તં શિખણ્ડી ત્રિભિર્બાણૈરભ્યવિધ્યત્સનાન્તરે । આશીવિષમિવ ક્રુદ્ધં કાલસૃષ્ટમિવાન્તકમ્
પછી શિખંડીએ યુદ્ધના વચમાં ત્રણ તીરો ચલાવીને તેને ઘાયલ કર્યો, જાણે કોઈ ક્રોધિત સાપ ડંખ મારી રહ્યો હોય, અથવા જાણે સમય દ્વારા મોકલાયેલો મૃત્યુ પોતે આવી પહોંચ્યો હોય.
સ તેનાતિભૃશં વિદ્ધઃ પ્રેક્ષ્ય ભીષ્મઃ શિખણ્ડિનમ્ । પુનર્નાલોકયત્ક્રુદ્ધઃ પ્રહસન્નિદમબ્રવીત્
તેના તીરોની ભારે ચોટથી ભીષ્મે શિખંડીને જોયો અને પછી ગુસ્સામાં ફરી પાછો તેની તરફ નજર ન કરી, પણ હસતાં હસતાં કહ્યું:
કામં પ્રહર વા મા વા ન ત્વાં યોત્સ્યે કથંચન । યૈવ હિ ત્વં કૃતા ધાત્રા સૈવ હિ ત્વં શિખણ્ડિની
તારે ઇચ્છા હોય તો માર, ન હોય તો ન માર; હું તારી સામે કદી લડીશ નહીં. જેમ ધાતાએ તને બનાવ્યો છે, એ જ તું છે, શિખંડી.
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા શિખણ્ડી ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ । ઉવાચ ભીષ્મં સમરે સૃક્વિણી પરિલેલિહન્
ભીષ્મના આ શબ્દો સાંભળીને શિખંડી ક્રોધથી ભરાઈ ગયો અને યુદ્ધમાં જીભથી હોઠ ચાટતો ભીષ્મને બોલ્યો:
જાનામિ ત્વાં મહાબાહો ક્ષત્રિયાણાં ભયંકરમ્ । મયા શ્રુતં ચ તે યુદ્ધં જામદગ્ન્યેન વૈ સહ
હું તને ઓળખું છું, મહાબાહુ, તું ક્ષત્રિયોએ ડરાવનાર છે; અને તારો પરશુરામ સાથેનો યુદ્ધ પણ મેં ઘણી વાર સાંભળ્યો છે.
દિવ્યશ્ચ તે પ્રભાવોઽયં મયા ચ બહુશઃ શ્રુતઃ । જનન્નપિ પ્રભાવં તે યોત્સ્યેઽદ્યાહં ત્વયા સહ
તારી દિવ્ય શક્તિ વિશે પણ મેં ઘણી વાર સાંભળ્યું છે; તારી મહિમા જાણતાં છતાં, આજે હું તારી સામે લડવા તૈયાર છું.
પાણ્ડવાનાં પ્રિયં કુર્વન્નાત્મનશ્ચ નરોત્તમ ।। અદ્ય ત્વાં યોધયિષ્યામિ રણે પુરુષસત્તમ
પાંડવો અને પોતાને પ્રસન્ન કરવા માટે, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, આજે હું તારી સામે યુદ્ધમાં ઊતરું છું, વીરોમાં શ્રેષ્ઠ.
ધ્રુવં ચ ત્વાં હનિષ્યામિ શપે સત્યેન તેઽગ્રતઃ । એતચ્છ્રુત્વા ચ મદ્વાક્યં યત્કૃત્યં તત્સમાચર
નક્કી છે કે હું તને મારું, આ હું તારી સામે સત્યની શપથ લઈ કહું છું; હવે મારા શબ્દો સાંભળીને તારે જે કરવું હોય તે કર.
કામં યુધ્યસ્વ વા મા વા ન મે જીવન્પ્રમોક્ષ્યસે । સુદૃષ્ટઃ ક્રિયતાં ભીષ્મ લોકોઽયં સમિતિંજય
તારે લડવું હોય તો લડ, ન હોય તો ન લડ; પણ મારા હાથથી જીવતો છૂટશે નહીં. ભીષ્મ, આખો જગત આ મહાયુદ્ધ જોઈ શકે.
એવમુક્ત્વા તતો ભીષ્મં પઞ્ચભિર્નતપર્વભિઃ। અવિધ્યત રણે ભીષ્મં પ્રતુદન્વાક્યસાયકૈઃ
આવી રીતે ભીષ્મને કહીને, તેણે યુદ્ધમાં પાંચ તીખા તીરો ચલાવ્યા અને શબ્દો તથા તીરો વડે ભીષ્મ પર આક્રમણ કર્યું.
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સવ્યસાચી મહારથઃ । કાલોઽયમિતિ સંચિન્ત્ય શિખણ્ડિનમચોદયત્
આ શબ્દો સાંભળીને, મહારથી અર્જુને વિચાર્યું કે હવે સમય આવી ગયો છે અને તેણે શિખંડીને આગળ વધવા પ્રેરણા આપી.
અહં ત્વામનુયાસ્યામિ પરાન્વિદ્રાવયઞ્શરૈઃ । અભિદ્રવ સુસંરબ્ધો ભીષ્મં ભીમપરાક્રમમ્
હું તારા પાછળ રહી દુશ્મનોને તીરો વડે હાંકી કાઢીશ; તું ભીષ્મ પર ભીમ જેવી પરાક્રમથી ધસી પડ.
ન હિ તે સંયુગે પીડાં શક્તાઃ કર્તું મહાબલાઃ । તસ્માદદ્ય મહાબાહો યત્નાદ્ભીષ્યમભિદ્રવ
મોટા મોટા વીર પણ તને યુદ્ધમાં નુકસાન કરી શકશે નહીં; એટલે, મહાબાહુ, આજે પુરા પ્રયત્નથી ભીષ્મ પર ચઢાઈ કર.
અહત્વા સમરે ભીષ્મ યદિ યાસ્યસિ મારિષ । અવહાસ્યોઽસ્ય લોકસ્ય ભવિષ્યસિ મયા સહ
હે વીર, જો તું ભીષ્મને મારીયે વિના યુદ્ધમાંથી પાછો ફરશે, તો હું અને તું બંને દુનિયામાં હાસ્યપાત્ર બની જઈશું.
નાવહાસ્યા યથા વીર ભવેમ પરમાહવે । તથા કુરુ રણે યત્નં સાધયસ્વ પિતામહમ્
એટલે, મહાયુદ્ધમાં આપણે હાસ્યપાત્ર ન બનીએ, માટે યુદ્ધમાં પૂરું જોર લગાડ અને પિતામહને પછાડ.
કુરૂંશ્ચ સહિતાન્સર્વાન્યતમાનાન્મહારથાન્ । અહમાવારયિષ્યામિ સાવયસ્વ પિતામહમ્
હું બધા ભેગા થયેલા કૌરવો અને મહારથીઓને રોકી રાખીશ; તું પિતામહને પછાડ.
દ્રોણં ચ દ્રોણપુત્રં ચ કૃપં ચાથ સુયોધનમ્ । ચિત્રસેનં વિકર્ણં ચ સૈન્ધવં ચ યજદ્રથમ્
દ્રોણ, દ્રોણપુત્ર, કૃપ, સુયોધન, ચિત્રસેન, વિકર્ણ, સૈંધવ અને યજ્ઞદત્ત—
વિન્દાનુવિન્દાવાવન્ત્યૌ કામ્ભોજં ચ સુદક્ષિણમ્ । ભગદત્તં તથા શૂરં માગદં ચ મહાબલમ્
અવન્તિના વિંદ અને અનુવિંદ, કામ્બોજનો સુદક્ષિણ, શૂરવીર ભગદત્ત અને મહાબળવાન માગધ રાજા—
સૌમદત્તિં તથા શૂરમાર્શ્યશૃઙ્ગિં ચ રાક્ષસમ્ । ત્રિગર્તરાજં ચ રણે સહ સર્વૈર્મહારથૈઃ
સૌમદત્તિ, શૂરવીર, અર્શ્યશૃંગ નામનો રાક્ષસ અને ત્રિગર્ત દેશનો રાજા—all મહારથીઓ સાથે યુદ્ધમાં એકઠા થયા.
અહમાવારયિષ્યામિ વેલેવ મકરાલયમ્ । કુરૂંશ્ચ સહિતાન્સર્વાન્યુધ્યમાનાન્મહાબલાન્ । નિવારયિષ્યામિ રણે સાધયસ્વ પિતામહમ્
હું તેમને એ રીતે રોકીશ જેમ દરિયોનું કિનારો મગરોનું ઘર રોકે છે; અને બધા શક્તિશાળી કૌરવોને પણ યુદ્ધમાં અટકાવીશ. તું પિતામહનું કાર્ય પૂર્ણ કર.
કથં શિખણ્ડી ગાઙ્ગેયમભ્યધાવત્પિતામહમ્ । પાઞ્ચાલ્યઃ સમરે ક્રુદ્ધો ધર્માત્માનં યતવ્રતમ્
પાંચાલ દેશના શિખંડી, યુદ્ધમાં ક્રોધિત થઈ, ધર્મનિષ્ઠ અને પ્રતિજ્ઞાબદ્ધ ગંગાપુત્ર પિતામહ પાસે કેવી રીતે પહોંચ્યો?
કેઽરક્ષન્પાણ્ડવાનીકે શિખણ્ડિનમુદાયુધાઃ। ત્વરમાણાસ્ત્વરાકાલે જિગીષન્તો મહારથાઃ
પાંડવોની સેના વચ્ચે શિખંડીની રક્ષા કરવા કોણે શસ્ત્ર ધારણ કર્યા? કયા મહારથીઓ જીતની ઈચ્છાથી તત્પર થઈ આગળ વધ્યા?
કથં શાન્તનવો ભીષ્મઃ સ તસ્મિન્દશમેઽહનિ। અયુધ્યત મહાવીર્યઃ પાણ્ડવૈઃ સહ સૃઞ્જયૈઃ
શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ એ મહાવીર, દસમા દિવસે પાંડવો અને શ્રુંજયો સામે કેવી રીતે લડ્યા?
ન મૃષ્યામિ રણે ભીષ્મં પ્રત્યુદ્યાતં શિખણ્ડિના । કચ્ચિન્ન રથમદ્ગોઽસ્વ ધનુર્વાઽશીર્યતાસ્થતઃ
હું સહન કરી શકતો નથી કે ભીષ્મને શિખંડી યુદ્ધમાં સામો પડે; શું તેમનો રથ તૂટી ગયો હતો, કે ધનુષ્ય તૂટી ગયું હતું, કે તેઓ અડગ ઊભા રહ્યા?
નાશીર્યત ધનુશ્ચાસ્ય રથભઙ્ગો ન ચાપ્યભૂત્। યુધ્યમાનસ્ય સંગ્રામે ભીષ્મસ્ય ભરતર્ષભ। નિઘ્નતઃ સમરે શત્રૂન્શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ
ભીષ્મ જ્યારે યુદ્ધમાં દુશ્મનોને વાંકડિયા તીરો વડે મારતા હતા, ત્યારે તેમનું ધનુષ્ય તૂટ્યું નહોતું, રથ પણ બગડ્યો નહોતો.
અનેકશતસાહસ્રાવકાનાં મહારથાઃ । તથા દન્તિગણા રાજન્હાયશ્ચૈવ સુસઞ્જિતાઃ
લાખો મહારથીઓ, હાથીઓના જૂથો અને સારી રીતે તાલીમ પામેલા ઘોડા, રાજા, યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યા.
અભ્યવર્તન્ત યુદ્ધાય પુરસ્કૃત્ય પિતામહમ્
તેમણે પિતામહને આગળ રાખીને યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યા.
યથાપ્રતિજ્ઞં કૌરવ્ય સ ચાપિ સમિર્તિજયઃ । પાર્યાનામકરોદ્ભીષ્મઃ સતતં સમિતિ ક્ષયમ્
કૌરવ, જેમણે પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી, એ વિજયી ભીષ્મ સતત દુશ્મનના સૈન્યનો વિનાશ કરતા રહ્યા.
યુધ્યમાનં મહેષ્વાસં વિનિઘ્નન્તં પરાઞ્શરૈઃ । પાઞ્ચાલાઃ પાણ્ડવૈઃ સાર્ધ સર્વતઃ પર્યવારયન્
પાંચાલો અને પાંડવો મળીને, મહાધનુર્ધારી ભીષ્મને, જે દુશ્મનોને તીરો વડે મારતા હતા, ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધા.
દશમેઽહનિ સંપ્રાપ્તે તતસ્તાં રિપુવાહિનીમ્ । કીર્યમાણાં શિતૈર્બાણૈઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ
દસમા દિવસે, દુશ્મન સેનાને સો-સો અને હજાર-હજાર તીખા તીરો વડે ઘાયલ કરવામાં આવી.