતો યુદ્ધમવર્તત
પછી, રાજા, અર્જુને શિખંડીને આગળ રાખીને ભીષ્મ પર ઝડપથી હુમલો કર્યો અને યુદ્ધ શરૂ થયું.
તતસ્તે તાવકાઃ શૂરાઃ પાણ્ડવં રભસં યુધિ । સમભ્યધાવન્ક્રોશન્તસ્તદદ્ભુતમિવાભવત્
પછી તમારા શૂરવીર યોદ્ધાઓએ યુદ્ધમાં અર્જુન પર જોરદાર ધાવા કર્યો અને ઉંચે ઉંચે બૂમો પાડી. એ દૃશ્ય જોઈને સૌને આશ્ચર્ય થયું.
નાનાવિધાન્યનીકાનિ પુત્રાણાં તે જનાધિપ । અર્જુનો વ્યધમત્કાલે દિવીવાભ્રાણિ મારુતઃ
રાજા, અર્જુને તમારા પુત્રોના જુદા જુદા સેના વિભાગોને યોગ્ય સમયે એમ વિખેરી દીધા જેમ આકાશમાં પવન વાદળોને ઉડાવી દે છે.
શિખણ્ડી તુ સમાસાદ્ય ભરતાનાં પિતામહમ્। ઇષુભિસ્તૂર્ણમવ્યગ્રો બહુભિઃ સ સમાચિનોત્
શિખંડીએ તો ભરત વંશના પિતામહ પાસે જઈને, નિડરપણે અને ઝડપથી અનેક બાણોથી તેમને ઢાંકી લીધા.
રથાગ્ન્યગારશ્ચાપાર્ચિરશિશક્તિગદેન્ધનઃ । શરસઙ્ઘમહાજ્વાલઃ ક્ષત્રિયાન્સમરેઽદહત્
તેના રથને યજ્ઞવેદી, ધનુષ્યને અગ્નિ, બાણો અને ભાલાને ઇંધણ સમાન હતું; એણે યુદ્ધમાં બાણોની જ્વાળાથી યોદ્ધાઓને દાઝી નાખ્યા.
યથાઽગ્નિઃ સુમહાનિદ્ધઃ કક્ષે ચરતિ સાનિલઃ। તથા જજ્વાલ ભીષ્મોઽપિ દિવ્યાન્યસ્ત્રાણ્યુદીરયન્
જેમ મોટી અગ્નિ પવન સાથે જંગલમાં ફેલાય છે, એ જ રીતે ભીષ્મ પણ દૈવી અસ્ત્રો છોડીને યુદ્ધમાં પ્રજ્વલિત થયો.
સોમકાંશ્ચ રણે ભીષ્મો જઘ્ને પાર્થપદાનુગાન્ । ન્યવારયત તત્સૈન્યં પાણ્ડવસ્ય મહારથઃ
યુદ્ધમાં ભીષ્મે સોમક અને અર્જુનના અનુયાયીઓને માર્યા અને એ મહારથીએ પાંડવોની સેના રોકી દીધી.