તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સવ્યસાચી મહારથઃ । કાલોઽયમિતિ સંચિન્ત્ય શિખણ્ડિનમચોદયત્
આ શબ્દો સાંભળીને, મહારથી અર્જુને વિચાર્યું કે હવે સમય આવી ગયો છે અને તેણે શિખંડીને આગળ વધવા પ્રેરણા આપી.
અહં ત્વામનુયાસ્યામિ પરાન્વિદ્રાવયઞ્શરૈઃ । અભિદ્રવ સુસંરબ્ધો ભીષ્મં ભીમપરાક્રમમ્
હું તારા પાછળ રહી દુશ્મનોને તીરો વડે હાંકી કાઢીશ; તું ભીષ્મ પર ભીમ જેવી પરાક્રમથી ધસી પડ.
ન હિ તે સંયુગે પીડાં શક્તાઃ કર્તું મહાબલાઃ । તસ્માદદ્ય મહાબાહો યત્નાદ્ભીષ્યમભિદ્રવ
મોટા મોટા વીર પણ તને યુદ્ધમાં નુકસાન કરી શકશે નહીં; એટલે, મહાબાહુ, આજે પુરા પ્રયત્નથી ભીષ્મ પર ચઢાઈ કર.
અહત્વા સમરે ભીષ્મ યદિ યાસ્યસિ મારિષ । અવહાસ્યોઽસ્ય લોકસ્ય ભવિષ્યસિ મયા સહ
હે વીર, જો તું ભીષ્મને મારીયે વિના યુદ્ધમાંથી પાછો ફરશે, તો હું અને તું બંને દુનિયામાં હાસ્યપાત્ર બની જઈશું.
નાવહાસ્યા યથા વીર ભવેમ પરમાહવે । તથા કુરુ રણે યત્નં સાધયસ્વ પિતામહમ્
એટલે, મહાયુદ્ધમાં આપણે હાસ્યપાત્ર ન બનીએ, માટે યુદ્ધમાં પૂરું જોર લગાડ અને પિતામહને પછાડ.
કુરૂંશ્ચ સહિતાન્સર્વાન્યતમાનાન્મહારથાન્ । અહમાવારયિષ્યામિ સાવયસ્વ પિતામહમ્
હું બધા ભેગા થયેલા કૌરવો અને મહારથીઓને રોકી રાખીશ; તું પિતામહને પછાડ.
દ્રોણં ચ દ્રોણપુત્રં ચ કૃપં ચાથ સુયોધનમ્ । ચિત્રસેનં વિકર્ણં ચ સૈન્ધવં ચ યજદ્રથમ્
દ્રોણ, દ્રોણપુત્ર, કૃપ, સુયોધન, ચિત્રસેન, વિકર્ણ, સૈંધવ અને યજ્ઞદત્ત—
વિન્દાનુવિન્દાવાવન્ત્યૌ કામ્ભોજં ચ સુદક્ષિણમ્ । ભગદત્તં તથા શૂરં માગદં ચ મહાબલમ્
અવન્તિના વિંદ અને અનુવિંદ, કામ્બોજનો સુદક્ષિણ, શૂરવીર ભગદત્ત અને મહાબળવાન માગધ રાજા—
સૌમદત્તિં તથા શૂરમાર્શ્યશૃઙ્ગિં ચ રાક્ષસમ્ । ત્રિગર્તરાજં ચ રણે સહ સર્વૈર્મહારથૈઃ
સૌમદત્તિ, શૂરવીર, અર્શ્યશૃંગ નામનો રાક્ષસ અને ત્રિગર્ત દેશનો રાજા—all મહારથીઓ સાથે યુદ્ધમાં એકઠા થયા.
અહમાવારયિષ્યામિ વેલેવ મકરાલયમ્ । કુરૂંશ્ચ સહિતાન્સર્વાન્યુધ્યમાનાન્મહાબલાન્ । નિવારયિષ્યામિ રણે સાધયસ્વ પિતામહમ્
હું તેમને એ રીતે રોકીશ જેમ દરિયોનું કિનારો મગરોનું ઘર રોકે છે; અને બધા શક્તિશાળી કૌરવોને પણ યુદ્ધમાં અટકાવીશ. તું પિતામહનું કાર્ય પૂર્ણ કર.
કથં શિખણ્ડી ગાઙ્ગેયમભ્યધાવત્પિતામહમ્ । પાઞ્ચાલ્યઃ સમરે ક્રુદ્ધો ધર્માત્માનં યતવ્રતમ્
પાંચાલ દેશના શિખંડી, યુદ્ધમાં ક્રોધિત થઈ, ધર્મનિષ્ઠ અને પ્રતિજ્ઞાબદ્ધ ગંગાપુત્ર પિતામહ પાસે કેવી રીતે પહોંચ્યો?
કેઽરક્ષન્પાણ્ડવાનીકે શિખણ્ડિનમુદાયુધાઃ। ત્વરમાણાસ્ત્વરાકાલે જિગીષન્તો મહારથાઃ
પાંડવોની સેના વચ્ચે શિખંડીની રક્ષા કરવા કોણે શસ્ત્ર ધારણ કર્યા? કયા મહારથીઓ જીતની ઈચ્છાથી તત્પર થઈ આગળ વધ્યા?
કથં શાન્તનવો ભીષ્મઃ સ તસ્મિન્દશમેઽહનિ। અયુધ્યત મહાવીર્યઃ પાણ્ડવૈઃ સહ સૃઞ્જયૈઃ
શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ એ મહાવીર, દસમા દિવસે પાંડવો અને શ્રુંજયો સામે કેવી રીતે લડ્યા?
ન મૃષ્યામિ રણે ભીષ્મં પ્રત્યુદ્યાતં શિખણ્ડિના । કચ્ચિન્ન રથમદ્ગોઽસ્વ ધનુર્વાઽશીર્યતાસ્થતઃ
હું સહન કરી શકતો નથી કે ભીષ્મને શિખંડી યુદ્ધમાં સામો પડે; શું તેમનો રથ તૂટી ગયો હતો, કે ધનુષ્ય તૂટી ગયું હતું, કે તેઓ અડગ ઊભા રહ્યા?
નાશીર્યત ધનુશ્ચાસ્ય રથભઙ્ગો ન ચાપ્યભૂત્। યુધ્યમાનસ્ય સંગ્રામે ભીષ્મસ્ય ભરતર્ષભ। નિઘ્નતઃ સમરે શત્રૂન્શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ
ભીષ્મ જ્યારે યુદ્ધમાં દુશ્મનોને વાંકડિયા તીરો વડે મારતા હતા, ત્યારે તેમનું ધનુષ્ય તૂટ્યું નહોતું, રથ પણ બગડ્યો નહોતો.
અનેકશતસાહસ્રાવકાનાં મહારથાઃ । તથા દન્તિગણા રાજન્હાયશ્ચૈવ સુસઞ્જિતાઃ
લાખો મહારથીઓ, હાથીઓના જૂથો અને સારી રીતે તાલીમ પામેલા ઘોડા, રાજા, યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યા.
અભ્યવર્તન્ત યુદ્ધાય પુરસ્કૃત્ય પિતામહમ્
તેમણે પિતામહને આગળ રાખીને યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યા.
યથાપ્રતિજ્ઞં કૌરવ્ય સ ચાપિ સમિર્તિજયઃ । પાર્યાનામકરોદ્ભીષ્મઃ સતતં સમિતિ ક્ષયમ્
કૌરવ, જેમણે પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી, એ વિજયી ભીષ્મ સતત દુશ્મનના સૈન્યનો વિનાશ કરતા રહ્યા.
યુધ્યમાનં મહેષ્વાસં વિનિઘ્નન્તં પરાઞ્શરૈઃ । પાઞ્ચાલાઃ પાણ્ડવૈઃ સાર્ધ સર્વતઃ પર્યવારયન્
પાંચાલો અને પાંડવો મળીને, મહાધનુર્ધારી ભીષ્મને, જે દુશ્મનોને તીરો વડે મારતા હતા, ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધા.
દશમેઽહનિ સંપ્રાપ્તે તતસ્તાં રિપુવાહિનીમ્ । કીર્યમાણાં શિતૈર્બાણૈઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ
દસમા દિવસે, દુશ્મન સેનાને સો-સો અને હજાર-હજાર તીખા તીરો વડે ઘાયલ કરવામાં આવી.
ન હિ ભીષ્મં મહેષ્વાસં પાણ્ડવાઃ પાણ્ડુપૂર્વજ । અશક્નુવન્રણે જેતું પાશહસ્તમિવાનતકમ્
પાંડવો, પાંડુના મોટા ભાઈ, યુદ્ધમાં મહાધનુર્ધારી ભીષ્મને જીતવામાં અસમર્થ રહ્યા, જેમ કે કોઈ મૃત્યુના ફાંસાને પાર કરી શકતો નથી.
અથોપાયાન્મહારાજ સવ્યસાચી ધનઞ્જયઃ । ત્રાસયન્રથિનઃ સર્વાન્બીભત્સુરપરાજિતઃ
પછી, રાજા, અપરાજિત સવ્યસાચી ધનંજયે બધા રથીઓમાં ભય ફેલાવ્યો અને વિવિધ યુક્તિઓ અપનાવી.
સિંહવદ્વિનદન્નુચ્ચૈર્ધનુર્જ્યાં વિક્ષિપન્મુહુઃ । શરૌઘાન્વિસૃજન્પાર્થો વ્યચરત્કાલવદ્રણે
પાર્થે સિંહ જેવો ગર્જના કરી, વારંવાર ધનુષ્યની ડોરી ખેંચી, તીરોની વરસાદ વરસાવી, યુદ્ધમાં સમય દેવ જેવો વિહરતો રહ્યો.
તસ્ય શબ્દેન વિત્રસ્તાસ્તાવકા ભારતર્ષભ । સિંહસ્યેવ મૃગા રાજન્વ્યદ્રવન્ત મહાભયાત્
તેમના ધનુષ્યના અવાજથી, ભયભીત થયેલા તારી સેના, રાજા, સિંહથી ડરેલા હરણની જેમ, ભારે ભયથી ભાગી ગઈ.
જયન્તં પાણ્ડવં દૃષ્ટ્વા ત્વત્સૈન્યં ચાભિપીડિતમ્ । દુર્યોધનસ્તતો ભીષ્મમબ્રવીદ્ભૃશપીડિતઃ
પાંડવને વિજયી જોઈ અને પોતાની સેના પીડાઈ રહી છે તે જોઈ, દુશ્મનથી અત્યંત પીડાયેલ દુર્યોધને પછી ભીષ્મને કહ્યું.
એષ પાણ્ડુસુતસ્તાત શ્વેતાશ્વઃ કૃષ્ણસારથિઃ। દહતે મામકાન્સર્વાન્કૃષ્ણવર્ત્મેન કાનનમ્
પિતા, પાંડુપુત્ર, શ્વેત ઘોડા અને કૃષ્ણ રથચાલક સાથે, મારા બધા માણસોને એ રીતે દહન કરે છે જેમ કૃષ્ણનો માર્ગ જંગલને સળગાવે છે.
પશ્ય સૈન્યાનિ ગાઙ્ગેય દ્રવમાણાનિ સર્વશઃ । પણ્ડવેન યુધાં શ્રેષ્ઠ કાલ્યમાનાનિ સંયુગે
ગાંગેય, જુઓ તો સાચું, પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા યુદ્ધવીરે મારી સેનાને બધે ભાગવા મજબૂર કરી છે.
યથા પશુગણાન્પાલઃ સંકાલયતિ કાનને । તથેદં મામકં સૈન્યં કાલ્યતે શત્રુતાપન
જેમ વનમાં ગવાળો પોતાના પશુઓને એકઠા કરે છે, એમ દુશ્મનોએ મારી આખી સેના એકઠી કરીને હાંકી કાઢી છે, હે શત્રુઓને દુઃખ આપનાર.
ધનઞ્જયશરૈર્ભગ્નં દ્રવમાણં તતસ્તતઃ । ભીમોઽપ્યેવં દુરાધર્પો વિદ્રાવયતિ મે બલમ્
અર્જુનના બાણોથી મારી સેના તૂટી પડી છે અને ચારે બાજુ ભાગી રહી છે; ભીમ પણ એવો જ ભયંકર બનીને મારી સેનાને હાંકી રહ્યો છે.
સાત્યકિશ્ચેકિતાનશ્ચ માદ્રીપુત્રૌ ચ પાણ્ડવૌ। અભિમન્યુઃ સુવિક્રાન્તો વાહિનીં દ્રવતે મમ
સાત્યકી, ચેકિતાન, માદ્રીના બંને પુત્રો અને પરાક્રમી અભિમન્યુ—આ બધા પાંડવો મારી સેનાને ભાગાડી રહ્યા છે.