ત્રિભિઃ શરૈર્મહારાજ વાસુદેવં કચ પઞ્ચભિઃ । ભીમસેનં ચ નવભિર્બાહ્વોરુરસિ ચાર્પયત્
પછી તેણે ત્રણ બાણોથી વસુદેવને, પાંચ બાણોથી કચને અને નવ બાણોથી ભીમસેનના હાથ અને છાતીમાં ઘા કર્યા.
તતો દ્રોણો મહારાજ માગધશ્ચ મહારથઃ । દુર્યોધનસમાદિષ્ટૌ તં દેશમુપજગ્મતુઃ
પછી દ્રોણાચાર્ય અને મહાબલી માગધ રાજા, દુર્યોધનના આદેશથી, એ જગ્યાએ પહોંચ્યા.
યત્ર પાર્થો મહારાજ ભીમસેનશ્ચ પાણ્ડવઃ । કૌરવ્યસ્ય મહાસેનાં જઘ્નુતુઃ સુમહારથૌ
જ્યાં મહાવીર અર્જુન અને ભીમસેન, પાંડુપુત્રો, કૌરવોની મહાસેના પર આક્રમક રીતે હલાવ કરી રહ્યા હતા.
જયત્સેનસ્તુ સમરે ભીમં ભીમાયુધં યુધિ। વિવ્યાધ નિશિતૈર્બાણૈરષ્ટભિર્ભરતર્ષભ
યુદ્ધમાં જયત્સેનાએ ભયાનક શસ્ત્રો ધરાવનારા ભીમને આઠ તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘા કર્યો.
તં ભીમો દશભિર્વિદ્ધા પુનર્વીવ્યાધ પઞ્ચભિઃ । સારથિં ચાસ્ય ભલ્લેન રથનીડાદપાતયત્
ભીમે, દસ બાણોથી ઘાયલ થયા પછી, તેને પાછા પાંચ બાણોથી ઘા કર્યો અને એક પહોળા બાણથી તેના સારથીને રથમાંથી નીચે પાડી દીધો.
ઉદ્ભ્રાંતૈસ્તુરગૈઃ સોઽથ દ્રવમાણૈઃ સમન્તતઃ । માગધોઽપસૃતો રાજા સર્વસૈન્યસ્ય પશ્યતઃ
પછી તેના ઘોડાંઓ બધે ઉછળી પડતાં, માગધ રાજા આખી સેના સામે ભાગી ગયો.
દ્રોણશ્ચ વિવરં દૃષ્ટ્વા ભીમસેનં શિલીમુખૈઃ । વિવ્યાધ બાણૈર્નિશિતૈઃ પઞ્ચષષ્ટિભિરાયસૈઃ
દ્રોણાચાર્યે અવકાશ જોઈને ભીમસેનને પાંચપંસઠ તીક્ષ્ણ લોખંડના બાણોથી ઘા કર્યા.
તં ભીમઃ સમરશ્લાઘી ગુરું પિતૃસમં રણે। વિવ્યાધ પઞ્ચભિર્ભલ્લૈસ્તથા ષષ્ટ્યા ચ ભારત
ભીમે, યુદ્ધમાં ગર્વ અનુભવી, પિતાસમાન ગુરુ દ્રોણને પાંચ પહોળા બાણોથી અને પછી સાઠ બાણોથી ઘા કર્યા.
અર્જુનસ્તુ સુશર્માણં વિદ્ધ્વા બહુભિરાયસૈઃ। વ્યધમત્તસ્ય તત્સૈન્યં મહાભ્રાણિ યથાઽનિલઃ
અર્જુને સુશર્માને અનેક લોખંડના બાણોથી ઘા કર્યા અને પછી તેના વિશાળ સેના ને પવન જેમ મેઘોને વિખેરી નાખે તેમ વિખેરી નાખી.
તતો ભીષ્મશ્ચ રાજ ચ કૌસલ્યશ્ચ બૃહદ્બલઃ । સમવર્તન્ત સંક્રુદ્ધા ભીમસેનધનઞ્જયૌ
પછી ભીષ્મ, રાજા અને કોશલ દેશના બૃહદ્બલ—all ગુસ્સામાં—ભીમસેન અને ધનંજય સામે લડવા ઊભા રહ્યા.
તથૈવ પાણ્ડવાઃ શૂરા ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ । અભ્યદ્રવન્રણે ભીષ્મં વ્યાદિતાસ્યમિવાન્તકમ્
એ જ રીતે, પાંડવો અને પૃષ્ઠપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પણ ભીષ્મ સામે યુદ્ધમાં દોડી ગયા, જાણે મરણ ખુલીને આવી રહ્યું હોય.
શિખણ્ડી તુ સમાસાદ્ય ભરતાનાં પિતામહમ્ । અભ્યદ્રવત સંહૃષ્ટો ભયં ત્યક્ત્વા મહારથાત્
શિખંડી, ભરતવંશના પિતામહ ભીષ્મ પાસે પહોંચીને, આનંદપૂર્વક ડર છોડીને મહારથી સામે લડવા દોડી ગયો.
યુધિષ્ઠિરમુખાઃ પાર્થાઃ પુરસ્કૃત્ય શિખણ્ડિનમ્ । અયોધયન્રણે ભીષ્મં સહિતાઃ સર્વસૃઞ્જયૈઃ
યુધિષ્ઠિરને આગે રાખી અને શિખંડીને આગળ મૂકી, પાંડવોએ અને બધા શ્રિન્જયોએ ભીષ્મ સામે યુદ્ધ કર્યું.
તથૈવ તાવકાઃ સર્વે પુરસ્કૃત્ય યતવ્રતમ્ । શિખણ્ડિપ્રમુખાન્પાર્થાન્યોધયન્તિ સ્મ સંયુગે
એ જ રીતે, તમારી બધી સેનાએ પણ યતવ્રતીને આગે રાખીને, શિખંડીને મુખ્ય બનાવી પાંડવો સામે યુદ્ધ કર્યું.
તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં કૌરવાણાં ભયાવહમ્। તત્ર પાણ્ડુસુતૈઃ સાર્ધં ભીષ્મસ્ય વિજયં પ્રતિ
પછી કૌરવો અને પાંડવપુત્રો વચ્ચે ભીષ્મની વિજય માટે ભયજનક યુદ્ધ શરૂ થયું.
તાવકાનાં જયે ભીષ્મો ગ્લહ આસીદ્વિશાંપતે । તત્ર હિ દ્યૂતમાસક્તં વિજયાયેતરાય વા
તમારી બાજુની વિજય માટે ભીષ્મ જ દાવ પર હતા, હે રાજા; ત્યાં વિજય કે હાર જાણે જૂવાની રમત જેવી બની ગઈ હતી.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્તુ રાજેન્દ્ર સર્વસૈન્યાન્યચોદયત્। અભ્યદ્રવત ગાઙ્ગેયં મા ભૈષ્ટ રથસત્તમાઃ
ધૃષ્ટદ્યુમ્ને રાજા, બધાં સૈનિકોને આગળ વધવા કહ્યું અને ભીષ્મ પર ચઢાઇ કરી, "હિંમત હારો નહીં, હે શ્રેષ્ઠ રથીઓ!" એમ બોલ્યો.
સેનાપતિવચઃ શ્રુત્વા પાણ્ડવાનાં વરૂથિની । ભીષ્મં સમભ્યયાત્તૂર્ણં પ્રાણાંસ્ત્યક્ત્વા મહાહવે
સેનાપતિના શબ્દો સાંભળીને પાંડવોની સેનાએ પોતાના પ્રાણ આપવાની તૈયારી સાથે ભીષ્મ સામે જોરદાર ચઢાઇ કરી.
ભીષ્મોઽપિ રથિનાં શ્રેષ્ઠઃ પ્રતિજગ્રાહ તાં ચમૂમ્ । આપતન્તીં મહારાજ વેલામિવ મહોદધિઃ
ભીષ્મ, શ્રેષ્ઠ રથીઓમાં, એ આવતી સેનાને એ રીતે રોકી લીધી જેમ મહાસાગર ઊંચી આવતી લહેરોને પોતાના અંદર સમાવી લે છે.
કથં શાન્તનવો ભીષ્મો દશમેઽહનિ સઞ્જય। અયુધ્યત મહાવીર્યઃ પાણ્ડવૈઃ સહ સૃજ્જયૈઃ
હે સંજય, શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે દસમા દિવસે પાંડવો અને શ્રિંજયો સામે કેવી રીતે યુદ્ધ કર્યું?
કુરવશ્ચ કથં યુદ્ધે પાણ્ડવાન્પ્રત્યવારયન્। આચક્ષ્વ મે મહાયુદ્ધં ભીષ્મસ્યાહવશોભિનઃ
કૌરોવોએ યુદ્ધમાં પાંડવોને કેવી રીતે અટકાવ્યા? ભીષ્મના મહાન યુદ્ધની વાત મને કહો.
કુરવઃ પાણ્ડવૈઃ સાર્ધં યદયુધ્યન્ત ભારત। યથા ચ તદભૂદ્યુદ્ધં તત્તુ વક્ષ્યામિ સાંપ્રતમ્
હે ભારત, જ્યારે કૌરવો અને પાંડવો સાથે યુદ્ધ કરતા હતા, એ યુદ્ધ કેવી રીતે થયું, એ હું હવે કહું છું.
ગમિતાઃ પરલોકાય પરમાસ્ત્રૈઃ કિરીટિના । અહન્યહનિ સંપ્રાપ્તે તાવકાનાં મહારથાઃ
દરેક દિવસે, અર્જુને તારા મહાન રથીઓને પોતાના શસ્ત્રોથી પરલોક મોકલી દીધા.
યથાપ્રતિજ્ઞં કૌરવ્યઃ સ ચાપિ સમિતિંજયઃ । પાર્થાનામકરોદ્ભીષ્મઃ સતતં સમિતિ ક્ષયમ્
અને ભીષ્મ, યુદ્ધવિજેતા, હંમેશા પોતાની પ્રતિજ્ઞા પૂરી કરતા અને પાંડવોની સેના સતત નાશ કરતા.
કુરુભિઃ સહિતં ભીષ્મં યુધ્યમાનં પરંતપ । અર્જુનં ચ સપાઞ્ચાલ્યં દૃષ્ટ્વા સંશયિતા જનાઃ
ભીષ્મ કૌરવો સાથે અને અર્જુન પાંચાલો સાથે યુદ્ધ કરતા જોઈને લોકોના મનમાં સંશય થયો.
દશમેઽહનિ તસ્મિંસ્તુ ભીષ્માર્જુનસમાગમે । અવર્તત મહારૌદ્રઃ સતતં સમિતિ ક્ષયઃ
દસમા દિવસે, જ્યારે ભીષ્મ અને અર્જુન સામસામે આવ્યા, ત્યારે યુદ્ધમાં ભયાનક અને સતત સંહાર થયો.
તસ્મિન્નયુતશો રાજન્ભૂયશશ્ચ પરંતપઃ । ભીષ્મઃ શાન્તનવો યોધાઞ્જઘાન પરામાસ્ત્રવિત્
એ યુદ્ધમાં, હે રાજા, શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે, શ્રેષ્ઠ શસ્ત્રજ્ઞ, દસ દસ હજારથી વધુ યોદ્ધાઓને વારંવાર સંહાર્યા.
યેષામજ્ઞાતકલ્પાનિ નામગોત્રાણિ પાર્થિવ । તે હતાસ્તત્ર ભીષ્મેણ શૂરાઃ સર્વેઽનિવર્તિનઃ
જેનાં નામ અને વંશ અજાણ્યાં હતાં, એવા બધા અડગ અને શૂરવીર યોદ્ધાઓને ત્યાં ભીષ્મે મારી નાખ્યા.
દશાહાનિ તથા તપ્ત્વા ભીષ્મઃ પાણ્ડવવાહિનીમ્ । નિરવિદ્યત ધર્માત્મા જીવિતે સ પરંતપઃ
દસ દિવસ સુધી પાંડવોની સેના પર ભારે આઘાત કર્યા પછી, ધર્મનિષ્ઠ અને શત્રુઓને દહાડનાર ભીષ્મે જીવવાની ઇચ્છા છોડી દીધી.
સ ક્ષિપ્રં વધમન્વિચ્છન્નાત્મનોઽભિસુખં રણે। ન હન્યાં માનવશ્રેષ્ઠાન્સંગ્રામેઽભિમુખાનિતિ
પછી તેણે મનમાં વિચાર્યું કે, "હવે યુદ્ધમાં જલદી મૃત્યુ મળે એવી ઇચ્છા છે, પણ સામે આવતા શ્રેષ્ઠ પુરુષોને હું નહિ મારું."