ભીમસેનં સુસંક્રુદ્ધં ગાઙ્ગેયસ્ય વધૈષિણમ્ । ત્વરમાણો મહારાજ સૌમદત્તિર્ન્યવારયત્
મોટા ક્રોધથી ભરેલા અને ગંગાપુત્રના વધ માટે તત્પર ભીમસેનને, હે રાજા, સૌમદત્તિએ ઝડપથી જઈ રોકી લીધો.
તથૈવ નકુલં શૂરં કિરન્તં સાયકાન્બહૂન્ । વિકર્ણો વારયામાસ ઇચ્છન્ભીષ્મસ્ય જીવિતમ્
એ જ રીતે, અનેક બાણો વરસાવતા શૂરવીર નકુલને પણ, ભીષ્મનું જીવન બચાવવા ઇચ્છતા વિકર્ણએ અટકાવ્યો.
સહદેવં તથા રાજન્યાન્તં ભીષ્મરથં પ્રતિ। વારયામાસ સંક્રુદ્ધઃ કૃપઃ શારદ્વતો યુધિ
શરદ્વતના પુત્ર કૃપાચાર્યે, રણમાં ભીષ્મના રથની તરફ જતા સહદેવને ગુસ્સે થઈને રોકી દીધા.
રાક્ષસં ક્રૂરકર્માણં ભૈમસેનિં મહાબલમ્ । ભીષ્મસ્ય નિધનપ્રેપ્સું દુર્મુખોઽભ્યજ્રવદ્બલી
મહાબળવાન દુર્મુખે, ભીમસેનના પુત્ર ક્રૂરકર્મી રાક્ષસને, જે ભીષ્મના અંતની ઇચ્છા રાખતો હતો, પર ધાવા કર્યો.
સાત્યકિં સમરે ક્રુદ્ધમાર્સ્યશૃઙ્ગિવારયત્ । `ભીષ્મસ્ય વધમિચ્છન્તં પાણ્ડવપ્રીતિકામ્યયા
યુદ્ધમાં ગુસ્સે થયેલા અર્શ્યશૃંગીએ, પાંડવોને પ્રસન્ન કરવા ઈચ્છતો અને ભીષ્મના વધની ઈચ્છા રાખતો સાત્યકી, તેને અટકાવ્યો.
અભિમન્યું મહારાજ યાન્તં ભીષ્મરથં પ્રતિ। સુદક્ષિણો મહારાજ કામ્ભોજ પ્રત્યવારયત્
રાજા, કામ્બોજના સુદક્ષિણે, ભીષ્મના રથ તરફ જતા અભિમન્યુને રસ્તામાં અટકાવ્યો.
વિરાટદ્રુપદૌ વૃદ્ધૌ સમેતાવરિમર્દનૌ । અશ્વત્થામા તતઃ ક્રુદ્ધો વારયામાસ ભારત
પોતાના દુશ્મનોને હરાવવા એક થયેલા વૃદ્ધ વિરાટ અને દ્રુપદને, ગુસ્સે થયેલા અશ્વત્થામાએ ત્યાં રોકી લીધા.
તથા પાણ્ડુસુતં જ્યેષ્ઠં ભીષ્મસ્ય વધકાઙ્ક્ષિણમ્ । ભારદ્વાજો રણે યત્તો ધર્મપુત્રમવારયત્
એ જ રીતે, યુદ્ધમાં ચેતન રહેલા ભારદ્વાજપુત્ર દ્રોણાચાર્યે, ભીષ્મના વધની ઇચ્છા રાખતા પાંડુના જ્યેષ્ઠ પુત્ર યુધિષ્ઠિરને અટકાવ્યો.
અર્જુનં રભસં યુદ્ધે પુરસ્કૃત્ય શિખણ્ડિનમ્ । ભીષ્મપ્રેપ્સું મહારાજ ભાસયન્તં દિશો દશ
રાજા, શક્તિશાળી દુશાસને, શિખંડીને આગળ રાખીને યુદ્ધમાં ચારે બાજુ પ્રકાશિત થતો અને ભીષ્મને શોધતો અર્જુનને રોકી લીધો.
દુઃશાસનો મહેષ્વાસો વારયામાસ સંયુગે। અન્યે ચ તાવકા યોધાઃ પાણ્ડવાનાં મહારથાન્
મહાન ધનુર્ધર દુશાસને યુદ્ધમાં અર્જુનને અટકાવ્યો અને તારી બાજુના બીજા યોદ્ધાઓએ પાંડવોના મહારથીઓને રોકી લીધા.
ભીષ્મસ્યાભિમુખાન્યાતાન્વારયામાસુરાહવે । ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્તુ સૈન્યાનિ પ્રાક્રોશંસ્તુ પુનઃ પુનઃ
જે બધા ભીષ્મ તરફ આગળ વધ્યા, તેમને યુદ્ધમાં અટકાવી દેવામાં આવ્યા; અને ધૃષ્ટદ્યુમ્ન વારંવાર સેના પર જોરથી લલકારતો રહ્યો.
અભ્યદ્રવત સંરબ્ધો ભીષ્મમેકં મહારથઃ । એષોઽર્જુનો રણે ભીષ્મં પ્રયાતિ કુરુનન્દનઃ
મહાન રથીએ, ક્રોધથી ભરાઈને, એકલા ભીષ્મ પર ધાવા કર્યો; ‘અર્જુન યુદ્ધમાં ભીષ્મ તરફ આવી રહ્યો છે, હે કુરુવંશના આનંદ!’
અભ્યદ્રવત માભૈષ્ટ ભીષ્મો હિ પ્રાપ્સ્યતે ન વઃ । અર્જુનં સમરે યોદ્ધું નોત્સહેતાપિ વાસવઃ
‘એ ધાવતો આવે છે—ડરશો નહીં! યુદ્ધમાં અર્જુન સામે તો ઇન્દ્ર પણ ટકી શકે નહીં, તો ભીષ્મ તો તમારો કશું બગાડી શકશે જ નહીં.’
કિમુ ભીષ્મો રણે વીરા ગતસત્વોઽલ્પજીવિતઃ। ઇતિ સેનાપતેઃ શ્રુત્વા પાણ્ડવાનાં મહારથાઃ
‘યુદ્ધમાં ભીષ્મનું શું? હે વીરો, હવે તો તેમનો આત્મા પણ નથી રહ્યો અને આયુષ્ય પણ ઓછું રહ્યું છે.’ એમ સેના નાયકના શબ્દો સાંભળી પાંડવોના મહારથીઓ—
અભ્યદ્રવન્ત સંહૃષ્ટા ગાઙ્ગેયસ્ય રથં પ્રતિ। આગચ્છતસ્તાન્સમરે વાર્યોઘાનચલા ઇવ
—હર્ષભેર ગંગાપુત્રના રથ તરફ ધસી પડ્યા; યુદ્ધમાં તેઓ જેમ આગળ વધતા, તેમ અડગ નદીની લહેરો જેવાં લાગતા.
અવારયન્ત સંહૃષ્ટાસ્તાવકાઃ પુરુષર્ષભાઃ । દુઃશાસનો મહારાજ ભયં ત્યક્ત્વા મહારથઃ
તારા પરાક્રમી યુવાનો આનંદથી તેમને અટકાવા લાગ્યા; મહારથી દુશાસને, રાજા, ભય છોડીને—
ભીષ્મસ્ય જીવિતાકાઙ્ક્ષી ધનઞ્જયમુપાદ્રવત્ । તથૈવ પાણ્ડવાઃ શૂરા ગાઙ્ગેયસ્ય રથં પ્રતિ
—ભીષ્મનું જીવન બચાવવાની ઇચ્છાથી ધનંજય પર તૂટી પડ્યો; એ જ રીતે પાંડવોના શૂરવીરો પણ ગંગાપુત્રના રથ તરફ આગળ વધ્યા.
અભ્યદ્રવન્ત સંગ્રામે તવ પુત્રાન્મહારથાઃ । તત્રાદ્ભુતમપશ્યામ ચિત્રરૂપં વિશાંપતે
યુદ્ધમાં તારા પુત્ર મહારથીઓ પણ એમની સામે ધસી પડ્યા; ત્યાં, હે જનાધિપતિ, અમને એક અદ્ભુત અને અજોડ દૃશ્ય જોવા મળ્યું.
દુઃશાસનરથં પ્રાપ્ય યત્પાર્થો નાત્યવર્તત । યથા વારયતે વેલા ક્ષુબ્ધતોયં મહાર્ણવમ્
જ્યારે પાર્થ દુશાસનના રથ સુધી પહોંચ્યો, ત્યારે એ પાછો ફર્યો નહીં; જેમ કે દરિયાની ઉછળતી લહેરો સામે કિનારો અડગ રહે છે.
તથૈવ પાણ્ડવં ક્રુદ્ધં તવ પુત્રો ન્યવારયત્। ઉભૌ તૌ રથિનાં શ્રેષ્ઠાવુભૌ ભારતદુર્જયૌ
એ જ રીતે, તારા પુત્રએ ગુસ્સે થયેલા પાંડવને રોકી લીધો; બંને રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને, હે ભારત, બંને અજેય હતા.
ઉભૌ ચન્દ્રાર્કસદૃશૌ કાન્ત્યા દીપ્ત્યા ચ ભારત। તથા તૌ જાતસંરમ્ભાવન્યોન્યવધકાઙ્ક્ષિણૌ
હે ભારત, બંને યુદ્ધવીર ચાંદ્ર અને સૂર્ય જેવી તેજસ્વી કાંતિથી ઝગમગતા હતા. બંનેના મનમાં એકબીજાને સંહારવાની જ્વલંત ઈચ્છા હતી.
સમીયતુર્મહાસઙ્ખ્યે મયશક્રૌ યથા પુરા। દુઃશાસનો મહારાજ પાણ્ડવં વિશિખૈસ્ત્રિભિઃ
મહાસંગ્રામમાં બંને આમને-સામને આવ્યા, જેમ પહેલાં માયા અને શક્ર થયા હતા. દુઃશાસને, રાજા, પાંડવને ત્રણ તીરો મારી ઘાયલ કર્યો.
વાસુદેવં ચ વિંશત્યા તાડયામાસ સંયુગે। તતોઽર્જુનો જાતમન્યુર્વાર્ષ્ણેયં વીક્ષ્ય પીડિતમ્
અને તેણે યુદ્ધમાં વાસુદેવને વીસ તીરો મારીને ઘાયલ કર્યો. ત્યારબાદ અર્જુને, વૃષ્ણિને પીડાતો જોઈ, મનમાં ક્રોધ પામ્યો.
દુઃશાસનં શતેનાજૌ નારાચાનાં સમાર્પયત્। તે તસ્ય કવચં ભિત્ત્વા પપુઃ શોણિતમાહવે
અર્જુને ગુસ્સામાં દુઃશાસન પર યુદ્ધમાં સો લોખંડના તીરોની વૃષ્ટિ કરી. એ તીરો તેના કવચને ફાડી, યુદ્ધભૂમિમાં તેનું લોહી પી ગયા.
યથૈવ પન્નગા રાજંસ્તટાકં તૃષિતાસ્તથા।' દુઃશાસનસ્ત્રિભિઃ ક્રુદ્ધઃ પાર્થં વિવ્યાધ પત્રિભિઃ। લલાટે ભરતશ્રેષ્ઠ શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ
જેમ તરસેલા સાપ તળાવમાંથી પાણી પીવે છે, તેમ ગુસ્સે ભરેલા દુઃશાસને ત્રણ પાંખવાળા તીરો અર્જુનના કપાળમાં ઘૂસી દીધા, હે ભારતશ્રેષ્ઠ.
લલાટસ્થૈસ્તુ તૈર્બાણૈઃ શુશુભે પાણ્ડવો રણે। યથા મેરુર્મહારાજ શૃઙ્ગૈરત્યર્થમુચ્છ્રિતૈઃ
કપાળમાં એ તીરો ગૂંથાયેલા અર્જુન યુદ્ધમાં એવો તેજસ્વી લાગતો હતો, જેમ મહારાજા મેરુ પર્વત ઊંચા શિખરો વડે શોભે છે.
સોઽતિવિદ્ધો મહેષ્વાસઃ પુત્રેણ તવ ધન્વિના। વ્યરાજત રણે પાર્થઃ કિંશુકઃ પુષ્પવાનિવ
મારા પુત્ર, મહાન ધનુર્ધારી દુઃશાસનના ઘાયલ કરવાથી અર્જુન યુદ્ધમાં ફૂલેલા કિંચુક વૃક્ષ જેવો લાલચટ્ટ શોભતો હતો.
દુઃશાસનં તતઃ ક્રુદ્ધઃ પીડયામાસ પાણ્ડવઃ। પર્વણીવ સુસંક્રુદ્ધો રાહુઃ પૂર્ણં નિશાકરમ્
પછી ક્રોધિત પાંડવે દુઃશાસનને એવી રીતે પીડાવ્યો, જેમ રાહુ પૂનમના ચંદ્રને ભારે અસહ્ય બનાવી દે છે.
પીડ્યમાનો બલવતા પુત્રસ્તવ વિશાંપતે । વિવ્યાધ સમરે પાર્થં કઙ્કપત્રૈઃ શિલાશિતૈઃ
મારા પુત્રને પાંડવના બળથી પીડા થઈ, તો તેણે યુદ્ધમાં પાર્થે કાંકપક્ષી જેવા પાંખવાળા અને પથ્થરથી ઘસાયેલા તીરો મારીને ઘાયલ કર્યો.
તસ્ય પાર્થો ધનુશ્છિત્વા રથં ચાસ્ય ત્રિભિઃ શરૈઃ । આજઘાન તતઃ પશ્ચાત્પુત્રં તે નિશિતૈઃ શરૈઃ
પછી પાર્થે તેના ધનુષ્યને કાપી નાખ્યું અને ત્રણ તીરો વડે તેની રથને ઘાયલ કરી. ત્યારબાદ, તીક્ષ્ણ તીરો વડે ફરીથી તમારા પુત્રને ઘાયલ કર્યો.