તત્રતત્રાપવિદ્ધૈશ્ચ બાહુભિશ્ચન્દનોક્ષિતૈઃ । ઊરુભિશ્ચ નરેન્દ્રાણાં સમાસ્તીર્યત મેદિની
અહીં-ત્યાં ચંદન લગાવેલા હાથ અને રાજાઓના જાંઘો પડેલા હતા, અને ધરતી ઢંકાઈ ગઈ.
તત્રાદ્ભુતમપશ્યામ રણે પાર્થસ્ય વિક્રમમ્ । શરૈઃ સંવાર્ય તાન્વીરાન્યજ્જઘાન મહાબલઃ
ત્યાં અમે યુદ્ધમાં પાર્થનું અદ્ભુત પરાક્રમ જોયું; મહાબળીએ પોતાના બાણોથી એ વીરોને ઢાંકી લીધા અને તેમને ઘાયલ કર્યા.
પુત્રસ્તુ તવ તં દૃષ્ટ્વા ભીમાર્જુનપરાક્રમમ્ । ગાઙ્ગેયસ્ય રથાભ્યાશમુપજગ્મે મહાબલઃ
તારા પુત્રએ ભીમ અને અર્જુનનું પરાક્રમ જોઈને, મહાબળથી ગંગાપુત્ર ભીષ્મના રથ પાસે પહોંચ્યો.
કૃપશ્ચ કૃતવર્મા ચ સૈન્ધવશ્ચ જયદ્રથઃ । વિન્દાનુવિન્દાવાવન્ત્યૌ નાજહુઃ સંયુગં તદા
કૃપ, કૃતવર્મા, સિંધુદેશના જયદ્રથ અને અવંતિના વિંદ તથા અનુવિંદ એ સમયે યુદ્ધ છોડ્યા નહોતાં.
તતો ભીમો મહેષ્વાસઃ ફલ્ગુનશ્ચ મહારથઃ । કૌરવાણાં ચમૂં ઘોરાં ભૃશં દુદ્રુવતૂ રણે
પછી મહાધનુધારી ભીમ અને મહારથી ફાલ્ગુનએ યુદ્ધમાં કૌરવોની ભયાનક સેના પર જોરદાર આક્રમણ કર્યું.
તતો બર્હિણવાજાનામયુતાન્યર્બુદાનિ ચ। ધનઞ્જયરથે તૂર્ણં પાતયન્તિ સ્મ ભૂમિપાઃ
પછી રાજાઓએ ધનંજયના રથ પર લાખો-કરોડો મોરપાંખવાળા તીક્ષ્ણ બાણ ઝડપથી છોડ્યા.
તતસ્તઞ્શરજાલેન સન્નિવાર્ય મહારથાન્ । પાર્થઃ સમન્તાત્સમરે પ્રેષયામાસ મૃત્યવે
પછી પાર્થએ બાણોના જાળથી મહારથીઓને રોકી લીધા અને યુદ્ધમાં તેમને ચારે બાજુથી મૃત્યુ તરફ મોકલી દીધા.
શલ્યસ્તુ સમરે જિષ્ણું ક્રીડન્નિવ મહારથઃ । આજઘાનોરસિ ક્રુદ્ધો ભલ્લૈઃ સન્નતપર્વભિઃ
શલ્ય મહારથીએ યુદ્ધમાં રમતો હોય તેમ, ક્રોધથી જિષ્ણુના છાતીમાં પહોળા ધારદાર બાણો મારીને ઘાયલ કર્યો.
તસ્ય પાર્થો ધનુશ્છિત્ત્વા હસ્તાવાપં ચ પઞ્ચભિઃ । અથૈનં સાયકૈસ્તીક્ષ્ણૈર્ભૃશં વિવ્યાધ મર્મણિ
અર્જુને તેનો ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું અને પાંચ તીક્ષ્ણ બાણોથી તેના હાથમાં ઘા કર્યા; પછી તીવ્ર બાણોથી તેના મુખ્ય અંગોમાં ઘા કરી તેને ગંભીર રીતે ઇજા પહોંચાડી.
અથાન્યદ્ધનુરાદાય સમરે ભારસાધનમ્ । મદ્રેશ્વરો રણે જિષ્ણું તાડયામાસ રોષિતઃ
પછી મદ્રદેશના રાજાએ યુદ્ધ માટે મજબૂત બીજું ધનુષ્ય હાથમાં લીધું અને ગુસ્સામાં આવીને યુદ્ધમાં જિષ્ણુ અર્જુનને ઘા કર્યો.
ત્રિભિઃ શરૈર્મહારાજ વાસુદેવં કચ પઞ્ચભિઃ । ભીમસેનં ચ નવભિર્બાહ્વોરુરસિ ચાર્પયત્
પછી તેણે ત્રણ બાણોથી વસુદેવને, પાંચ બાણોથી કચને અને નવ બાણોથી ભીમસેનના હાથ અને છાતીમાં ઘા કર્યા.
તતો દ્રોણો મહારાજ માગધશ્ચ મહારથઃ । દુર્યોધનસમાદિષ્ટૌ તં દેશમુપજગ્મતુઃ
પછી દ્રોણાચાર્ય અને મહાબલી માગધ રાજા, દુર્યોધનના આદેશથી, એ જગ્યાએ પહોંચ્યા.
યત્ર પાર્થો મહારાજ ભીમસેનશ્ચ પાણ્ડવઃ । કૌરવ્યસ્ય મહાસેનાં જઘ્નુતુઃ સુમહારથૌ
જ્યાં મહાવીર અર્જુન અને ભીમસેન, પાંડુપુત્રો, કૌરવોની મહાસેના પર આક્રમક રીતે હલાવ કરી રહ્યા હતા.
જયત્સેનસ્તુ સમરે ભીમં ભીમાયુધં યુધિ। વિવ્યાધ નિશિતૈર્બાણૈરષ્ટભિર્ભરતર્ષભ
યુદ્ધમાં જયત્સેનાએ ભયાનક શસ્ત્રો ધરાવનારા ભીમને આઠ તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘા કર્યો.
તં ભીમો દશભિર્વિદ્ધા પુનર્વીવ્યાધ પઞ્ચભિઃ । સારથિં ચાસ્ય ભલ્લેન રથનીડાદપાતયત્
ભીમે, દસ બાણોથી ઘાયલ થયા પછી, તેને પાછા પાંચ બાણોથી ઘા કર્યો અને એક પહોળા બાણથી તેના સારથીને રથમાંથી નીચે પાડી દીધો.
ઉદ્ભ્રાંતૈસ્તુરગૈઃ સોઽથ દ્રવમાણૈઃ સમન્તતઃ । માગધોઽપસૃતો રાજા સર્વસૈન્યસ્ય પશ્યતઃ
પછી તેના ઘોડાંઓ બધે ઉછળી પડતાં, માગધ રાજા આખી સેના સામે ભાગી ગયો.
દ્રોણશ્ચ વિવરં દૃષ્ટ્વા ભીમસેનં શિલીમુખૈઃ । વિવ્યાધ બાણૈર્નિશિતૈઃ પઞ્ચષષ્ટિભિરાયસૈઃ
દ્રોણાચાર્યે અવકાશ જોઈને ભીમસેનને પાંચપંસઠ તીક્ષ્ણ લોખંડના બાણોથી ઘા કર્યા.
તં ભીમઃ સમરશ્લાઘી ગુરું પિતૃસમં રણે। વિવ્યાધ પઞ્ચભિર્ભલ્લૈસ્તથા ષષ્ટ્યા ચ ભારત
ભીમે, યુદ્ધમાં ગર્વ અનુભવી, પિતાસમાન ગુરુ દ્રોણને પાંચ પહોળા બાણોથી અને પછી સાઠ બાણોથી ઘા કર્યા.
અર્જુનસ્તુ સુશર્માણં વિદ્ધ્વા બહુભિરાયસૈઃ। વ્યધમત્તસ્ય તત્સૈન્યં મહાભ્રાણિ યથાઽનિલઃ
અર્જુને સુશર્માને અનેક લોખંડના બાણોથી ઘા કર્યા અને પછી તેના વિશાળ સેના ને પવન જેમ મેઘોને વિખેરી નાખે તેમ વિખેરી નાખી.
તતો ભીષ્મશ્ચ રાજ ચ કૌસલ્યશ્ચ બૃહદ્બલઃ । સમવર્તન્ત સંક્રુદ્ધા ભીમસેનધનઞ્જયૌ
પછી ભીષ્મ, રાજા અને કોશલ દેશના બૃહદ્બલ—all ગુસ્સામાં—ભીમસેન અને ધનંજય સામે લડવા ઊભા રહ્યા.
તથૈવ પાણ્ડવાઃ શૂરા ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ । અભ્યદ્રવન્રણે ભીષ્મં વ્યાદિતાસ્યમિવાન્તકમ્
એ જ રીતે, પાંડવો અને પૃષ્ઠપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પણ ભીષ્મ સામે યુદ્ધમાં દોડી ગયા, જાણે મરણ ખુલીને આવી રહ્યું હોય.
શિખણ્ડી તુ સમાસાદ્ય ભરતાનાં પિતામહમ્ । અભ્યદ્રવત સંહૃષ્ટો ભયં ત્યક્ત્વા મહારથાત્
શિખંડી, ભરતવંશના પિતામહ ભીષ્મ પાસે પહોંચીને, આનંદપૂર્વક ડર છોડીને મહારથી સામે લડવા દોડી ગયો.
યુધિષ્ઠિરમુખાઃ પાર્થાઃ પુરસ્કૃત્ય શિખણ્ડિનમ્ । અયોધયન્રણે ભીષ્મં સહિતાઃ સર્વસૃઞ્જયૈઃ
યુધિષ્ઠિરને આગે રાખી અને શિખંડીને આગળ મૂકી, પાંડવોએ અને બધા શ્રિન્જયોએ ભીષ્મ સામે યુદ્ધ કર્યું.
તથૈવ તાવકાઃ સર્વે પુરસ્કૃત્ય યતવ્રતમ્ । શિખણ્ડિપ્રમુખાન્પાર્થાન્યોધયન્તિ સ્મ સંયુગે
એ જ રીતે, તમારી બધી સેનાએ પણ યતવ્રતીને આગે રાખીને, શિખંડીને મુખ્ય બનાવી પાંડવો સામે યુદ્ધ કર્યું.
તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં કૌરવાણાં ભયાવહમ્। તત્ર પાણ્ડુસુતૈઃ સાર્ધં ભીષ્મસ્ય વિજયં પ્રતિ
પછી કૌરવો અને પાંડવપુત્રો વચ્ચે ભીષ્મની વિજય માટે ભયજનક યુદ્ધ શરૂ થયું.
તાવકાનાં જયે ભીષ્મો ગ્લહ આસીદ્વિશાંપતે । તત્ર હિ દ્યૂતમાસક્તં વિજયાયેતરાય વા
તમારી બાજુની વિજય માટે ભીષ્મ જ દાવ પર હતા, હે રાજા; ત્યાં વિજય કે હાર જાણે જૂવાની રમત જેવી બની ગઈ હતી.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્તુ રાજેન્દ્ર સર્વસૈન્યાન્યચોદયત્। અભ્યદ્રવત ગાઙ્ગેયં મા ભૈષ્ટ રથસત્તમાઃ
ધૃષ્ટદ્યુમ્ને રાજા, બધાં સૈનિકોને આગળ વધવા કહ્યું અને ભીષ્મ પર ચઢાઇ કરી, "હિંમત હારો નહીં, હે શ્રેષ્ઠ રથીઓ!" એમ બોલ્યો.
સેનાપતિવચઃ શ્રુત્વા પાણ્ડવાનાં વરૂથિની । ભીષ્મં સમભ્યયાત્તૂર્ણં પ્રાણાંસ્ત્યક્ત્વા મહાહવે
સેનાપતિના શબ્દો સાંભળીને પાંડવોની સેનાએ પોતાના પ્રાણ આપવાની તૈયારી સાથે ભીષ્મ સામે જોરદાર ચઢાઇ કરી.
ભીષ્મોઽપિ રથિનાં શ્રેષ્ઠઃ પ્રતિજગ્રાહ તાં ચમૂમ્ । આપતન્તીં મહારાજ વેલામિવ મહોદધિઃ
ભીષ્મ, શ્રેષ્ઠ રથીઓમાં, એ આવતી સેનાને એ રીતે રોકી લીધી જેમ મહાસાગર ઊંચી આવતી લહેરોને પોતાના અંદર સમાવી લે છે.
કથં શાન્તનવો ભીષ્મો દશમેઽહનિ સઞ્જય। અયુધ્યત મહાવીર્યઃ પાણ્ડવૈઃ સહ સૃજ્જયૈઃ
હે સંજય, શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે દસમા દિવસે પાંડવો અને શ્રિંજયો સામે કેવી રીતે યુદ્ધ કર્યું?