યક્ષી વા પન્નગી વાઽપિ માનુષી વા સુમધ્યમે। `યાઽસિ કાઽસિ સુરપ્રખ્યે મહિષી મે ભવાનઘે
'કે તમે યક્ષી, નાગકન્યા કે મનુષ્ય સ્ત્રી છો, સુંદર કટિવાળી? તમે જે પણ હો, દેવતુલ્ય, મારા માટે રાણી બનો, નિર્દોષે.'
ત્વાં ગતા હિ મમ પ્રામા વસુ યન્મેઽસ્તિ કિંચન।' યાચે ત્વાં સુરગર્ભાભે ભાર્યા મે ભવ શોભને
'મારું મન તો તમારું થઈ ગયું છે; જે કંઈ સંપત્તિ મારી પાસે છે, એ બધું તમારું છે. હે દેવકન્યા, હે સુંદર, હું વિનંતી કરું છું—મારી પત્ની બનો.'
એતચ્છ્રુત્વા વચો રાજ્ઞઃ સસ્મિતં મૃદુ વલ્ગુ ચ। યશસ્વિની ચ સાઽગચ્છચ્છાન્તનોર્ભૂતયે તદા
રાજાના આ મીઠા અને મનોહર વચન સાંભળીને, એ યશસ્વિ સ્ત્રી હસતી, નમ્ર અને સુંદર રીતે શાંતનુની પાસે આવી, એના કલ્યાણ માટે.
સા તુ દૃષ્ટ્વા નૃપશ્રેષ્ઠં ચરન્તં તીરમાશ્રિતમ્। વસૂનાં સમયં સ્મૃત્વાઽથાભ્યગચ્છદનિન્દિતા
એ શ્રેષ્ઠ રાજાને તટ પર ફરતો જોઈને, વસુઓ સાથે થયેલા વચનને યાદ કરી, નિર્દોષ રહીને એ તેની પાસે આવી.
પ્રજાર્થિની રાજપુત્રં શાન્તનું પૃથિવીપતિમ્। પ્રતીપવચનં ચાપિ સંસ્મૃત્યૈવ સ્વયં નૃપમ્
સંતાનની ઇચ્છા ધરાવી, એ પૃથ્વીનાથ શાંતનુ પાસે આવી; અને પ્રતિપના વચન પણ એને યાદ આવ્યા.
કાલોઽયમિતિ મત્વા સા વસૂનાં શાપચોદિતા। ઉવાચ ચૈવ રાજ્ઞઃ સા હ્લાદયન્તી મનો ગિરા
હવે યોગ્ય સમય છે એમ વિચારીને, વસુઓના શાપથી પ્રેરાઈ, એ રાજાને એવી વાણીથી વાત કરી કે જેના કારણે રાજાનું મન આનંદિત થઈ ગયું.
ભવિષ્યામિ મહીપાલ મહિષી તે વશાનુગા। ન તુ ત્વં વા દ્વિતીયો વા જ્ઞાતુમિચ્છેત્કથંચન
હે રાજા, હું તમારી રાણી બનીને, તમારી ઈચ્છા પ્રમાણે ચાલશ. પણ તમે કે બીજું કોઈપણ મારા કામ વિશે કદી પૂછવું નહીં.
યત્તુ કુર્યામહં રાજઞ્શુભં વા યદિ વાઽશુભમ્। ન તદ્વારયિતવ્યાઽસ્મિ ન વક્તવ્યા તથાઽપ્રિયમ્
હું જે કરું, તે શુભ હોય કે અશુભ, તમે મને રોકશો નહીં અને મને ક્યારેય કડવા શબ્દો પણ નહીં કહો.
એવં હિ વર્તમાનેઽહં ત્વયિ વત્સ્યામિ પાર્થિવ। વારિતા વિપ્રિયં ચોક્તા ત્યજેયં ત્વામસંશયમ્
હું તમારી સાથે રહીશ, પણ જો તમે મને રોકશો અથવા દુઃખદ શબ્દ કહેશો, તો હું નિઃસંદેહે તમને છોડી દઈશ.
એષ મે સમયો રાજન્ભજ માં ત્વં યથેપ્સિતમ્। અનુનીતાઽસ્મિ તે પિત્રા ભર્તા મે ત્વં ભવ પ્રભો
હે રાજા, આ મારી શરત છે. તમે મને તમારી ઈચ્છા પ્રમાણે સ્વીકારો. તમારા પિતાએ મને વિનંતી કરી છે, હવે તમે મારા પતિ બનો.
તથેતિ સા યદા તૂક્તા તદા ભરતસત્તમ। પ્રહર્ષમતુલં લેભે પ્રાપ્ય તં પાર્થિવોત્તમમ્
જ્યારે તેણે આવું કહ્યું, ત્યારે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, એ રાજાને એ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી મળતાં અતિ આનંદ થયો.
પ્રતિજ્ઞાય તુ તત્તસ્યાસ્તથેતિ મનુજાધિપઃ। રથમારોપ્ય તાં દેવીં જગામ સ તયા સહ
પછી મનુષ્યોના રાજાએ 'જેમ તું કહે છે તેમ જ' એવી પ્રતિજ્ઞા કરી, એ દેવીને રથમાં બેસાડી અને સાથે લઈ ગયો.
સા ચ શાન્તનુમભ્યાગાત્સાક્ષાલ્લક્ષ્મીરિવાપરા। આસાદ્ય શાન્તનુસ્તાં ચ બુભુજે કામતો વશી
એ દેવી ગંગા, સ્વયં લક્ષ્મી જેવી, શાંતનુ પાસે આવી. શાંતનુએ પણ પોતાની ઈચ્છા પ્રમાણે તેને આનંદ આપ્યો.
ન પ્રષ્ટવ્યેતિ મન્વાનો ન સ તાં કિંચિદૂચિવાન્। સ તસ્યાઃ શીલવૃત્તેન રૂપૌદાર્યગુણેન ચ
એની શરત યાદ રાખીને, શાંતનુએ ક્યારેય એને કંઈ પૂછ્યું નહીં. એના સારા સ્વભાવ, રૂપ અને મહાન ગુણોથી રાજા ખુશ રહ્યો.
ઉપચારેણ ચ રહસ્તુતોષ જગતીપતિઃ। સ રાજા પરમપ્રીતઃ પરમસ્ત્રીપ્રલાલિતઃ
એના પ્રેમાળ વ્યવહાર અને એકાંતના લાડથી એ ધરતીના સ્વામી રાજા ખૂબ જ પ્રસન્ન રહ્યો અને એ સ્ત્રીના પ્રેમમાં લાડાયો.
દિવ્યરૂપા હિ સા દેવી ગઙ્ગા ત્રિપથગામિની। માનુષં વિગ્રહં કૃત્વા શ્રીમન્તં વરવર્ણિની
એ ત્રિપથગામી ગંગા દેવી, દિવ્ય રૂપવાળી, સુંદર અને તેજસ્વી, માનવ સ્વરૂપ ધારણ કરીને પ્રગટ થઈ.
ભાગ્યોપનતકામસ્ય ભાર્યા ચોપનતાઽભવત્। શન્તનોર્નૃપસિંહસ્ય દેવરાજસમદ્યુતેઃ
ભાગ્ય અને ઈચ્છાથી એ શાંતનુ રાજાની પત્ની બની, જે દેવરાજ સમાન તેજવાળો અને રાજાઓમાં સિંહ હતો.
સંભોગસ્નેહચાતુર્યૈર્હાવલાસ્યૈર્મનોહરૈઃ। રાજાનં રમયામાસ યથા રજ્યેત સ પ્રભુઃ
એણે પ્રેમ, લાગણી, કૌશલ્ય અને મોહક સ્મિતથી રાજાને એવો આનંદ આપ્યો કે રાજા પણ સંપૂર્ણ સંતોષ પામ્યો.
સંવત્સરાનૃતૂન્માસાન્બુબુધે ન બહૂન્ગતાન્। રમમાણસ્તયા સાર્ધં યથાકામં નરેશ્વરઃ
એ રાજાએ તેની સાથે મનભર આનંદ માણ્યો અને વર્ષ, ઋતુ કે મહિના કેવી રીતે વીતી ગયા એ જાણ્યું પણ નહીં.
દિવિષ્ઠાન્માનુષાંશ્ચૈવ ભોગાન્ભુઙ્ક્તે સ વૈ નૃપઃ।' આસાદ્ય શાન્તનુઃ શ્રીમાન્મુમુદે યોષિતાં વરામ્
એ તેજસ્વી શાંતનુએ એવી શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી પામી, પછી દેવતાના અને માનવના સુખ ભોગવ્યા.
ઋતુકાલે તુ સા દેવી દિવ્યં ગર્ભમધારયત્। અષ્ટાવજનયત્પુત્રાંસ્તસ્માદમરસન્નિભાન્
પછી યોગ્ય સમયે એ દેવી ગર્ભવતી થઈ અને અમર દેવતાઓ જેવાં આઠ પુત્રો જન્માવ્યા.
જાતં જાતં ચ સા પુત્રં ક્ષિપત્યમ્યસિ ભારત। સૂતકે કણ્ઠમાક્રમ્ય તાન્નિનાય યમક્ષયમ્
હે ભરત, દરેક પુત્ર જન્મતાં જ એણે તેને ગળે પકડીને નદીમાં ફેંકી દીધો અને યમલોકમાં મોકલી દીધો.
પ્રીણામ્યહં ત્વામિત્યુક્ત્વા ગઙ્ગાસ્રોતસ્યમજ્જયત્। તસ્ય તન્ન પ્રિયં રાજ્ઞઃ શાન્તનોરભવત્તદા
'હું તને પ્રસન્ન કરું છું' એવું કહી, એણે બાળકને ગંગાના પ્રવાહમાં ડૂબાડી દીધો. પણ એ શાંતનુ રાજાને બિલકુલ ગમ્યું નહીં.
ન ચ તાં કિંચનોવાચ ત્યાગાદ્ભીતો મહીપતિઃ। `અમીમાંસ્યા કર્મયોનિરાગમશ્ચેતિ શાન્તનુઃ
પણ પત્ની ગુમાવાની ભયથી એ રાજાએ કંઈ કહ્યું નહીં. શાંતનુ મનમાં વિચારતો રહ્યો કે, 'આ કામનું કારણ શું હશે?'.
સ્મરન્પિતૃવચશ્ચૈવ નાપૃચ્છત્પુત્રકિલ્બિષમ્। જાતાઞ્જાતાંશ્ચ વૈ હન્તિ સા સ્ત્રી સપ્ત વરાન્સુતાન્
પિતાજીના શબ્દો યાદ રાખીને, તેણીએ પતિની પરવાનગી લીધા વિના પોતાના પુત્રો પર પાપ કર્યું; એ સ્ત્રીએ સાત વર્ષમાં સાત પુત્રોને, જન્મેલા અને અજન્મ્યા બંનેને, મારી નાખ્યા.
શાન્તનુર્ધર્મભઙ્ગાચ્ચ નાપૃચ્છત્તાં કથંચન। અષ્ટમં તુ જિઘાંસન્ત્યાં ચુક્ષુભે શાન્તનોર્ધૃતિઃ
શાંતનુએ ધર્મની ખાતર કદી પણ એને પ્રશ્ન કર્યો નહીં; પણ જ્યારે એ સ્ત્રીએ આઠમા પુત્રને મારવાનો ઈરાદો કર્યો, ત્યારે શાંતનુનું ધીરજ તૂટી ગયું.
અથૈનામષ્ટમે પુત્રે જાતે પ્રહસતીમિવ। ઉવાચ રાજા દુઃખાર્તઃ પરીપ્સન્પુત્રમાત્મનઃ
પછી, જ્યારે આઠમો પુત્ર જન્મ્યો અને એ સ્ત્રી સ્મિત કરતી જણાઈ, ત્યારે રાજા દુઃખથી વ્યથિત થઈ અને પોતાનો પુત્ર બચાવવા ઈચ્છતો હતો, એણે એને કહ્યું.
આલભન્તીં તદા દૃષ્ટ્વા તાં સ કૌરવનન્દનઃ। અબ્રવીદ્ભરતશ્રેષ્ઠો વાક્યં પરમદુઃખિતઃ
જ્યારે એ બાળકને ઉઠાવવા માટે એ સ્ત્રી આગળ વધી, ત્યારે કૌરવોને આનંદ આપનાર અને ભરતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા શાંતનુએ, અત્યંત દુઃખી થઈ, એને સંબોધન કર્યું.
માવધીઃ કસ્ય કાઽસીતિ કિં હિનત્સિ સુતાનિતિ। પુત્રઘ્નિ સુમહત્પાપં સંપ્રાપ્તં તે સુગર્હિતમ્
'એને મારીશ નહીં! તું કોણ છે? કેમ તું પોતાના પુત્રોને નાશ કરે છે? પુત્રહત્યા મહાપાપ છે અને એથી તારે ભારે નિંદા મળી છે.'
પુત્રકામ ન તે હન્મિ પુત્રં પુત્રવતાં વર। જીર્ણસ્તુ મમ વાસોઽયં યથા સ સમયઃ કૃતઃ
'પુત્રની ઈચ્છા રાખનારા, હું તારો પુત્ર નથી મારી રહી. મારા તને આપેલા વચનનો સમય પૂરો થયો છે, જેમ કે મારું જૂનું વસ્ત્ર હવે ફાટીને બેકામનું થઈ ગયું છે.'