આજઘાન મહાબાહુઃ પાર્ષતં તં મહારથમ્ । તં ચૈવ પાર્ષતો રાજન્હાર્દિક્યં નવભિઃ શરૈઃ
મહાબાહુ હાર્દિક્યએ એ મહારથી પાર્ષતને ઘાયલ કર્યો અને પાર્ષતે પણ રાજા, નવ બાણોથી હાર્દિક્યને ઘાયલ કર્યો.
વિવ્યાધ નિશિતૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ કઙ્કપત્રૈરજિહ્નગૈઃ । તયોઃ સમભવદ્યુદ્ધં ભીષ્મહેતોર્મહાહવે
તેઓએ એકબીજાને તીક્ષ્ણ, સીધા અને ગૃધ્રપંખી બાણોથી ઘાયલ કર્યા; ભીષ્મના કારણે એમની વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ થયું.
અન્યોન્યાતિશયે યુક્તં યથા વૃત્રમહેન્દ્રયોઃ । ભીમસેનં તથાઽઽયાન્તં ભીષ્મં પ્રતિ મહારથમ્
એમનું યુદ્ધ એકબીજાથી શ્રેષ્ઠતા દર્શાવતું હતું, જેમ વિત્ર અને ઇન્દ્ર વચ્ચે થયું હતું; એ જ રીતે ભીમસેન મહારથી ભીષ્મ સામે આગળ વધ્યો.
ભૂરિશ્રવાભ્યયાત્તૂર્ણં તિષ્ઠતિષ્ઠેતિ ચાબ્રવીત્ । સૌમદત્તિરથો ભીમમાજઘાન સ્તનાન્તરે
ભૂરીશ્વાસ ઝડપથી દોડી આવ્યો અને 'થેમ, થેમ' એમ બોલ્યો; સૌમદત્તિના રથીએ ભીમને છાતીમાં ઘાયલ કર્યો.
નારાચેન સુતીક્ષ્ણેન રુક્મપુઙ્ખેન સંયુગે। ઉરઃસ્થેન બભૌ તેન ભીમસેનઃ પ્રતાપવાન્
યુદ્ધમાં સુવર્ણપંખી અને અત્યંત તીક્ષ્ણ એવા બાણે ભીમસેનની છાતીમાં ઘૂસી ગયો, તો તે પરાક્રમી ભીમસેન તેજથી ચમકી ઉઠ્યો.
સ્કન્દશક્ત્યા યથા ક્રૌઞ્ચઃ પુરા નૃપતિસત્તમ। તૌ શરાન્સૂર્યસંકાશાન્કર્મારપરિમાર્જિતાન્
જેમ પહેલાં સ્કંદની શક્તિએ ક્રૌંચ પક્ષીને ઘાયલ કર્યો હતો, તેમ એ બંનેએ સુર્ય સમાન તેજસ્વી અને કારીગરો દ્વારા બનાવેલા બાણો ચલાવ્યા.
અન્યોન્યસ્ય રણે ક્રુદ્ધૌ ચિક્ષિપતે નરર્ષભૌ । ભીમો ભીષ્મવધાકાઙ્ક્ષી સૌમદત્તિં મહારથમ્
એ બંને પુરુષશ્રેષ્ઠો યુદ્ધમાં ક્રોધથી એકબીજાને એવા બાણો ચલાવતા હતા; ભીમે ભીષ્મના વધની ઇચ્છાથી મહારથી સૌમદત્તિ પર આક્રમણ કર્યો.
તથા ભીષ્મજયે ગૃધ્નુઃ સૌમદત્તિસ્તૂ પાણ્ડવમ્ । કૃતપ્રતિકૃતે યત્તૌ યોધયામાસતૂ રણે
એ જ રીતે ભીષ્મ પર વિજય મેળવવાની ઇચ્છા રાખી સૌમદત્તિએ પાંડવ સાથે યુદ્ધ કર્યું; બંનેએ એકબીજાના પ્રહારનો પ્રતિઉત્તર આપ્યો અને યુદ્ધ ચાલુ રાખ્યું.
યુધિષ્ઠિરં તુ કૌન્તેયં મહત્યા સેનયા વૃત્તમ્। ભીષ્માભિમુખમાયાન્તં ભારદ્વાજો ન્યવારયત્
કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિર જ્યારે ભીષ્મ તરફ મોટી સેના સાથે આગળ વધતો હતો, ત્યારે દ્રોણે એને રોકી દીધો.
દ્રોણસ્ય રથનિર્ઘોષં પર્જન્યનિનદોપમમ્ । શ્રુત્વા પ્રભદ્રકા રાજન્સમકમ્પન્ત મારિષ
દ્રોણના રથનો ગર્જનાધ્વનિ મેઘના ગડગડાટ જેવો સંભળાયો, તો પ્રભદ્રકાઓ, રાજા, ડરીને કાંપી ઉઠ્યા.
સા સેના મહતી રાજન્પાણ્ડુપુત્રસ્ય સંયુગે। દ્રોણેન વારિતા યત્તા ન ચચાલ પદાત્પદમ્
પાંડુપુત્રની એ વિશાળ સેના, રાજા, યુદ્ધમાં દ્રોણે રોકી હોવા છતાં, એક પગ પણ પાછળ હટી નહીં.
ચેકિતાન રણે યત્તં ભીષ્મં પ્રતિ જનેશ્વર । ચિત્રસેનસ્તવ સુતઃ ક્રુદ્ધરૂપમવારયત્
ભીષ્મ સામે યુદ્ધમાં દૃઢ નિશ્ચય ધરાવતો ચેકિતાન, તારા પુત્ર ચિત્રસેનાએ ક્રોધભર્યા રૂપે રોકી દીધો.
ભીષ્મહેતોઃ પરાક્રાન્તશ્ચિત્રસેનઃ પરાક્રમી । ચેકિતાનં પરં શક્ત્યા યોધયામાસ ભારત
ભીષ્મના કારણે શૂરવીર ચિત્રસેનાએ પોતાની શક્તિથી ચેકિતાન પર ભારી ભાલા ફેંકી યુદ્ધ કર્યું, હે ભારત.
તથૈવ ચેકિતાનોઽપિ ચિત્રસેનમવારયત્ । તદ્યુદ્ધમાસીત્સુમહત્તયોસ્તત્ર સમાગમે
એ જ રીતે, ચેકિતાન પણ ચિત્રસેનાને રોકી દીધો; બંને વચ્ચે ત્યાં મોટું યુદ્ધ થયું.
અર્જુનો વાર્યમાણસ્તુ બહુશસ્તત્ર ભારત । વિમુખીકૃત્ય પુત્રં તે સેનાં તવ મમર્દ હ
અર્જુનને ત્યાં વારંવાર અટકાવાયો છતાં, હે ભારત, તેણે તારો પુત્રને પછાડ્યો અને તારી સૈન્યને ચકનાચૂર કરી નાખ્યું.
દુઃશાસનોઽપિ પરયા શક્ત્યા પાર્થમવારયત્। કથં ભીષ્મં ન નો હન્યાદિતિ નિશ્ચિત્ય ભારત
દુઃશાસને પણ ભારે ભાલાથી પાર્થને રોક્યો, 'કેવી રીતે ભીષ્મને ન મરાવીએ?' એમ નક્કી કરીને, હે ભારત.
સા વધ્યમાના સમરે પુત્રસ્ય તવ વાહિની । લોડ્યતે રથિભિઃ શ્રેષ્ઠૈસ્તત્રતત્રૈવ ભારત
મારામારીમાં તારા પુત્રની સૈન્યનો નાશ થતો હતો અને શ્રેષ્ઠ રથીઓએ તેને અહીં-ત્યાં ધકેલી નાખી હતી, હે ભારત.
અથ વીરો મહેષ્વાસો મત્તવારણવિક્રમઃ। સમાદાય મહચ્ચાપં મત્તવારણવારણમ્
પછી તે શૂરવીર, મહાન ધનુર્ધર અને ઉગ્ર હાથી જેવો બળવાન, મોટું ધનુષ્ય લઈને ઊભો રહ્યો, જાણે હાથીઓમાં પણ સર્વોચ્ચ હાથી હોય.
વિધુન્વાનો નરશ્રેષ્ઠો દ્રાવયાણો વરૂથિનીમ્ । પૃતનાં પાણ્ડવેયાનાં ગાહમાનો મહાબલઃ
તે મહાપુરુષ ધનુષ્ય ફેરવીને, સામેની પાંખોને હાંકી કાઢતો, પાંડવોની સૈન્યમાં જોરથી ઘૂસી ગયો.
નિમિત્તાનિ નિમિત્તજ્ઞઃ સર્વતો વીક્ષ્ય વીર્યવાન્ । પ્રતપન્તમનીકાનિ દ્રોણઃ પુત્રમભાષત
ચિહ્નો સમજવામાં કુશળ અને પરાક્રમી દ્રોણાએ ચારે બાજુના અશુભ સંકેતો જોઈને, સૈન્ય જ્વલંતું જોઈ, પોતાના પુત્રને કહ્યું.
અયં હિ દિવસસ્તાત યત્ર પાર્થો મહાબલઃ। જિઘાંસુઃ સમરે ભીષ્મં પરં યત્નં કરિષ્યતિ
આજનો દિવસ એવો છે, પુત્ર, જ્યારે મહાબલી પાર્થ યુદ્ધમાં ભીષ્મને મારવાનો પુરો પ્રયાસ કરશે.
ઉત્પતન્તિ હિ મે બાણા ધનુઃ પ્રસ્ફુરતીવ ચ । યોગમસ્ત્રાણિ નેચ્છન્તિ ક્રૂરં મે વર્તતે મનઃ
મારા બાણો પોતે જ છૂટી જાય છે, ધનુષ્ય પણ ધ્રૂજતું લાગે છે, શસ્ત્રો મળતા નથી અને મનમાં પણ ક્રૂરતા છવાઈ ગઈ છે.
દિક્ષ્વશાન્તાનિ ઘોરાણિ વ્યાહરન્તિ મૃગદ્વિજાઃ । નીચૈર્ગૃધ્રા નિલીયન્તે ભારતાનાં ચમૂં પ્રતિ
બધી દિશામાં ભયાનક અને અશાંત પ્રાણી-પક્ષીઓ ચીસો પાડી રહી છે; ગિધો નીચા ઊડીને કૌરવોની સૈન્ય તરફ છુપાઈ જાય છે.
નષ્ટપ્રભ ઇવાદિત્યઃ સર્વતો લોહિતા દિશઃ । રસતે વ્યથતે ભૂમિઃ કમ્પતીવ ચ સર્વશઃ
સૂર્ય જાણે તેજ ગુમાવી બેઠો હોય, બધી દિશાઓ લાલ છે; ધરતી ગુંજે છે, ધ્રૂજે છે અને સર્વત્ર કંપે છે.
કઙ્કગૃધ્રા બલાકાશ્ચ વ્યાહરન્તિ મુહુર્મુહુઃ । શિવાશ્ચૈવાશિવા ઘોરા વેદયન્ત્યો મહદ્ભયમ્
કાંકડા, ગિધો અને બગલા વારંવાર ચીસો પાડે છે; શુભ અને અશુભ, ભયાનક અવાજો ભયનું સંકેત આપે છે.
પપાત મહતી ચોલ્કા મધ્યેનાદિત્યમણ્ડલાત્। સકબન્ધશ્ચ પરિઘો ભાનુમાવૃત્ય તિષ્ઠતિ
સૂર્યમંડળના મધ્યમાંથી એક મોટી પતંગિયા પડી ગઈ; અને એક મોઢાવાળી ગદા સૂર્યને ઢાંકી ઊભી રહી.
પરિવેષસ્તથા ઘોરશ્ચન્દ્રભાસ્કરયોરભૂત્। વેદયાનો ભયં ઘોરં રાજ્ઞાં દેહાવકર્તનમ્
ચંદ્ર અને સૂર્યની આસપાસ ભયાનક વલયો દેખાયા, જે ભય અને રાજાઓના નાશનું સંકેત આપે છે.
દેવતાયતનસ્થાશ્ચ કૌરવેન્દ્રસ્ય દેવતાઃ । કમ્પન્તે ચ હસન્તે ચ નૃત્યન્તિ ચ રુદન્તિ ચ
કૌરવ રાજાના દેવસ્થાનોમાં રહેલી દેવતાઓ કંપે છે, હસે છે, નાચે છે અને રડે છે.
અપસવ્યં ગ્રહાશ્ચક્રુરલક્ષ્માણં દિવાકરમ્ । અવાક્શિરાશ્ચ ભગવાનુપાતિષ્ઠત ચન્દ્રકમાઃ
ગ્રહોએ ઉલ્ટી દિશામાં ગતિ કરી, સૂર્ય પર અશુભ અસર પાડી; અને ચંદ્ર ભગવાન પણ માથું નીચે કરીને ઊભા રહ્યા.
વપૂંષિ ચ નરેન્દ્રાણાં વિગતાભાનિ લક્ષયે । ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય સૈન્યેષુ ન ચ ભ્રાજન્તિ દંશિતાઃક
હું રાજાઓના શરીર પર તેજ નથી જોઈ રહ્યો; ધૃતરાષ્ટ્રના સૈન્યમાં શોભાયમાન વેશધારી પણ ચમકે નથી.