ભીષ્મસ્યાભિમુખાન્યાતાન્વારયામાસુરાહવે । ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્તુ સૈન્યાનિ પ્રાક્રોશંસ્તુ પુનઃ પુનઃ
જે બધા ભીષ્મ તરફ આગળ વધ્યા, તેમને યુદ્ધમાં અટકાવી દેવામાં આવ્યા; અને ધૃષ્ટદ્યુમ્ન વારંવાર સેના પર જોરથી લલકારતો રહ્યો.
અભ્યદ્રવત સંરબ્ધો ભીષ્મમેકં મહારથઃ । એષોઽર્જુનો રણે ભીષ્મં પ્રયાતિ કુરુનન્દનઃ
મહાન રથીએ, ક્રોધથી ભરાઈને, એકલા ભીષ્મ પર ધાવા કર્યો; ‘અર્જુન યુદ્ધમાં ભીષ્મ તરફ આવી રહ્યો છે, હે કુરુવંશના આનંદ!’
અભ્યદ્રવત માભૈષ્ટ ભીષ્મો હિ પ્રાપ્સ્યતે ન વઃ । અર્જુનં સમરે યોદ્ધું નોત્સહેતાપિ વાસવઃ
‘એ ધાવતો આવે છે—ડરશો નહીં! યુદ્ધમાં અર્જુન સામે તો ઇન્દ્ર પણ ટકી શકે નહીં, તો ભીષ્મ તો તમારો કશું બગાડી શકશે જ નહીં.’
કિમુ ભીષ્મો રણે વીરા ગતસત્વોઽલ્પજીવિતઃ। ઇતિ સેનાપતેઃ શ્રુત્વા પાણ્ડવાનાં મહારથાઃ
‘યુદ્ધમાં ભીષ્મનું શું? હે વીરો, હવે તો તેમનો આત્મા પણ નથી રહ્યો અને આયુષ્ય પણ ઓછું રહ્યું છે.’ એમ સેના નાયકના શબ્દો સાંભળી પાંડવોના મહારથીઓ—
અભ્યદ્રવન્ત સંહૃષ્ટા ગાઙ્ગેયસ્ય રથં પ્રતિ। આગચ્છતસ્તાન્સમરે વાર્યોઘાનચલા ઇવ
—હર્ષભેર ગંગાપુત્રના રથ તરફ ધસી પડ્યા; યુદ્ધમાં તેઓ જેમ આગળ વધતા, તેમ અડગ નદીની લહેરો જેવાં લાગતા.
અવારયન્ત સંહૃષ્ટાસ્તાવકાઃ પુરુષર્ષભાઃ । દુઃશાસનો મહારાજ ભયં ત્યક્ત્વા મહારથઃ
તારા પરાક્રમી યુવાનો આનંદથી તેમને અટકાવા લાગ્યા; મહારથી દુશાસને, રાજા, ભય છોડીને—
ભીષ્મસ્ય જીવિતાકાઙ્ક્ષી ધનઞ્જયમુપાદ્રવત્ । તથૈવ પાણ્ડવાઃ શૂરા ગાઙ્ગેયસ્ય રથં પ્રતિ
—ભીષ્મનું જીવન બચાવવાની ઇચ્છાથી ધનંજય પર તૂટી પડ્યો; એ જ રીતે પાંડવોના શૂરવીરો પણ ગંગાપુત્રના રથ તરફ આગળ વધ્યા.
અભ્યદ્રવન્ત સંગ્રામે તવ પુત્રાન્મહારથાઃ । તત્રાદ્ભુતમપશ્યામ ચિત્રરૂપં વિશાંપતે
યુદ્ધમાં તારા પુત્ર મહારથીઓ પણ એમની સામે ધસી પડ્યા; ત્યાં, હે જનાધિપતિ, અમને એક અદ્ભુત અને અજોડ દૃશ્ય જોવા મળ્યું.
દુઃશાસનરથં પ્રાપ્ય યત્પાર્થો નાત્યવર્તત । યથા વારયતે વેલા ક્ષુબ્ધતોયં મહાર્ણવમ્
જ્યારે પાર્થ દુશાસનના રથ સુધી પહોંચ્યો, ત્યારે એ પાછો ફર્યો નહીં; જેમ કે દરિયાની ઉછળતી લહેરો સામે કિનારો અડગ રહે છે.
તથૈવ પાણ્ડવં ક્રુદ્ધં તવ પુત્રો ન્યવારયત્। ઉભૌ તૌ રથિનાં શ્રેષ્ઠાવુભૌ ભારતદુર્જયૌ
એ જ રીતે, તારા પુત્રએ ગુસ્સે થયેલા પાંડવને રોકી લીધો; બંને રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને, હે ભારત, બંને અજેય હતા.
ઉભૌ ચન્દ્રાર્કસદૃશૌ કાન્ત્યા દીપ્ત્યા ચ ભારત। તથા તૌ જાતસંરમ્ભાવન્યોન્યવધકાઙ્ક્ષિણૌ
હે ભારત, બંને યુદ્ધવીર ચાંદ્ર અને સૂર્ય જેવી તેજસ્વી કાંતિથી ઝગમગતા હતા. બંનેના મનમાં એકબીજાને સંહારવાની જ્વલંત ઈચ્છા હતી.
સમીયતુર્મહાસઙ્ખ્યે મયશક્રૌ યથા પુરા। દુઃશાસનો મહારાજ પાણ્ડવં વિશિખૈસ્ત્રિભિઃ
મહાસંગ્રામમાં બંને આમને-સામને આવ્યા, જેમ પહેલાં માયા અને શક્ર થયા હતા. દુઃશાસને, રાજા, પાંડવને ત્રણ તીરો મારી ઘાયલ કર્યો.
વાસુદેવં ચ વિંશત્યા તાડયામાસ સંયુગે। તતોઽર્જુનો જાતમન્યુર્વાર્ષ્ણેયં વીક્ષ્ય પીડિતમ્
અને તેણે યુદ્ધમાં વાસુદેવને વીસ તીરો મારીને ઘાયલ કર્યો. ત્યારબાદ અર્જુને, વૃષ્ણિને પીડાતો જોઈ, મનમાં ક્રોધ પામ્યો.
દુઃશાસનં શતેનાજૌ નારાચાનાં સમાર્પયત્। તે તસ્ય કવચં ભિત્ત્વા પપુઃ શોણિતમાહવે
અર્જુને ગુસ્સામાં દુઃશાસન પર યુદ્ધમાં સો લોખંડના તીરોની વૃષ્ટિ કરી. એ તીરો તેના કવચને ફાડી, યુદ્ધભૂમિમાં તેનું લોહી પી ગયા.
યથૈવ પન્નગા રાજંસ્તટાકં તૃષિતાસ્તથા।' દુઃશાસનસ્ત્રિભિઃ ક્રુદ્ધઃ પાર્થં વિવ્યાધ પત્રિભિઃ। લલાટે ભરતશ્રેષ્ઠ શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ
જેમ તરસેલા સાપ તળાવમાંથી પાણી પીવે છે, તેમ ગુસ્સે ભરેલા દુઃશાસને ત્રણ પાંખવાળા તીરો અર્જુનના કપાળમાં ઘૂસી દીધા, હે ભારતશ્રેષ્ઠ.
લલાટસ્થૈસ્તુ તૈર્બાણૈઃ શુશુભે પાણ્ડવો રણે। યથા મેરુર્મહારાજ શૃઙ્ગૈરત્યર્થમુચ્છ્રિતૈઃ
કપાળમાં એ તીરો ગૂંથાયેલા અર્જુન યુદ્ધમાં એવો તેજસ્વી લાગતો હતો, જેમ મહારાજા મેરુ પર્વત ઊંચા શિખરો વડે શોભે છે.
સોઽતિવિદ્ધો મહેષ્વાસઃ પુત્રેણ તવ ધન્વિના। વ્યરાજત રણે પાર્થઃ કિંશુકઃ પુષ્પવાનિવ
મારા પુત્ર, મહાન ધનુર્ધારી દુઃશાસનના ઘાયલ કરવાથી અર્જુન યુદ્ધમાં ફૂલેલા કિંચુક વૃક્ષ જેવો લાલચટ્ટ શોભતો હતો.
દુઃશાસનં તતઃ ક્રુદ્ધઃ પીડયામાસ પાણ્ડવઃ। પર્વણીવ સુસંક્રુદ્ધો રાહુઃ પૂર્ણં નિશાકરમ્
પછી ક્રોધિત પાંડવે દુઃશાસનને એવી રીતે પીડાવ્યો, જેમ રાહુ પૂનમના ચંદ્રને ભારે અસહ્ય બનાવી દે છે.
પીડ્યમાનો બલવતા પુત્રસ્તવ વિશાંપતે । વિવ્યાધ સમરે પાર્થં કઙ્કપત્રૈઃ શિલાશિતૈઃ
મારા પુત્રને પાંડવના બળથી પીડા થઈ, તો તેણે યુદ્ધમાં પાર્થે કાંકપક્ષી જેવા પાંખવાળા અને પથ્થરથી ઘસાયેલા તીરો મારીને ઘાયલ કર્યો.
તસ્ય પાર્થો ધનુશ્છિત્વા રથં ચાસ્ય ત્રિભિઃ શરૈઃ । આજઘાન તતઃ પશ્ચાત્પુત્રં તે નિશિતૈઃ શરૈઃ
પછી પાર્થે તેના ધનુષ્યને કાપી નાખ્યું અને ત્રણ તીરો વડે તેની રથને ઘાયલ કરી. ત્યારબાદ, તીક્ષ્ણ તીરો વડે ફરીથી તમારા પુત્રને ઘાયલ કર્યો.
સોઽન્યત્કાર્મુકમાદાય ભીમસ્ય પ્રમુખે સ્થિતઃ। અર્જુનં પઞ્ચાવિંશત્યા બાહ્વોરુરસિ ચાર્પયત્
પછી તેણે બીજું ધનુષ્ય પકડી, ભીમ સામે ઊભો રહી, અર્જુનના હાથ અને છાતી પર પચ્ચીસ તીરોની ઝડપ કરી.
તસ્ય ક્રુદ્ધો મહારાજ પાણ્ડવઃ શત્રુતાપનઃ । અપ્રૈષીદ્વિશિખાન્ઘોરાન્યમદણ્ડોપમાન્બહૂન્
પછી, રાજા, દુશ્મનોને દહાડનાર પાંડવ ગુસ્સામાં આવી, દંડ જેવી ભયાનક ઘણી તીક્ષ્ણ તીરો છોડ્યા.
અપ્રાપ્તાનેવ તાન્બાણાંશ્ચિચ્છેદ તનયસ્તવ । યતમાનસ્ય પાર્થસ્ય તદદ્ભુતમિવાભવત્
પણ તમારા પુત્રે એ તીરો તેને પહોંચે એ પહેલાં જ કાપી નાખ્યા. પાર્થે એ તીરો છોડવા માટે પૂરતું પ્રયત્ન કર્યો, એ જોઈ બધાને આશ્ચર્ય થયું.
પાર્થં ચ નિશિતૈર્બાણૈરવિધ્યત્તનયસ્તવ । તતઃ ક્રુદ્ધો રણે પાર્થઃ શરાન્સંધાય કાર્મુકે
અને તમારા પુત્રે પાર્થેને તીક્ષ્ણ તીરો વડે ઘાયલ કર્યો. પછી યુદ્ધમાં ક્રોધિત પાર્થે ધનુષ્ય પર તીરો ચડાવ્યા.
પ્રેષયામાસ સમરે સ્વર્ણપુઙ્ખાઞ્છિલાશિતાન્ । ન્યમઞ્જંસ્તે મહારાજ તસ્ય કાયે મહાત્મનઃ
પછી તેણે યુદ્ધમાં સોનાની પાંખવાળા અને પથ્થરથી ઘસાયેલા તીરો છોડ્યા. એ તીરો મહાત્મા દુઃશાસનના શરીરમાં ઘૂસી ગયા, હે રાજા.
યથા હંસા મહારાજ તટાકં પ્રાપ્ય ભારત। પીડિતશ્ચૈવ પુત્રસ્તે પાણ્ડવેન મહાત્મના
જેમ હંસો તળાવ સુધી પહોંચે છે, તેમ મહાત્મા પાંડવે તમારા પુત્રને ભારે પીડાવ્યો.
હિત્વા પાર્થં રણે તૂર્ણં ભીષ્મસ્ય રથમાવ્રજત્। અગાધે મઞ્જતસ્તસ્ય દ્વીપો ભીષ્મોઽભવત્તદા
પછી તેણે યુદ્ધમાં ઝડપથી પાર્થેને છોડીને ભીષ્મના રથ પાસે ગયો. જેમ ઊંડા પાણીમાં ડૂબતા માણસને દ્વીપ મળે, તેમ ભીષ્મ તેને આશ્રય બન્યા.
પ્રતિલભ્ય તતઃ સંજ્ઞાં પુત્રસ્તવ વિશાંપતે । અવારયત્તતઃ શૂરો ભૂય એવ પરાક્રમી
પછી, હે રાજાઓના સ્વામી, તમારા પુત્રે ફરીથી સંજ્ઞાન મેળવ્યું અને શૂરવીર બની, ફરી એકવાર શત્રુઓનો માર્ગ રોક્યો.
શરૈઃ સુનિશિતૈઃ પાર્થં યથા વૃત્રં પુરન્દરઃ। નિર્બિભેદ મહાકાયો વિવ્યથે નૈવ ચાર્જુનઃ
મજબૂત શરીર ધરાવનારા યોદ્ધાએ તીક્ષ્ણ બાણોથી પાર્થને એ રીતે ભેદ્યો જેમ વિદ્રાને ઇન્દ્રે ભેદ્યો હતો, છતાં અર્જુન જરા પણ ડગ્યો નહીં.
સાત્યકિં દંશિતં યુદ્ધે ભીષ્માયાભ્યુદ્યતં રણે। આર્શ્યશૃઙ્ગિર્મહેષ્વાસો વારયામાસ સંયુગે
યુદ્ધમાં ભીષ્મે સાથીકી સામે શસ્ત્ર ઉઠાવ્યા, પણ મહાન ધનુર્ધર ઋષ્યશૃંગે તેને રોકી દીધો.